Tramwaje w Chorzowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tramwaje w Chorzowie
Tramwaje w Chorzowie
Zabytkowy Konstal N przed ZUR
w Chorzowie Batorym
Państwo  Polska
Miejscowość Chorzów
Organizator KZK GOP
Operator Tramwaje Śląskie
Liczba linii 11
Historia
Lata funkcjonowania
• parowych
• elektrycznych

1894-1899
od 1898
Infrastruktura
Chorzów tram network.png
Mapa z przebiegiem linii tramwajowych na terenie Chorzowa
     Linie czynne      Linie zlikwidowane
Długość sieci
• odcinki jednotorowe
• odcinki dwutorowe
35,320 km t.p.[a][1]
6,317 km t.p. (2007)[1]
25,456 km t.p. (2007)[1]
Rozstaw szyn 1435 mm
Liczba przystanków 32 (2008)[2]
Portal Portal Transport szynowy

Tramwaje w Chorzowie – element systemu komunikacji tramwajowej konurbacji górnośląskiej, który funkcjonuje na terenie Chorzowa od 1894. Sieć tramwajowa łączy dzielnice: Centrum, Chorzów II i Chorzów Batory, a do 2009 sieć ta łączyła również Chorzów Stary.

Na terenie Chorzowa znajduje się siedziba spółki Tramwaje Śląskie, Zakład Usługowo Remontowy i fabryka Alstom Konstal

Historia[edytuj | edytuj kod]

Konstal 102Na na linii 11 (2006)
Ślad po torowisku przy ul. Kościuszki, zlikwidowanym w 2009

Pierwsza linia tramwajowa na terenie Chorzowa została uruchomiona 27 maja 1894 na trasie z Gliwic przez Zabrze, Chorzów i Bytom do Piekar Śląskich. Została ona wybudowana przez berlińską spółkę Oberschlesische Dampfstraßenbahn. Była to linia wąskotorowa (785 mm), po której kursowały tramwaje parowe[3].

W 1897 uruchomiono linię na trasie Chorzów – Chorzów Stary – Węzłowiec – Alfred, a 30 grudnia 1896 oddano do użytku kolejną linię tramwajową wzdłuż drogi katowickiej, na trasie z Katowic przez Dąb do Chorzowa[4]. 7 września 1899 oddano do eksploatacji torowisko pomiędzy Rynkiem w Królewskiej Hucie (Chorzowie) a Katowicami przez Hajduki (Chorzów Batory) i Załęże[5].

29 lipca 1900 uruchomiono torowisko na trasie PiaśnikiŚwiętochłowice – Hajduki (Chorzów Batory), natomiast 12 sierpnia 1901 oddano do eksploatacji odcinek torowiska na trasie Królewska Huta (Chorzów) – Rynek – Świętochłowice. W latach 1929–1931 trwała budowa nowej, normalnotorowej zajezdni wraz z zakładami naprawczymi w Hajdukach. W tym samym roku linia Katowice – Chorzów została przebudowana na całej długości na linię dwutorową[6].

W połowie lat 50. XX wieku zmieniono przebieg linii Chorzów Stary – Chorzów Miasto. W maju 1960 wybudowano dwie pętle torowe przy Stadionie Śląskim w Chorzowie, a w lipcu tego samego roku powstała pętla końcowa na placu Hutników w Chorzowie.

Po 1989 r., wraz z przemianami ustrojowymi nastąpiły przekształcenia w organizacji komunikacji miejskiej na terenie konurbacji górnośląskiej. W 1991 rozdzielono WPK na kilkanaście przedsiębiorstw, w tym Przedsiębiorstwo Komunikacji Tramwajowej w Katowicach, które w 2003 przekształcono w spółkę Tramwaje Śląskie z siedzibą w Chorzowie. W latach dziewięćdziesiątych XX w. nie otwierano już nowych odcinków torowisk. Następowały jedynie przebudowy i remonty już istniejących:

  • ul. Wolności (1993–1995),
  • ul. Hajducka (1997–1998).

Od połowy 2000 trwały prace przy modernizacji infrastruktury na trasie linii 6 i 19 (Katowice – Bytom).

