Tramwaje w Poznaniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tramwaje w Poznaniu
Tramwaje w Poznaniu
Solaris Tramino S105p na ulicy Święty Marcin w centrum miasta
Państwo  Polska
Miejscowość Poznań
Organizator Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu
Operator MPK Poznań
Liczba linii dzienne: 20
nocne: 1
turystyczne: 1
Infrastruktura
Sieć tramwajowa w Poznaniu.svg
Schemat przebiegu linii tramwajowych

     Poznański Szybki Tramwaj (PST)

     Przedłużenie trasy PST

     Pozostałe trasy tramwajowe

Długość sieci 147 385 km t. p. (2015)[1]
Rozstaw szyn 1435 mm
Napięcie zasilania +660V
Liczba zajezdni 3
Tabor
Liczba wagonów
• całkowita
• niskopodłogowych

234[2]
115
Strona internetowa
Portal Portal Transport szynowy

Tramwaje w Poznaniu (z gwary poznańskiej bimby, lp. – bimba) – system komunikacji tramwajowej działający w Poznaniu i należący do Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego działającego na zlecenie Zarządu Transportu Miejskiego w Poznaniu.

Obecnie system składa się z 20 linii dziennych, jednej nocnej oraz jednej linii turystycznej obsługiwanej przez historyczny tabor kursujący w weekendy od maja do października. Tramwaje poruszają się po torach o rozstawie 1435 mm i łącznej długości torowiska 147 385 km toru pojedynczego.

Historia[edytuj]

Tramwaje na ulicy Armii Czerwonej (obecnej Święty Marcin) w czerwcu 1956 roku. Zdjęcie wydrukowane na bilecie do Muzeum Poznańskiego Czerwca
Tramwaj typu Konstal N w składzie trzywagonowym na ulicy Roosevelta w listopadzie 1989 roku

Pomysł budowy sieci tramwajowej w Poznaniu zrealizowało dwóch berlińskich przedsiębiorców: Otto Reymer i Otto Masch, którzy po otrzymaniu koncesji od miasta zainaugurowali 30 lipca 1880 przejazdy tramwaju konnego. Pierwsza regularna linia ruszyła 31 lipca 1880, przewożąc pasażerów spod Dworca Głównego, Świętym Marcinem, Rycerską (dziś Ratajczaka), Pl. Wilhelmowskim (dziś pl. Wolności) na Stary Rynek. W dość krótkim czasie trasę tę wydłużono prowadząc tory przez Butelską (dziś Woźną), Garbarami przez Chwaliszewo na Ostrów Tumski. Powstała też odnoga biegnąca przez ul. Wiktorii (dziś Gwarna i Mielżyńskiego), pl. Królewski (dziś pl. Cyryla Ratajskiego), Fryderykowską (dziś 23 Lutego), Al. Wilhelmowskimi (dziś Al. Marcinkowskiego), Seekta (dziś ul. Solna) następnie Wolnicą, Małymi Garbarami, Szewską, Szeroką (dziś Wielka) do Wielkich Garbar (dziś Garbar), gdzie łączyła się z linią główną.

Pomimo, że w mieście było zapotrzebowanie na tego typu usługi berlińczycy po kilku tygodniach znaleźli się na skraju bankructwa. Miało to związek z niefortunnym przebiegiem odnogi, a także brakiem napisów w języku polskim, co wywołało bojkot wśród Polaków. Zniechęceni przedsiębiorcy odsprzedali linię Poznańskiemu Towarzystwu Kolei Konnej (niem. Posener Pferde-Eisenbahn-Gesellschaft), które uzyskało monopol na rozbudowę i eksploatację miejskiej sieci tramwajowej. Wówczas tabor liczył 20 wagonów. We wrześniu 1880 Towarzystwo wykupiło cześć terenów po starym dworcu kolejowym na Jeżycach, gdzie powstała zajezdnia, która działała do 28 grudnia 2010. W 1896 powstały kolejne dwie trasy: pierwsza biegnąca od Starego Rynku przez ul. Wrocławską, pl. Piotra (dziś pl. Wiosny Ludów), Półwiejską do nieistniejącej dzisiaj Bramy Wildeckiej oraz druga od zajezdni przez Zwierzyniecką, Jadwigi (dziś Kraszewskiego) do rynku Jeżyckiego, po roku przedłużona przez ul. Wielką Berlińską (dziś Dąbrowskiego) do fabryk chemicznych przy ul. Polnej. Obie trasy budowano już z cięższych szyn, planując ruch tramwajów elektrycznych.

6 marca 1898 tramwaj konny zastąpiony został tramwajem elektrycznym. Kursowały wówczas trzy linie:

  • oznaczona kolorem białym – po trasie starego tramwaju konnego od Dworca Głównego przez Stary Rynek na Ostrów Tumski,
  • oznaczona kolorem czerwonym – z Rynku Jeżyckiego, ul. Jadwigi (dziś. ul. Kraszewskiego), Zwierzyniecką, św. Marcinem i starą trasą tramwaju konnego, a od Starego Rynku do Bramy Wildeckiej,
  • oznaczona kolorem żółtym – z Dworca Głównego, trasą identyczną jak „biała”, ale tylko do skrzyżowania ul. Wielkiej i Wielkich Garbar.

W ciągu następnego miesiąca uruchomiono czwartą linię:

  • oznaczoną kolorem zielonym – ze Starego Rynku, św. Marcinem i nową trasą do wsi Górczyn (dzisiejsze skrzyżowanie ul. Głogowskiej i Kosynierskiej).
Stary bilet komunikacji miejskiej, ok. 1986

Ceny za pierwsze przejazdy wynosiły 10 bądź 20 fenigów, a po godzinie 23:00 należało uiścić podwójną opłatę.

