Trajan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Trajan
Trajan-Xanten.JPG
Imiona Marcus Ulpius Traianus
Panował jako Imperator Caesar Marcus Ulpius Nerva Traianus Augustus
zaliczony w poczet bogów jako Divus Traianus
Czas panowania 27 stycznia 98 r. - 15 stycznia 117 r.
Dynastia antonińska
Data urodzin 18 września 53 r. - Italica
Data śmierci 9 sierpnia 117 r. - Selinus
Moneta
Trajan Sestertius 116 833039.jpg
Lista cesarzy rzymskich
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Marek Ulpiusz Trajan (łac. Marcus Ulpius Traianus[1], ur. 18 września 53 w Italice[2], zm. 9 sierpnia 117 w Selinusie) – cesarz rzymski w latach 98-117.

Rodzina i kariera[edytuj | edytuj kod]

Trajan wywodził się z rodziny italskiego pochodzenia, która osiedliła się w Italice w prowincji Hispania Baetica (dzisiejsza południowa Hiszpania). [2] Był synem Marcusa Ulpiusa Trajanusa, dowódcy rzymskiego, którego Wespazjan uczynił konsulem i patrycjuszem, a później namiestnikiem Syrii w latach 73-77.[2] Matka Trajana nazywała się Marcia i była siostrą żony cesarza Tytusa - Marcii Furnilli.[3] Trajan miał siostrę - Ulpię Marcianę.[4]

Trajan był trybunem podczas rządów swego ojca w Syrii, później pełnił urząd kwestora i pretora, a następnie dowodził legionem w prowincji Hispania Tarraconensis[2]. W 89 roku stanął po stronie cesarza Domicjana podczas buntu legionów germańskich dowodzonych przez Saturnina, za co został nagrodzony konsulatem w 91 roku.[5][2] Spędził kilka lat w Rzymie, by potem zostać mianowany przez następcę Domicjana - Nerwę - dowódcą armii w prowincji Germania Superior.[2]

W październiku 97 roku bezdzietny i niemłody już Nerwa, zmagający się dodatkowo z nieufnością i oporem ze strony wojska, adoptował i dopuścił do współrządów Trajana - wtedy dowódcę najbliższej Rzymowi armii konsularnej.[6][1] Nerwa ogłosił swoją decyzję w świątyni Jowisza na Kapitolu, tuż po zwycięstwie rzymskim nad Dunajem.[6] Senat zatwierdził wybór cesarza nadając adoptowanemu tytuł Cezara.[6] Trzy miesiące później pod koniec stycznia 98 roku Nerwa zmarł nagle, pozostawiając rządy w cesarstwie Trajanowi.[5]

Panowanie[edytuj | edytuj kod]

Prowadził politykę wyraźnie ekspansywną wyznaczając sobie za cel poszerzenie Cesarstwa Rzymskiego o tereny Dacji ze stolicą w Sarmizegethusie, bogate w rudy złota oraz tereny państwa partyjskiego, dysponującego dużymi zasobami kruszcowymi ze względu na handel prowadzony z Dalekim Wschodem. Wojna w Dacji (101 - 102, 105 - 106) zakończyła się zwycięstwem Trajana i utworzeniem nowej prowincji Dacja. Na wschodzie z kolei utworzono prowincję Arabii - teren zdobyty przez wodza Korneliusza Palmę, a po zwycięstwie nad Partami (113 - 115)[7] przyłączono do Rzymu Armenię (114)[8], Mezopotamię aż do Zatoki Perskiej i Adiabene (115)[8]. W związku z wybuchem powstania żydowskiego Trajan musiał jednak zrezygnować z dalszych podbojów, a zagarnięte na wschodzie tereny zostały po części zwrócone Partom przez Hadriana (Asyria i Mezopotamia). Odtworzona Armenia natomiast pozostała pod wpływami Rzymu.

Prowadzona przez Trajana polityka wewnętrzna charakteryzowała się współpracą z senatem (o czym może świadczyć nadany mu w 114 tytuł Optimus princeps - Trajan jako jedyny został nim obdarzony[8]) przy jednoczesnym umacnianiu własnej władzy. W późniejszych czasach, do nowo wybranego cesarza kierowano formułkę: "Sis felicior Augusto, melior Traiano" - bądź szczęśliwszy od Augusta, lepszy od Trajana. Cesarz dbał również o rozwój prowincji, niejednokrotnie prowadząc korespondencję z namiestnikami. Zachowały się do naszych czasów listy namiestnika Bitynii Pliniusza Młodszego. Trajan zasłynął z rozbudowy i zmodernizowania Circus Maximus, obiektu z VI wieku przed narodzeniem Chrystusa. Zbudował również Rzymianom nowe forum oraz zmodernizował port w Ostii. Za jego rządów Rzym stał się najwspanialszą metropolią świata. Trajan zmarł w Cylicji podczas powrotu z kampanii przeciw Partom.

Żoną Trajana była Plotyna (ok. 70 - 122/123).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Wikiquote-logo.svg
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Trajana

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Jaczynowska 1995 ↓, s. 246
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Bowman, Garnsey i Rathbone 2000 ↓, s. 101
  3. Bowman, Garnsey i Rathbone 2000 ↓, s. 95
  4. Bowman, Garnsey i Rathbone 2000 ↓, s. 99
  5. 5,0 5,1 Bowman, Garnsey i Rathbone 2000 ↓, s. 96
  6. 6,0 6,1 6,2 Bowman, Garnsey i Rathbone 2000 ↓, s. 94-95
  7. Wikipedia "Wojny partyjsko-rzymskie" [1] 23.05.2009
  8. 8,0 8,1 8,2 Encyklopedia Powszechna PWN. T. 1-4. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987. ISBN 83-01-00000-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]


Poprzednik
Nerwa
Imperatores Romani.svg Cesarz rzymski
98 - 117
Imperatores Romani.svg Następca
Hadrian