Tramwaje w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tramwaje w Polsce – systemy komunikacji tramwajowej działające w Polsce.

Od 19 grudnia 2015 roku w Polsce istnieje 16 systemów tramwajowych – dziesięć z nich to systemy normalnotorowe (1435 mm), a pięć wąskotorowe (1000 mm)[1][2], i jedna sieć tramwajów konnych.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Najmłodsza miejska sieć tramwajowa powstała w 2015 roku i znajduje się w Olsztynie zaś najstarsza znajduje się w Warszawie. Największa sieć tramwajowa znajduje się w Warszawie, natomiast najmniejsza jest zlokalizowana w Grudziądzu i liczy 9 km torowisk. Sieć która ma najmniejszy rozstaw szyn jest w Mrozach (900mm) i funkcjonuje jako atrakcja turystyczna. To jedyna sieć tramwajów konnych w Polsce. W 2012 roku uruchomiono ponownie tramwaj konny w Mrozach. W latach 1945–1989 systemy w większych miastach były rozbudowywane i modernizowane: Warszawie, Poznaniu, Gdańsku, Wrocławiu, Krakowie, Bydgoszczy, Toruniu, a w średnich i małych ośrodkach miejskich likwidowane: Słupsku, Inowrocławiu, Olsztynie, Wałbrzychu, Legnicy, Jeleniej Górze, Bielsku-Białej. Niektóre sieci zostały zlikwidowane przez podział miasta pomiędzy dwa państwa: Cieszyn, Słubice, Zgorzelec.

Rozbudowa sieci tramwajowej po 1989[edytuj | edytuj kod]

Po wejściu Polski do Unii Europejskiej polskie samorządy mogą liczyć na wsparcie unijne w realizacji projektów tramwajowych. Wiele polskich miast z tego faktu skorzystało i modernizuje sieć (np. Grudziądz[3]) bądź buduje nowe odcinki torowisk, między innymi: Warszawa[4], Kraków, Poznań, Łódź[5], Bydgoszcz[6], Toruń[7], Szczecin[8] i Wrocław. Istnieją (lub istniały) plany przywrócenia linii tramwajowych w niektórych miastach (np. Słubice[9]) lub budowy zupełnie nowych systemów, np. w Płocku[10], w Radomiu.

Systemy[edytuj | edytuj kod]

Miasto lub obszar Operator[11] Rozstaw Długość toru
pojedynczego (km)[11]
Data Artykuł
otwarcia[12] elektryfikacji[12] likwidacji
Białystok Towarzystwo Białostockich Tramwajów Konnych 1000 mm 6,2 (ok.) 1895 brak 1915 Tramwaje w Białymstoku
Bielsko-Biała Bielska Kolej Elektryczna 1000 mm 8,3 1895 1971 Tramwaje w Bielsku-Białej
Bydgoszcz MZK Bydgoszcz 1000 mm 91,86 1888 1896 funkcjonuje Tramwaje w Bydgoszczy
Bytom b.d. 1435 mm b.d. 1913 1945[a] Tramwaje w Bytomiu
Cieszyn b.d. 1000 mm 1,8 1911 1921 Tramwaje w Cieszynie
Częstochowa MPK Częstochowa 1435 mm 30 1959 funkcjonuje Tramwaje w Częstochowie
Elbląg Tramwaje Elbląskie 1000 mm 33,83 1895 funkcjonuje Tramwaje w Elblągu
Gdańsk Gdańskie Autobusy i Tramwaje 1435 mm 114,4 1873 1896 funkcjonuje Tramwaje w Gdańsku
Gorzów Wielkopolski MZK Gorzów Wielkopolski 1435 mm 24,43 1899 funkcjonuje Tramwaje w Gorzowie Wielkopolskim
Konurbacja górnośląska[b] Tramwaje Śląskie 1435 mm 312 1894 1899 funkcjonuje Tramwaje w konurbacji górnośląskiej
Grudziądz MZK Grudziądz 1000 mm 18 1896 1899 funkcjonuje Tramwaje w Grudziądzu
Gubin b.d. 1000 mm 2,5 1904 1938 Tramwaje w Gubinie
Inowrocław b.d. 1000 mm 4,2 1912 1962 Tramwaje w Inowrocławiu
Jelenia Góra Kolej Elektryczna w Jeleniej Górze 1000 mm
(do 1899 – 1435 mm)
19,2 1897 1900 1969 Tramwaje w Jeleniej Górze
Kostrzyn nad Odrą b.d. 1000 mm 6,3 1903 1925 1945 Tramwaje w Kostrzynie nad Odrą
Koszalin Kösliner Stadt- und Strandbahn 1435 mm 17,4[c] 1911 1938 Tramwaje w Koszalinie
Kraków MPK Kraków 1435 mm[d]
(do 1953 – 900 mm)
194 1882 1900 funkcjonuje Tramwaje w Krakowie
Legnica b.d. 1000 mm b.d. 1882 1898 1968 Tramwaje w Legnicy
Mrozy Warszawskie Towarzystwo Higieniczne 900 mm 2,5 1908 brak 1967 Tramwaj konny w Mrozach
Gmina Mrozy 900 mm 1,75 2012 brak funkcjonuje
Aglomeracja łódzka[e] MPK Łódź 1000 mm 208 1898 funkcjonuje Tramwaje w Łodzi
Olsztyn MZK Olsztyn 1000 mm 6 1907 1965 Tramwaje w Olsztynie
MPK Olsztyn 1435 mm[f] 21 2015 funkcjonuje
Poznań MPK Poznań 1435 mm 157,7 1880 1898 funkcjonuje Tramwaje w Poznaniu
Słubice b.d. 1000 mm b.d. 1898 1945 Tramwaje w Słubicach
Słupsk b.d. 1000 mm b.d. 1910 1959 Tramwaje w Słupsku
Sopot[g] b.d. 800 mm 2 1884 brak 1906 Tramwaje w Sopocie
Szczecin Tramwaje Szczecińskie 1435 mm 114 1879 1896 funkcjonuje Tramwaje w Szczecinie
Zarząd portu 1435 mm b.d. 1955 brak 1963/1964 Linia tramwajowa
ul. Bytomska – Elewator Ewa
Szczekociny b. d. 600 mm 21 km 1915 brak 1935 Tramwaje w Szczekocinach
Tarnów b.d. 1000 mm 2,6 1911 1942 Tramwaje w Tarnowie
Toruń MZK Toruń 1000 mm 53,642[13] 1891 1898 funkcjonuje Tramwaje w Toruniu
Wałbrzych Wałbrzyska Kolej Powiatowa 1000 mm b.d. 1898 1966 Tramwaje w Wałbrzychu
Warszawa Tramwaje Warszawskie 1435 mm
(do 1948 – 1525 mm)
240,4 1866 1908 funkcjonuje Tramwaje w Warszawie
Wołomin b. d. 800 mm b. d. 1907 brak 1939 Tramwaje konne w Wołominie
Wrocław MPK Wrocław 1435 mm 190,14 1877 1893 funkcjonuje Tramwaje we Wrocławiu
Zgorzelec b.d. 1000 mm b.d. 1898 1945 Tramwaje w Zgorzelcu