W 1899 położono drugi tor na Starym Rynku i Wielkiej Berlińskiej (obecnie ul. Dąbrowskiego).

Przed I wojną światową rozbudowano sieć linii, która teraz docierała także na Garbary (do Rzeźni Miejskiej), na pl. Sapieżyński (dziś pl. Wielkopolski) do Bramy Dębińskiej (obecnie skrzyżowanie ul. Strzeleckiej i Krakowskiej), Śródkę, Sołacz i Dębiec (do dzisiejszej fabryki Cegielskiego), ulicą Grunwaldzką do ulicy Ułańskiej. Zwiększyła się również liczba torów w śródmieściu. Powstały nowe trasy przez wiadukty nad torami kolejowymi: Most Teatralny i Most Dworcowy. W dwudziestoleciu międzywojennym tramwaj zaczął docierać na Golęcin, Dębiec (przedłużenie trasy), Dębinę (do kąpieliska warciańskiego), Ogrody, Grunwald i Winiary, jednocześnie zlikwidowano część linii na wąskich uliczkach Starego Miasta. Nie udało się wybudować linii do Głównej, gdzie wprowadzono w 1930 r. komunikację trolejbusową.

Podczas walk o Poznań większość taboru i część infrastruktury została zniszczona. W związku z tym dopiero w 1947 r. wznowiono większość przedwojennych połączeń tramwajowych, poza tymi na prawym brzegu Warty i uliczkach Starego Miasta na wschód od Rynku. Wówczas powstała nowa trasa do Garbar omijająca Stary Rynek od południa, przez pl. Bernardyński. Na prawy brzeg Warty tramwaje powróciły w 1952 r., po oddaniu do użytku nowego mostu Juliana Marchlewskiego (dziś Królowej Jadwigi).

Tablice przystankowe poznańskich tramwajów z lat 90. XX wieku

W kolejnych latach wybudowano nowe trasy pozwalające na szybkie przemieszczanie się pomiędzy dzielnicami z pominięciem centrum:

oraz linie peryferyjne:

Rewolucją w transporcie miejskim było oddanie do użytku w 1997 liczącego 6,1 km odcinka Poznańskiego Szybkiego Tramwaju nazwanego przez poznaniaków „Pestką”. Obecnie trwa wiele inwestycji związanych z modernizacją i rozbudową sieci, gdyż według planu zagospodarowania przestrzennego z 1994 tramwaj ma stanowić podstawę komunikacji w mieście.

Tatra RT6N1 na estakadzie ponad Bogdanką, linia PST, (2005)
Wjazd do tunelu os. Lecha – Franowo od strony osiedla Lecha, (2012)

14 sierpnia 2007 otwarto drugi odcinek (jeśli przyjąć, że pierwszym jest odcinek od ul. Jana Pawła II do pętli na os. Lecha) trasy na Franowo łączący plac Wiosny Ludów przez ul. Podgórną, Dowbora Muśnickiego, Mostową, Most św. Rocha i Kórnicką z ul. Jana Pawła II.

W 2011 roku MPK podjęło decyzję o sprzedaży 40 tramwajów 105N (zmodernizowanych do standardu Konstal 105Na)[3] z powodu braku miejsc w zajezdniach na ten typ tramwajów. Ponadto zostało zakupionych 45 Solarisów Tramino i 7 Moderusów Beta[4].

11 sierpnia 2012 otwarto ostatni odcinek trasy na Franowo, łączący rejon dawnej pętli na os. Lecha z nową pętlą na Franowie. Część trasy na Franowo biegnie w tunelu.

1 września 2013 otwarto odcinek przedłużający trasę PST przez Dworzec Zachodni do ul. Głogowskiej. Oddano do użytku także pętlę przy dawnym peronie 7 Dworca Zachodniego.



Bilety[edytuj]

Kasownik biletowy w tramwaju typu Tatra RT6N1 (luty 2007)

Bilety są organizowane przez Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu.

Ceny biletów normalnych:

  • do 10 minut – 3,00 zł,
  • do 40 minut – 4,60 zł,
  • 24-godzinny – 13,60 zł,
  • 48-godzinny – 21,00 zł,
  • 72-godzinny – 27,00 zł,
  • 7-dniowy – 47,00 zł.

Cena biletu ulgowego stanowi 50% ceny biletu normalnego.

Tabor[edytuj]

Liniowy[edytuj]

Zdjęcie Nazwa Początek eksploatacji Producent Cechy Liczba składów[2]
Düwag GT8 695.JPG Düwag
GT8
1997 Düwag 33
GT8ZR 906.jpg Düwag
GT8ZR
2005 Düwag pojazd dwukierunkowy  6
Konstal 105Na + Konstal 105NaD Konstal
105Na
1979 Konstal przewóz rowerów  54
Poznan. Dabrowskiego finally opened (2) Ogrody loop.jpg Konstal
105NaDK
1979 Konstal pojazd dwukierunkowy przewóz rowerów  3
Moderus Alfa Moderus
Alfa
2008 Modertrans Poznań przewóz rowerów  20
Otwarcie PST do Dworca Zachodniego 08.JPG Moderus
Beta MF 02 AC
2011 Modertrans Poznań przewóz osób na wózkach przewóz rowerów  24
Moderus Beta MF 20 AC 441.jpg Moderus
MF 20 AC
2016 Modertrans Poznań przewóz osób na wózkach klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej przewóz rowerów  10/20
Moderus Beta MF 22 AC BD 913.jpg Moderus
MF 22 AC BD
2017 Modertrans Poznań przewóz osób na wózkach klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej pojazd dwukierunkowy przewóz rowerów  10
Modertrans/Tatra RT6 MF06 AC Tatra
RT6 MF06 AC
1997 CKD / Modertrans przewóz osób na wózkach przewóz rowerów  14
Siemens Combino Siemens
Combino
2003 Siemens przewóz osób na wózkach przewóz rowerów  14
Sol091.jpg Solaris
Tramino S100
2011 Solaris Bus & Coach przewóz osób na wózkach klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej przewóz rowerów  1
Solaris Tramino 538.jpg Solaris
Tramino S105p
2011 Solaris Bus & Coach przewóz osób na wózkach klimatyzacja przestrzeni pasażerskiej automaty biletowe przewóz rowerów  45
Liczba składów 235
Udział składów niskowejściowych i niskopodłogowych 49,4%
Udział składów klimatyzowanych 27,2%