1 stycznia 2009 zlikwidowano linię tramwajową nr 12, kursującą z pl. Hutników do Siemianowic Śląskich. Wiązało się to z fizyczną likwidacją kilkukilometrowego dwutorowego odcinka (częściowo także jednotorowego) od pl. Hutników do pl. Alfreda w Katowicach. Orędownikiem likwidacji od wielu lat był ówczesny prezydent miasta Marek Kopel. Dopiero po pomyślnych dla miasta przekształceniach własnościowych w Tramwajach Śląskich oraz dzięki członkostwu prezydenta Chorzowa w zarządzie KZK GOP, udało się tę likwidację przeprowadzić. Zarówno zapowiedzi, jak i sama likwidacja wraz z ówczesną organizacją komunikacji zastępczej, spotkały się z dużym niezadowoleniem społecznym[7].

W lutym 2011 włodarze miast konurbacji górnośląskiej podjęli decyzję o rozpoczęciu projektu „Modernizacja infrastruktury tramwajowej i trolejbusowej w Aglomeracji Górnośląskiej wraz z infrastrukturą towarzyszącą”, w ramach którego ma zostać zmodernizowanych 48 kilometrów torowisk. Na trenie Chorzowa zaplanowano modernizację następujących odcinków[8]:

  • Ul. Katowicka (od przystanku Chorzów AKS do Chorzów Chopina),
  • Ul. Armii Krajowej (na całej długości),
  • Ul. Wolności (od granicy ze Świętochłowicami do ul. Chrobrego),

8 października 2014 przedstawiciele Tramwajów Śląskich i Miejskiego Zarządu Ulic i Mostów w Chorzowie podpisali z przedsiębiorstwem Balzola Polska umowę na budowę centrum przesiadkowego przy rynku w Chorzowie[9]. 21 grudnia 2015 centrum przesiadkowe został otwarte[10].

Linie tramwajowe[edytuj | edytuj kod]

Istniejące[edytuj | edytuj kod]

Według stanu z 12 grudnia 2016 przez Chorzów przebiegało 11 linii:

Linia Przystanek
początkowy
Przystanek
końcowy
Liczba
przystanków
Miasta Zajezdnia  % kursów
niskopodłogowych
0 Chorzów Stadion Śląski Pętla Zachodnia Katowice Plac Wolności 14 Chorzów, Katowice Zawodzie 100% [11]
1 Gliwice Zajezdnia Katowice Plac Miarki 51 Gliwice, Zabrze, Ruda Śląska, Świętochłowice, Chorzów, Katowice Gliwice 0% [12]
6 Brynów Pętla Bytom Szkoła Medyczna 44 Katowice, Chorzów, Bytom Zawodzie 86% [13]
7 Bytom Plac Sikorskiego Zawodzie Pętla 40 Bytom, Świętochłowice, Chorzów, Katowice Stroszek, Zawodzie 46% [14]
9 Chorzów Rynek Bytom Plac Sikorskiego 49 Chorzów, Świętochłowice, Ruda Śląska, Bytom Stroszek 0% [15]
11 Chebzie Pętla Katowice Plac Miarki 31 Ruda Śląska, Świętochłowice, Chorzów, Katowice Gliwice, Zawodzie 0% [16]
19 Katowice Plac Wolności Bytom Stroszek Zajezdnia 43 Katowice, Chorzów, Bytom Stroszek 28% [17]
20 Szopienice Pętla Chorzów Rynek 35 Chorzów, Katowice Zawodzie 55% [18]
23 Chorzów Stadion Śląski Pętla Zachodnia Zawodzie Zajezdnia 24 Katowice, Chorzów Zawodzie 0% [19]
33 Chorzów Stadion Śląski Pętla Zachodnia Koszutka Słoneczna Pętla 13 Katowice, Chorzów Zawodzie 0% [20]
43 Chorzów Batory Zajezdnia Katowice Słoneczna Pętla 15 Chorzów, Katowice Zawodzie 0% [11]

Zlikwidowane[edytuj | edytuj kod]