Znaczenie kolorów użytych w tabeli:      system istniejący,      system nieistniejący,      system budowany,      system scalony z innym.

Ponadto sieć tramwajową posiadały Kołomyja, Lwów i Wilno w okresie przynależności do II RP; do dzisiaj funkcjonuje ona we Lwowie.

Osobne artykuły: Tramwaje w Kołomyi, Tramwaje we Lwowie, Tramwaje w Wilnie.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. W 1945 roku sieć została scalona z siecią w konurbacji górnośląskiej.
  2. W sieć wchodzą: Będzin, Bytom, Chorzów, Czeladź, Dąbrowa Górnicza, Gliwice, Katowice, Mysłowice, Siemianowice Śląskie, Sosnowiec, Świętochłowice, Ruda Śląska, Zabrze.
  3. Na części trasy tramwaje poruszały się po torze kolejowym.
  4. Do roku 1925 – ruch lewostronny.
  5. W skład sieci wchodzą: Konstantynów Łódzki, Lutomiersk, Ozorków, Pabianice, Zgierz oraz wsie, przez które przechodzą linie do ww. miejscowości. Dawniej także Aleksandrów Łódzki, Rzgów, Tuszyn, Kruszów.
  6. Jedyna sieć w Polsce przystosowana wyłącznie do taboru dwukierunkowego o szerokości 2500 mm.
  7. W latach 1946–1961 jedna z linii gdańskich tramwajów docierała do Sopotu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Grzegorz Jagodziński – Prześwit linii kolejowych i tramwajowych, grzegorj.cba.pl [dostęp 2015-12-20] [zarchiwizowane z adresu 2016-02-27].
  2. Standardową szerokością wagonów jest 2,4 m, jedynie w Olsztynie przyjęto 2,5 m; ponadto w Poznaniu na niektórych liniach kursują wagony Tatra RT6N1 o szerokości 2,44 m.
  3. Trwa modernizacja sieci tramwajowej w Grudziądzu. transport-publiczny.pl. [dostęp 2014-04-14]. (pol.).
  4. Warszawa: budowa tramwaju na Bemowie idzie pełną parą. kurier-kolejowy.pl. [dostęp 2014-09-02]. (pol.).
  5. Widzew Wschód. Rusza budowa linii tramwajowej, ale.... rynek-kolejowy.pl. [dostęp 2014-07-15]. (pol.).
  6. Bydgoszcz: Tramwaj do Fordonu: widać już estakadę. pomorska.pl. [dostęp 2014-07-18]. (pol.).
  7. Tramwaj pędzi na toruńskie Bielany. Co nam daje nowa linia?. pomorska.pl. [dostęp 2014-06-24]. (pol.).
  8. Szczeciński Szybki Tramwaj. szybkitramwaj.szczecin.pl. [dostęp 2016-01-11]. (pol.).
  9. Słubice: Tramwajem do Frankfurtu?. infotram.pl. [dostęp 2011-07-20]. (pol.).
  10. Płock: Nie będzie linii tramwajowej. infotram.pl. [dostęp 2010-12-09]. (pol.).
  11. a b Jakub Madrjas. Sieci tramwajowe w Polsce. „Rynek Kolejowy”. 8-9/2015, s. 20–23. Warszawa: Zespół Doradców Gospodarczych „Tor”. ISSN 1644-1958. (pol.). 
  12. a b Marek Graff. Nowy tabor tramwajowy w Polsce. „Technika Transportu Szynowego”. 7-8/2015, s. 46–63. Łódź: Emi-Press. ISSN 1232-3829. 
  13. https://www.torun.pl/pl/linia-tramwajowa-na-jar-przetarg.