Historyczny[edytuj]

Zdjęcie Nazwa Lata eksploatacji Opis Cechy Liczba wagonów
Herbrand Głogowska RB1.JPG Herbrand B3/H0 1880–1898 Wagon konny z 1880 roku, kilkakrotnie przebudowywany. Stacjonuje na zajezdni Madalińskiego. 1 [5]
Carl Weyer 305 Poznań.JPG Carl Weyer
typ WD
1905–1960 Jest to wagon doczepny z numerem bocznym #305, wyprodukowany w 1905 r. Został odbudowany przez Modertrans w 2015 roku. Docelowo ma jeździć z B.S typ I. 1 [6][7][8]
Transparent.gif Bergische
Stahlindustrie I typ
1897–1902 Jest w trakcie odbudowy na bazie zachowanego podwozia. 1 [8]
Wismars2d.png Wismar S2D 1946–1972 Wagon o numerze #423 został wyprodukowany w 1930 roku i oczekuje renowacji, aktualnie stacjonuje w firmie Modertrans. 1 [9]
03209h.jpg Fuchs KSW 1944–1972 Numer boczny #2033, użytkowany wcześniej jako gospodarczy. Stacjonuje na zajezdni Madalińskiego. 1 [10]
Konstal N ND RB5.JPG Konstal
N
1949–1992 Wagon N #602 został zmodernizowany podczas eksploatacji – przerobiono go na jednokierunkowy i zmodyfikowano wygląd. Najczęściej ciągnie on #456 i #436. Wszystkie wozy stacjonują na zajezdni Franowo. 3 [7][11]
Konstal N ND RB7.JPG Konstal
ND
1948–1992 Wagon #456 został przebudowany podczas eksploatacji – przerobiono go na jednokierunkowy i zmodyfikowano wygląd. Najczęściej jeździ w składzie z wagonem motorowym #602. Wagon #517 i #476 są podczas renowacji. Wszystkie wozy stacjonują na zajezdni Franowo. 3 [7][12]
ENkaSanocka.jpg Sanocka Fabryka Wagonów ND 1950–1992 Wagon o numerze #436 (wcześniej #2046) wyprodukowano w 1950 roku w S.F.W. Jest to wagon doczepny pochodzących z pierwszej partii ośmiu wagonów. W Poznaniu jeździło 49 wagonów tego typu. Wycofano go w 1993 roku. Do końca eksploatacji jeździł jako doczepa w składzie szkoleniowym a także jako doczepa w trój składach. Pojazd został wpisany do Rejestru zabytków ruchomych a remont odbywał się w latach 1996-2013. 1 [7]
SG2024N.jpg Stocznia Gdańska N 1951–1992 Numer boczny #2024, wyprodukowany w stoczni Gdańskiej, użytkowany wcześniej jako gospodarczy, stacjonuje na zajezdni Madalińskiego. pojazd dwukierunkowy  1 [7]
102N Poznań RB8.JPG Konstal
102N
1970–2004 Wagon o numerze bocznym #1, produkowany w latach 1967-1969. Do Poznania dotarło 8 sztuk. Wagon o numerze #1 jest jednym z 4 zachowanych tramwajów tego typu. Odrestaurowany tramwaj od 2005 r. kursuje na linii turystycznej. Ze względu na swój wygląd zwany potocznie „kanciakiem”. 1 [7][13]
102Na Poznań Głogowska.jpg Konstal
102Na
1970–2013 Typ tramwaju produkowany w latach 1970–1973. Do poznania dotarło 75 sztuk. Wagon o numerze #71 został gruntownie wyremontowany w 2008 roku. Od tamtej pory kursował po regularnych liniach, głównie po trasach linii 3 i 4. Jednakże 10 grudnia 2013 roku (z powodu wieku) wagon został przekwalifikowany na tabor historyczny kończąc tym samym erę liniowego kursowania wozów typu 102Na w Polsce. 1 [7]
105NPoznań20lecietrasyPST.jpg Konstal
105N
1970–2014 Produkowany w latach 1973–1979.

Wszystkie wagony (oprócz #81 + #82) typu 105N podczas eksploatacji zostały przebudowane na typy: 105Na, 105NaD i Moderusy Alfa. Obecnie po Poznaniu jeździ jeden dwuwagonowy odrestaurowany skład tego tramwaju. Z powodu swojego wyglądu nazywane czasami potocznie „akwarium”. W 2014 roku został on przekwalifikowany na tabor historyczny (zabytkowy). W 2015 zmieniono numery #193, #194 na #81, #82.