Linia Rok likwidacji Trasa
0 2010 Chorzów Rynek (Ratusz) – Chorzów Batory – Katowice Załęże – Katowice pl. Wolności – Katowice Dąb – Chorzów Stadion Śląski
10 2009 Chorzów Stadion Śląski – Katowice Dąb – Katowice Rynek (Teatr) – Katowice Zawodzie
12 2008 Siemianowice Plac Skargi – Chorzów Plac Hutników
18 2015 Chebzie Pętla - Stroszek Zajezdnia
31 2010 Bytom Politechnika Śląska – Bytom pl. Sikorskiego – Bytom Pogoda – Chorzów Rynek – Katowice Dąb – Katowice Rynek – Katowice Brynów
36 2008 Stroszek Zajezdnia – Bytom pl. Sikorskiego – Bytom Szombierki – Ruda Śląska Chebzie – Ruda Śląska Wirek- Świętochłowice Zgoda – Chorzów Rynek (Ratusz)
37 2008 Katowice pl. Wolności – Katowice Dąb – Chorzów Rynek – Świętochłowice Piaśniki – Ruda Śląska Chebzie
39 2009 Chorzów Batory Zajezdnia – Katowice Załęże – Katowice pl. Wolności – Katowice Wełnowiec – Siemianowice Śląskie pl. Skargi
41 2008 Bytom Stroszek Zajezdnia – Bytom pl. Sikorskiego – Chorzów Rynek – Katowice Dąb – Katowice Rynek – Katowice pl. Wolności/Katowice pl. Miarki
41 BIS 2002 Chorzów Stadion Śląski – Katowice Dąb – Katowice Rynek (Teatr) – Katowice Zawodzie

Infrastruktura techniczna[edytuj | edytuj kod]

Na liniach 6 i 7 kursują niskopodłogowe pojazdy typu Pesa 2012N Twist, a na liniach 7 i 20 tramwaje Alstom Citadis 100. Do obsługi linii 19 kierowany jest pojazd typu Moderus Beta. Wagony tramwajowe produkcji chorzowskiego Konstalu typu 105N, 105Na i pochodne są sukcesywnie remontowane i modernizowane we własnych warsztatach Tramwajów Śląskich bądź firmach zewnętrznych.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W tym 3,547 km t.p. na terenie obecnego Zakładu Usługowo Remontowego (dane za 2007).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Soczówka 2012b ↓, s. 61.
  2. Soczówka 2012b ↓, s. 71.
  3. Soida 1998 ↓, s. 12-14.
  4. Soida 1998 ↓, s. 15.
  5. Soida 1998 ↓, s. 33-34.
  6. Soida 1998 ↓, s. 71.
  7. Grzegorz Żądło: Ostatni kurs 12 (pol.). www.wpk.katowice.pl, 2008-12-30. [dostęp 2014-05-21].
  8. Tramwaje Śląskie S.A.: O projekcie (pol.). www.tram-silesia.pl. [dostęp 2014-05-21].
  9. Umowa podpisana – w Chorzowie powstanie centrum przesiadkowe (pol.). tram-silesia.pl, 2014-10-09. [dostęp 2015-12-22].
  10. Centrum przesiadkowe w Chorzowie już działa (pol.). transport-publiczny.pl, 2015-12-22. [dostęp 2015-12-22].
  11. a b Trasa linii, tramwaj nr 0, KZK GOP (pol.). rozklady.kzkgop.pl. [dostęp 2014-06-13].
  12. Trasa linii, tramwaj nr 1, KZK GOP (pol.). rozklady.kzkgop.pl. [dostęp 2014-06-13].
  13. Trasa linii, tramwaj nr 6, KZK GOP (pol.). rozklady.kzkgop.pl. [dostęp 2014-08-23].
  14. Trasa linii, tramwaj nr 7, KZK GOP (pol.). rozklady.kzkgop.pl. [dostęp 2014-08-23].
  15. Trasa linii, tramwaj nr 9, KZK GOP (pol.). rozklady.kzkgop.pl. [dostęp 2014-05-15].
  16. Trasa linii, tramwaj nr 11, KZK GOP (pol.). rozklady.kzkgop.pl. [dostęp 2014-05-15].
  17. Trasa linii, tramwaj nr 19, KZK GOP (pol.). rozklady.kzkgop.pl. [dostęp 2014-05-15].
  18. Trasa linii, tramwaj nr 20, KZK GOP (pol.). rozklady.kzkgop.pl. [dostęp 2014-08-23].
  19. Trasa linii, tramwaj nr 23, KZK GOP (pol.). rozklady.kzkgop.pl. [dostęp 2014-06-13].
  20. Trasa linii, tramwaj nr 33, KZK GOP (pol.). rozklady.kzkgop.pl. [dostęp 2014-06-13].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Soczówka: Zróżnicowanie struktury przestrzennej komunikacji miejskiej w konurbacji katowickiej. Sosnowiec: Wydział Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego, 2012, seria: Prace Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego nr 76. ISBN 978-83-6144-31-6.
  • Krzysztof Soida: Komunikacja tramwajowa w aglomeracji katowickiej: 100 lat tramwaju elektrycznego. Katowice: Przedsiębiorstwo Komunikacji Tramwajowej & wyd. STAPIS, 1998. ISBN 83-85145-13-3.