Traktat w Karłowicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Traktat w Karłowicach
Ilustracja
Dokument traktatu wystawiony w Pałacu Dożów w Wenecji
Data 26 stycznia 1699
Miejsce Karłowice
Wynik zatrzymanie ekspansji Imperium Osmańskiego w Europie
utrata przez Imperium Osmańskie Węgier (zdobytych w 1541) i Podola (zdobytego na Rzeczypospolitej 1672)
Przyczyna Bitwa pod Wiedniem (1683) ► wojna pomiędzy państwami Ligi Świętej a Imperium Osmańskim (1683−1699)
Terytorium Sremski Karlovci
Strony traktatu
 Państwo Kościelne
 Republika Wenecka
 Monarchia Habsburgów (formalnie jako Święte Cesarstwo Rzymskie)
 I Rzeczpospolita
 Carstwo Rosyjskie
 Imperium Osmańskie
 Chanat Krymski
Negocjacje w sprawie traktatu
Kaplica Pokoju w Karłowicach w Serbii, w której negocjowano traktat

Traktat w Karłowicachtraktat pokojowy podpisany 26 stycznia 1699 w Karłowicach. Kończył on wojnę pomiędzy państwami Ligi Świętej, w skład której wchodziły Państwo Kościelne, Republika Wenecka, Austria (formalnie jako Święte Cesarstwo Rzymskie), Rzeczpospolita Obojga Narodów i Carstwo Rosyjskie a Imperium Osmańskim i jego lennikami, głównie Chanatem Krymskim.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

Traktat zamykał on wojnę rozpoczętą nieudaną wyprawą wezyra Kara Mustafy pod Wiedeń w 1683 (Rosja przystąpiła do tej wojny w 1686, czyli po traktacie Grzymułtowskiego i przystąpieniu do Ligi Świętej). Nieustanne, 16-letnie walki na froncie mierzącym niemal 4000 km (od Krety przez Albanię, środkowe Węgry, Karpaty, księstwa naddunajskie i granicę krymsko-rosyjską), klęski wojenne na morzu i lądzie oraz wyczerpanie wojenne zmusiło Turcję do podpisania pokoju. Ostatni wezyr z rodu Köprüplüch, Husejn, przyjął mediację Anglii i Holandii, zainteresowanych pacyfikacją wschodniej części Morza Śródziemnego.

Postanowienia[edytuj | edytuj kod]

Z Turcja zrzekała się:

  • Polska z Litwą nie musiały już płacić „upominków” na rzecz Chanatu Krymskiego. Lennikowi tureckiemu surowo zabroniono organizowania łupieskich najazdów. Wszelkie takie działania spotykały się z energicznymi przeciwdziałaniami władz Stambułu.

Węgierscy protestanci, którzy wzięli udział w wojnie po stronie tureckiej, otrzymali amnestię od cesarza Leopolda I. Nie dotyczyła ona Imre Thököly’ego.

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zbigniew Wójcik, Historia powszechna XVI–XVII wieku, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1968, s. 463-464.
  • Leszek Podhorecki, Chanat Krymski. Państwo koczowników na kresach Europy, wydawnictwo Bellona, Warszawa 2012, s. 311, ISBN 978-83-11-12262-8.