2 [7]
Otwarcie PST do Dworca Zachodniego 05.JPG Düwag
GT6
1996–2010 Wagony tego typu sprowadzono do Poznania w latach 1996–2000 z Düsseldorfu. Ze względu na kraj pochodzenia nazywane potocznie były „helmutami”. W 2013 roku został przekwalifikowany na pojazd historyczny. Wagon jest pomalowany w barwy niemieckiego przewoźnika, zostało także odtworzone wnętrze i jego niemieckie wyposażenie. 1 [7][14]
Beijnes3Gpoznań.jpg Beijnes
3G
2003–2011 Wagon o numerze bocznym #805, wyprodukowany w 1961 roku i sprowadzony do Poznania w 2003 roku. Potocznie nazwyane były „holendrami”. Wycofany z eksploatacji w czerwcu 2011 roku, m.in. ze względu na wiek, czy bardzo wąskie drzwi utrudniające wymianę pasażerów. W listopadzie 2016r. zaczęto przywracać mu żółto-brązowe malowanie. 1 [7][15]

Wycofany z eksploatacji[edytuj]

Zdjęcie Nazwa Lata eksploatacji Opis Cechy Liczba wagonów
105N2 Poznań.jpg Konstal/HCP 105N/2 (115N) 1995–2008 Prototypowy wagon o numerze #400. W 2008 r. odstawiony z powodu zbyt częstych awarii. Został skreślony z inwentarza w kwietniu 2010 r i zezłomowany w sierpniu 2011 r. 1 [16]
13N Poznań RB2.JPG Konstal
13N
1998–2011 Wagon o numerze #115 pozyskany przez Klub Miłośników Pojazdów Szynowych poprzez wymianę z warszawskim Klubem Miłośników Komunikacji Miejskiej za wagon Konstal 102Na nr #42 w 1998 roku z przeznaczeniem na historyczny. Zachował malowanie warszawskie, używany do roku 2008, kiedy to został odstawiony ze względu na zły stan techniczny. W 2011 przekazany Szkole Aspirantów PSP, gdzie służy celom treningowym. 1 [7]
Tram PUMA.jpg FPS 118N
Puma
2008–2011 Prototypowy wagon o numerze #450 wydzierżawiony od HCP jeździł po poznańskich torowiskach do 2011 roku. 1 [17]
3048 na 11.jpg Düwag
GT8S
2011–2012 Wypożyczone w 2011 roku z Krakowa tramwaje o numerach #3059 i #3065, oraz zakupiona przez Kraków, ale sprowadzona do Poznania bezpośrednio z Düsseldorfu partia wagonów o numerach #3045, #3046, #3048, #3052, #3053 i #3055. Tramwaje wypożyczono z powodu zbyt małej ilości składów dwukierunkowych koniecznych do obsługii linii wahadłowych podczas budowy trasy na Franowo. Ostatnie wagony zwrócono do Krakowa w sierpniu 2012 roku. pojazd dwukierunkowy  8 [18]

Techniczny[edytuj]

Zdjęcie Nazwa Uwagi Liczba wagonów/pojazdów
Gt6poznan.jpg Düwag
GT6
Trzy wagony to holowniki, a jeden to wagon służb torowych. 4
Transparent.gif Konstal
4N1
Wagon silnikowe gospodarcze o numerach #2019 i #2020. 2
4N1 szczotka Poznań RB1.JPG Konstal
4N1
Pług wirnikowy o numerze #2034. 1
Wozy techniczne MPK Poznań RB1.JPG Konstal
4N1
Wagony silnikowe wieżowe o numerach #2041 i #2042. 2
Wozy techniczne MPK Poznań RB2.JPG CSW-44 Wagon silnikowy do robót torowych o numerze #2038. 1
Transparent.gif WMS-01L Wagon spalinowy, wieżowy o numerze #2043. 1
Transparent.gif PWMS-01L Wagon spalinowy z podnośnikiem koszowym o numerze #2094. 1
Transparent.gif GD Doczepna szlifierka do szyn o numerze #2070. 1
Transparent.gif PCSW-40 Doczepna platforma do robót torowych o numerze #2071. 1
Transparent.gif warsztat własny Wagon akumulatorowy manewrowy na wózku Konstal 102N (bez numeru). 1
Transparent.gif Koltech
WM-02
Wagon akumulatorowy manewrowy (bez numeru). 1
Transparent.gif Konstal
ND
Wagony doczepne z agregatem prądotwórczym o numerach #2067 i #2093. 2
Transparent.gif Konstal
ND
Doczepna kryta skrzynia na piasek o numerze #2051. 1
Transparent.gif Konstal
ND
Wagony doczepne, skrzyniowe o numerze #2066 i #2075. 2
ModerusAlfaHF03L.jpg Moderus
Alfa HF 03 L
Skład do nauki jazdy o numerze 340+341. 2
Star MPK Poznań 2220 RB1.JPG Star 200 Samochody ciężarowe, dźwigi wieżowe o numerach #2220 i #2210. 2
Transparent.gif MAN
TGM 18.240
Samochód ciężarowy z koszem typu Montraks 6PS – o numerze #2200. 1
MAN Głogowska RB1.JPG MAN
LE 18.220
Żuraw samochodowy typu TRAM 123 o numerze #2199. 1
Star Głogowska RB1.JPG Unistar-K Samochód ciężarowy ratunkowy drogowo - torowy o numerze #2150. 1
Transparent.gif Iveco
EuroCargo Tector
Samochód ciężarowy drogowo–torowy, czyszczarka do torowisk nr 2267. 1
Transparent.gif Peugeot
Boxer
Pogotowie zwrotnic o numerze #2053. 1
Unimog techniczny MPK w Poznaniu, zajezdnia Franowo (2).JPG Unimog Samochód ciężarowy drogowo-szynowy, holownik. 1

Zajezdnie tramwajowe[edytuj]

Zabytkowa hala główna nieczynnej zajezdni przy ul. Gajowej (kwiecień 2006)
Wnętrze hali zajezdni przy ul. Głogowskiej (luty 2007)

Zlikwidowane[edytuj]

  • Zajezdnia przy ul. Gajowej na Jeżycach. Zajezdnia została oddana do użytku w roku 1880. W dniu 28 grudnia 2010 r. zajezdnia zakończyła swoje funkcjonowanie.
  • Z powodu braku miejsc postojowych w zajezdniach na ul. Głogowskiej i Madalińskiego niektóre tramwaje nocowały na torach odstawczych przy ulicy Budziszyńskiej. Powstały one w latach 80. XX wieku (1982 – 14 sierpnia 1985[19] (we wcześniejszym okresie tramwaje stały na ulicach Przybyszewskiego, Towarowej, Zwierzynieckiej, Krzywoustego czy na pętli starołęckiej, co było przyczyną ich dewastacji). Razem na terenie obiektu powstało 15 torów przelotowych i jeden ślepy, wybudowany w sposób prowizoryczny w roku 2004. Tory przelotowe były zelektryfikowane[20]. Według pierwotnych założeń tory miały mieścić 75 wozów tramwajowych[21]. W związku z oddaniem do użytku hali postojowej zajezdni na Franowie 4 listopada 2012 MPK Poznań ostatecznie zaprzestało ich eksploatacji[22], po czym odłączono napięcie w sieci trakcyjnej. Sieć trakcyjna nad torami została zdemontowana podczas przebudowy ul. Grunwaldzkiej w latach 2012–2013. W tym samym okresie zlikwidowano połączenie z torowiskiem w ulicy.
  • Do lat osiemdziesiątych XX w. tory odstawcze znajdowały się także w pasie rozdziału ul. Bolesława Krzywoustego (od Ronda Rataje do ul. Pleszewskiej).

Eksploatowane[edytuj]

Tabor stacjonujący na zajezdni: Konstal 105N, 105NaD i pochodne (Moderus Alfa), Siemens Combino.
Linie obsługiwane przez zajezdnię (stan na 1 października 2015 r.): 1, 2, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 14, 15, 16, 17, 19, 20.
Zajezdnia przy ulicy Głogowskiej jest drugą (po zajezdni Franowo) największą zajezdnią w Poznaniu. Wybudowana w roku 1907 przeszła modernizację w latach 1998–2000 w celu dostosowania jej do obsługi tramwajów niskopodłogowych.

Tabor stacjonujący na zajezdni: Beijnes 3G, Düwag GT6, Konstal 105N, Konstal 102N, Konstal 102Na, Konstal N, ND , Stocznia Gdańska N, Konstal 4N, 4ND, Sanocka F.W. ND, KSW, Herbrand B3/H0, Carl Weyer typ WD. (Pozostałe Historyczne wagony stacjonują w firmie Modertrans Poznań.
Wybudowana w latach 1947–1955. Jest zajezdnią historyczną w której stacjonują tylko zabytkowe tramwaje, powstanie w niej muzeum komunikacji miejskiej w Poznaniu.

Tabor stacjonujący na zajezdni: Konstal 105Na, 105NaD i pochodne (Moderus Alfa), Tatra RT6 MF06 AC, Moderus Beta MF 02 AC, Moderus MF 22 AC
Linie obsługiwane przez zajezdnię (stan na 1 października 2015 r.): 1, 4, 5, 7, 8, 11, 12, 13, 15, 16, 17, 18, .
Zajezdnię oddano do użytku w roku 1980.

Linie tramwajowe[edytuj]

Wykaz linii[edytuj]

Numer linii Schemat Pętla początkowa Pętla końcowa Długość linii Średni czas przejazdu Liczba przystanków Tramwaje kursujące Rodzaj linii Uwagi
0 Linia 0 Poznań.png Plac Wielkopolski Plac Wielkopolski b.d. b.d. 17 Konstal N+ND

Sanok ND

Konstal 102N

Konstal 102Na

Konstal 105N

Duewag GT6

Carl Weyer

Linia turystyczna Linia kursuje od początku maja do końca października tylko w weekendy.
1 Linia 1 Poznań.png Junikowo Franowo 14,76 km 44 min 29/30 Konstal 105Na,
Moderus Alfa, Tatra RT6N1,
Linia zwykła  
2 Linia2TZ.png Ogrody Dębiec 17,45 km 34/33 min 20 Konstal 105Na,
Moderus Alfa,
Düwag GT8,
Siemens Combino
Linia zwykła  
3 Linia3.png Wilczak Górczyn b.d. 25 min 15 Duewag GT8,

Siemens Combino,

Linia zwykła Kursuje tylko w dni robocze od 1 września do 30 czerwca.
4 Linia4.png Połabska Starołęka b.d. 40 min 28 Konstal 105Na,
Moderus Alfa,
Düwag GT8,
Moderus Beta
Linia zwykła
5 Górczyn Stomil 26,6 km 42 min 27 Konstal 105Na,
Moderus Alfa,
Solaris Tramino
Linia zwykła  
6 Linia 6 Poznań.png Junikowo/Budziszyńska Miłostowo b.d. 46/47 min 31/33 Konstal 105Na,
Moderus Alfa,
Solaris Tramino
Linia zwykła W soboty, niedziele i święta – do pętli Junikowo
7 Linia 7 Poznań.png Ogrody Zawady 23,4 km 36/37 min 21/22 Düwag GT8,
Moderus Beta
Linia zwykła
8 Linia 8 Poznań.png Górczyn Miłostowo b.d. 32 min 23 Konstal 105Na,
Moderus Alfa,
Siemens Combino
Linia zwykła
9 Linia 9 Poznań.png Piątkowska Dębiec 21,8 km 39 min 27 Düwag GT8,
Siemens Combino
Linia zwykła
10 Linia 10 Poznań.png Połabska Dębiec b.d. 29 min 19 Konstal 105Na,
Moderus Alfa,
Düwag GT8,
Solaris Tramino
Linia zwykła
11 Piątkowska Starołęka b.d. 38 min 26 Düwag GT8, Moderus Beta,

Tatra RT6N1

Linia zwykła  
12 Osiedle Jana III Sobieskiego Starołęka b.d. 37/38 min 23/24 Konstal 105Na,
Moderus Alfa,
Solaris Tramino
Linia zwykła
13 Linia 13 Poznań.png Junikowo Starołęka b.d. 43/46 min 29/30 Konstal 105Na,
Tatra RT6N1
Linia zwykła
14 Osiedle Jana III Sobieskiego Górczyn b.d. 25 min 14 Konstal 105Na,
Moderus Alfa,
Siemens Combino,
Solaris Tramino
Linia zwykła
15 Osiedle Jana III Sobieskiego Budziszyńska/Junikowo b.d. 38 min 23/25 Konstal 105Na,
Moderus Alfa,
Moderus Beta,
Solaris Tramino
Linia zwykła W dni robocze w godzinach szczytu - do pętli Junikowo
16 Linia 16 Poznań.png Osiedle Jana III Sobieskiego Franowo 27,6 km 34 min 22 Konstal 105Na,
Moderus Alfa,
Solaris Tramino
Linia zwykła
17 Linia 17 Poznań.png Ogrody Starołęka 21 km 44/46 min 27/28 Konstal 105Na,
Moderus Alfa,
Moderus Beta
Linia zwykła Trakt Królewsko-Cesarski
18 Franowo Ogrody 19,8 km 36 min 23/24 Konstal 105Na,
Moderus Alfa,
Siemens Combino
Linia zwykła
19 Linia 19 Poznań.png Osiedle Jana III Sobieskiego Dworzec Zachodni 8,1 km 13 min 8 Konstal 105Na Linia zwykła (szczytowa) Kursuje w dni robocze w godz.6.00-9.00 oraz niedziele i święta
20 Linia 20 Poznań.png Osiedle Jana III Sobieskiego Rondo Rataje[24] b.d. 47 min 20 Konstal 105Na Linia zwykła (szczytowa) Kursuje tylko w dni robocze w godz.6.00-9.00 i 14.30-18.30
201 Osiedle Jana III Sobieskiego Osiedle Jana III Sobieskiego b.d. 27/34 min 17/26 Düwag GT8, Solaris Tramino Linia nocna Nie kursuje w nocy z poniedziałku na wtorek.

Remonty i zamknięcia[edytuj]

Podczas remontów i zamknięć występuje konieczność reorganizacji siatki połączeń.

W Poznaniu stosowane są następujące praktyki:

  1. Czasowa zmiana trasy sygnalizowana poprzez tablice elektroniczne – nazwa końcówki naprzemiennie z napisem „Trasa zmieniona”;
  2. Zawieszenie linii;
  3. Uruchomienie linii wahadłowych 2X (gdzie X oznacza liczbę, np. 21) obsługiwanych taborem dwukierunkowym (Düwag GT8ZR lub Konstal 105NaDK);
  4. Linie autobusowe „za tramwaj” TX (gdzie X oznacza liczbę, np. T1). Kursują one od miejsca zamknięcia do najbliższego węzła przesiadkowego.

Spis pętli tramwajowych[edytuj]

Pętla Połabska

Używane liniowo[edytuj]

Nazwa pętli/miejsce Numery linii Położenie geograficzne Uwagi
Budziszyńska 6, 15 52°23′17,88″N 16°50′51,35″E/52,388300 16,847597
Dębiec 2, 9, 10 52°22′21,91″N 16°54′12,39″E/52,372753 16,903442
Górczyn 3, 5, 8, 14 52°22′52,22″N 16°52′49,69″E/52,381172 16,880469
Junikowo 1, (6), 13, (15) 52°23′00,21″N 16°50′02,13″E/52,383392 16,833925 linia 6 tylko w dni wolne, linia 15 tylko w godzinach szczytu
Miłostowo 6, 8 52°24′35,85″N 17°00′10,31″E/52,409958 17,002864
Piątkowska 9, 11 52°26′30,08″N 16°54′40,92″E/52,441689 16,911367
Ogrody 2, 7, 17, 18 52°25′00,40″N 16°52′59,73″E/52,416778 16,883258
Połabska 4, 10 52°26′05,73″N 16°55′54,06″E/52,434925 16,931683 Poprzednie nazwy: Serbska
Os. Jana III Sobieskiego 12, 14, 15, 16, 19, 20, 201 52°27′51,00″N 16°55′01,84″E/52,464167 16,917178 Północna pętla PST
Starołęka 4, 11, 12, 13, 17 52°22′05,84″N 16°55′55,16″E/52,368289 16,931989 Poprzednie nazwy: Starołęka Dworzec
Stomil 5 52°22′34,94″N 16°56′25,67″E/52,376372 16,940464 Nieużywana w latach 1978-1992
Wilczak 3 52°25′38,48″N 16°56′46,36″E/52,427356 16,946211 Nieużywana w weekendy, święta oraz w lipcu i sierpniu
Zawady 7 52°24′48,24″N 16°57′28,55″E/52,413400 16,957931
Franowo 1, 16, 18 52°22′54″N 17°00′03″E/52,381667 17,000833
Dworzec Zachodni 19 52°23′58,19″N 16°54′31,72″E/52,399497 16,908811 Południowa pętla PST

Pętle uliczne używane liniowo[edytuj]

Nazwa pętli/miejsce Numery linii Położenie geograficzne Uwagi
Gwarna 52°24′27,89″N 16°55′16,41″E/52,407747 16,921225 dawniej Lampego
Rondo Kaponiera 52°24′30,46″N 16°54′45,33″E/52,408461 16,912592
al. Marcinkowskiego 52°24′26,06″N 16°55′43,85″E/52,407239 16,928847
Rondo Rataje 20 (3, 4, 6, 7, 12, 13, 18)

Pętle używane okazjonalnie[edytuj]

Pętle (końcówki) nieistniejące[edytuj]

  • Bolkowicka – zastąpiona przez pętlę Budziszyńska
  • Droga Dębińska (przystanek Łęgi Dębińskie) – nieistniejąca mijanka końcowa i tory odstawcze w okolicy kąpieliska warciańskiego, w 1959 – likwidacja przewozów pasażerskich, w 1974 – likwidacja torowiska
  • Dworzec Główny PKP
  • Ostrów Tumski (mijanka) – zachowany krótki odcinek torów
  • Garbary/Północna
  • Garbary/Woźna
  • Polna (na Jeżycach)
  • Rondo Rataje (od 1952 r. mijanka końcowa dla pierwszej linii przeprowadzonej na prawy brzeg Warty, na przełomie lat 70. i 80. wykorzystywana jako tory odstawcze – „zajezdnia nocna”) zlikwidowana w latach 90.
  • Sczanieckiej/Bogusławskiego na Łazarzu – zachowany trójkąt do zawracania, odcięty od reszty sieci tramwajowej w roku 1973
  • Os. Warszawskie – zlikwidowana po przedłużeniu trasy do Miłostowa
  • Plac Spiski – zlikwidowana po przedłużeniu trasy do ul. Wołyńskiej w 1924 r.
  • Małopolska/Wołyńska – zlikwidowana po przedłużeniu trasy do Bonina, zachowana poczekalnia tramwajowa
  • Winiary (przy kościele św. Stanisława Kostki) – zlikwidowana po przedłużeniu trasy do ul. Obornickiej (dzisiejszej Piątkowskiej)
  • Golęcin (przy CSWLąd)
  • Madalińskiego / Pamiątkowa

Torowiska nieużywane[edytuj]

Tory na ulicy Towarowej (październik 2010)
  • łuk z Górnej Wildy w zachodnią część Królowej Jadwigi,
  • łuk z Wierzbięcic we wschodnią część Królowej Jadwigi,
  • łuk z Kraszewskiego we wschodnią część Dąbrowskiego,
  • łuk na Rondzie Starołęka ze Starołęckiej w Hetmańską na wschód,
  • łuki na Rondzie Nowaka-Jeziorańskiego z Przybyszewskiego na zachód w Grunwaldzką i z Reymonta w Grunwaldzką na wschód,
  • łuki z zachodniej części Hetmańskiej na północ i południe w Głogowską oraz ze wschodniej części Hetmańskiej w południową część Głogowskiej,
  • łuk z północnej części ul. 28 czerwca 1956 r. we wschodnią część ul. Hetmańskiej oraz z południowej części ul. 28 czerwca 1956 r. w zachodnią część ul. Hetmańskiej,
  • łuk z Kórnickiej w północną część Jana Pawła II,
  • tory ze Zwierzynieckiej do zajezdni przy Gajowej,
  • łącznik z Gwarnej w Mielżyńskiego,
  • ślepy tor na pętli na Miłostowie,
  • łączniki na trasie PST,
  • tory na całej długości ulicy Towarowej.

Torowiska nieużywane odcięte od sieci, bez trakcji[edytuj]

Torowisko na ulicy Szczanieckiej (wrzesień 2011)

W nawiasach podano daty likwidacji torowisk.

  • ul. św. Marcin – zachowany odcinek od ul. Ratajczaka do al. Marcinkowskiego; ruch odbywa się torem północnym, którym pierwotnie tramwaje jeździły w drugą stronę,
  • ul. Dziekańska (katedra),
  • ul. Sczanieckiej i Bogusławskiego (zlikwidowane w 1935[25], ponownie włączone w 1965[26], zlikwidowane 1973[27]),
  • ul. Dworcowa, pod asfaltem (1970[25]),
  • ul. Zielona (fragment),
  • torowisko na terenie byłej zajezdni Gajowa,
  • tory odstawcze przy pętli Budziszyńska,
  • mijanka końcowa na ulicy Krzywoustego przy Rondzie Rataje (zachowana pod ziemią),

Torowiska zlikwidowane[edytuj]

W nawiasach podano daty likwidacji torowisk.

Skrzyżowania z torami kolejowymi[edytuj]

Odcięty tor kolejowy dawnej Średzkiej Kolei Powiatowej, który przecinając ulicę Starołęcką prowadził do zakładów Stomil-Poznań i Polleny-Lechii (2014)
Miejsce Stan Położenie geograficzne
Trasa Kórnicka[a] Zlikwidowane w pierwszej połowie lat 90. XX wieku 52°23′33″N 16°58′14″E/52,392500 16,970556
ul. Warszawska[b] Zlikwidowane 52°24′32″N 16°57′47″E/52,408889 16,963056
ul. Starołęcka Zlikwidowane 52°22′25″N 16°56′14″E/52,373611 16,937222
ul. Głogowska Zlikwidowane 28 lipca 2012, w trakcie budowy przedłużenia trasy PST 52°24′03″N 16°54′26″E/52,400833 16,907222
Zajezdnia przy ul. Fortecznej[c] Istnieje, obecnie nie jest użytkowane 52°22′02″N 16°56′01″E/52,367222 16,933611

Planowana rozbudowa[edytuj]

W Poznaniu planuje się znaczną rozbudowę sieci torowisk, choć część propozycji nie wyszła jeszcze z fazy koncepcji[30]:

  • przedłużenie trasy tramwajowej z pętli „Ogrody” na ul. Dąbrowskiego do ul. Polskiej i budowa nowego dworca autobusowo-tramwajowego „Aleja Polska” (ulicą Nowina),
  • przedłużenie trasy tramwajowej z pętli „Zawady” przez ul. Zawady i Główną do stacji kolejowej Poznań Wschód[31]
  • przedłużenie trasy tramwajowej z pętli „Dębiec” przez ul. 28 Czerwca 1956 r. do projektowanej pętli „Os.Dębina”,
  • przedłużenie trasy tramwajowej z pętli „Górczyn” przez ul. Głogowską na Fabianowo,
  • budowa trasy przez ul. Ratajczaka, pl. Cyryla Ratajskiego, ul. Solną i ul. Nowowiejskiego z dworcem autobusowo-tramwajowym „Grudzieniec” przy skrzyżowaniu ul. Pułaskiego z al. Wielkopolską,
  • budowa trasy do os. Kopernika w ciągu ulic Arciszewskiego i Pogodnej oraz trasy w ciągu Szpitalnej i Grochowskiej,
  • budowa trasy od ronda Żegrze do ul. Falistej na Starołęce (w sierpniu 2015 miasto ogłosiło, że linia ma powstać do 2019[32]),
  • budowa trasy tramwajowej wzdłuż ul. Garbary, Szelągowskiej i Naramowickiej na Naramowice (w dalszej perspektywie Morasko[33]) z połączeniem z istniejącą już trasą przy ul. Wilczak,
  • przedłużenie trasy z pętli „Junikowo” do Plewisk do okolic ul. Kolejowej, z uwzględnieniem węzła przesiadkowego w rejonie stacji Poznań Junikowo[34].


Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. skrzyżowanie z normalnotorową bocznicą ŚKP
  2. na skrzyżowaniu z ul. św. Michała
  3. połączenie z bocznicą kolejową przy stacji Poznań Starołęka

Przypisy

  1. I love MPK. MPK Poznań, 2015-02-14. [dostęp 2017-03-17].
  2. a b Tabor liniowy posiadany przez MPK Poznań. MPK Poznań, 2017-03-07. [dostęp 2017-03-17].
  3. Piotr Dutkiewicz: Tramwaje w Poznaniu. Poznań: 2005, s. 214–219. ISBN 83-920784-1-1.
  4. KaT: MPK: 105N do lamusa, Helmuty zostają (pol.). epoznan.pl, 2011-06-29. [dostęp 2011-07-05].
  5. Tramwaj konny Herbrand. MPK Poznań. [dostęp 2017-03-18].
  6. Modertrans prezentuje odbudowany wagon Carl Weyer z 1905 r.. www.rynek-kolejowy.pl. [dostęp 2015-05-17].
  7. a b c d e f g h i j k Klub Miłośników Pojazdów Szynowych w Poznaniu – Tabor. KMPS. [dostęp 2017-03-18].
  8. a b Poznań: odbudowują pierwszy tramwaj elektryczny!. epoznan.pl, 2015-07-16. [dostęp 2017-03-18].
  9. Wagon S2D - Klub Miłośników Pojazdów Szynowych w Poznaniu. [dostęp 2017-03-18].
  10. Wagon KSW - Klub Miłośników Pojazdów Szynowych w Poznaniu. [dostęp 2017-03-18].
  11. Typ N. MPK Poznań. [dostęp 2017-03-18].
  12. Typ N. MPK Poznań. [dostęp 2017-03-18].
  13. 102N "Kanciak". MPK Poznań. [dostęp 2017-03-18].
  14. GT6. MPK Poznań. [dostęp 2017-03-18].
  15. 3G "holender". MPK Poznań. [dostęp 2017-03-18].
  16. 105N/2. MPK Poznań. [dostęp 2017-03-18].
  17. 118N (Puma). MPK Poznań. [dostęp 2017-03-18].
  18. Düwag GT8S, Düwag/MPK (warsztaty własne) GT8C. [dostęp 2017-03-18].
  19. Jan Wojcieszak: 120 lat komunikacji miejskiej w Poznaniu. Poznań: Wydawnictwo Miejskie, 2000, s. 86. ISBN 83-87847-27-5.
  20. Komunikacja miejska: poznańska komunikacja (pol.).
  21. Sprawozdania. „Kronika Miasta Poznania”. 2/1987, s. 130. Wydawnictwo Miejskie (pol.). 
  22. http://www.mpk.poznan.pl/aktualnosci/2151-ostatecznie-opuscilismy-budziszyska MPK Poznań: Ostatecznie opuściliśmy Budziszyńską
  23. Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne – Franowo: nowy dom dla tramwajów oficjalnie otwarty! (pol.). 12.05.2014. [dostęp 2014-06-02].
  24. Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu: Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu – Linia numer 20: wydłużona trasa do ronda Rataje i Piotrowa (od czwartku, 1 października) (pol.). [dostęp 2015-10-01].
  25. a b 120 lat komunikacji 2000 ↓, s. 44.
  26. a b 120 lat komunikacji 2000 ↓, s. 71.
  27. a b c d 120 lat komunikacji 2000 ↓, s. 80.
  28. a b 120 lat komunikacji 2000 ↓, s. 86.
  29. 120 lat komunikacji 2000 ↓, s. 62.
  30. http://www.mpu.pl/studium2008/studium/B_TOM2_Kierunki/C_II_Czesc_ogolna/Zalaczniki_graficzne/08_transport/02_tramwaj_zaplecze_dworce_kierunki.pdf Miejska Pracownia Urbanistyczna: Kierunki rozwoju systemu transportowego – sieć tramwajowa, węzły integracji, zaplecze transportu miejskiego
  31. ZDM: Trwa budowa wiaduktu nad projektowaną ulicą Nowe Zawady
  32. http://poznan.wyborcza.pl/poznan/1,36037,18590300,nowa-trasa-tramwajowa-na-falista.html
  33. http://poznan.wyborcza.pl/poznan/1,36037,20123083,tramwaj-na-naramowice-na-poczatek-tylko-do-torow.html
  34. http://epoznan.pl/news-news-67303-Tramwajem_az_do_Plewisk_Jest_taka_propozycja

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]