Tramwaje w Sosnowcu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tramwaje w Sosnowcu
tramwaj
Ilustracja
Pesa Twist na linii 15 przy stacji Sosnowiec Główny
Państwo

 Polska

Lokalizacja

Sosnowiec

Operator

Tramwaje Śląskie

Liczba linii

6

Lata funkcjonowania

od 1928

Infrastruktura
Schemat sieci
Mapa z przebiegiem linii tramwajowych na terenie Sosnowca
     Linie czynne      Linie zlikwidowane
Długość sieci

50,921 km t.p. (2007)[1]

Rozstaw szyn

1435 mm

Liczba przystanków

59 (2008)[2]

Portal Transport szynowy

Tramwaje w Sosnowcu – element systemu komunikacji tramwajowej konurbacji górnośląskiej, który funkcjonuje na terenie Sosnowca od 1928. Sieć tramwajowa łączy dzielnice: Dańdówka, Dębowa Góra, Kazimierz, Klimontów, Milowice, Modrzejów, Niwka, Pogoń, Porąbka, Sielec, Stary Sosnowiec, Środula, Śródmieście i Zagórze. Sieć ta należy do Tramwajów Śląskich.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Okres do 1945[edytuj | edytuj kod]

Już w 1912 istniały pomysły na uruchomienie tramwajów w Sosnowcu, jednak I wojna światowa pokrzyżowała te plany. Tramwaje pojawiły się w mieście dopiero w 1928, kiedy to otwarto trasy: 18 stycznia 1928 śródmieście SosnowcaBędzin przez Pogoń a 11 lutego przedłużono ją do kościoła w Dąbrowie Górniczej. Linię obsługiwały wagony z Anglii. 14 lipca 1928 otwarty został ruch na odcinku Stary SosnowiecSzopienice. Obydwie linie, dzięki wybudowaniu wiaduktu pod Warszawsko-Wiedeńską linią kolejową (dzisiejsza ulica Piłsudskiego), uzyskały wzajemne połączenie 2 marca 1931; do tej pory pasażerowie chcący się przesiąść pokonywali około kilometrowy odcinek pieszo[3][4].

W 1933 rozpoczęto budowę torowiska pomiędzy obrzeżami Milowic a Środulą, oddając poszczególne odcinki tej trasy do użytku: 7 grudnia 1933 do rejonu Ostrej Górki (most nad rzeką Czarną Przemszą), 1 maja 1934 przez Ludwik do historycznej KWK Renard w Sielcu by 22 lutego 1935 zainaugurować przejazd tramwaju na całej trasie, którą od 22 stycznia 1951 wydłużono jeszcze w głąb Milowic do ówczesnej KWK Milowice (po 1976 KWK Czerwona Gwardia, po 1989 KWK Saturn – obecnie już nieistniejąca)[4].

Okres 1945-1989[edytuj | edytuj kod]

15 stycznia 1952 otwarto trasę od Ludwika do Dańdówki, która rozwidlając się w tej dzielnicy była następnie sukcesywnie przedłużana. W kierunku wschodnim oddawano do użytku odcinki: 1 maja 1952 do Klimontowa, a 1 maja 1959 do Porąbki, gdzie na przeszkodzie stanęła linia kolejowa (choć ten sam problem kilometr wcześniej rozwiązano budując wiadukt). W kierunku południowym 30 kwietnia 1954 otwarto odcinek do Mysłowic, łączący się tam z inną linią do Szopienic[5].

4 grudnia 1960 kursujące dotychczas do Porąbki tramwaje, poprzez wydłużenie torowiska obok linii kolejowej, dotarły do nowej pętli w pobliżu Kazimierza, gdzie ponownie napotkały tę samą przeszkodę; tutaj jednak zakończenie trasy stało się mało praktyczne.

Lata 70. XX wieku, oznaczające wielką przebudowę całego Zagłębia Dąbrowskiego, przyniosły również modernizację sieci tramwajowej, która uzyskała wówczas współczesny kształt. W 1970 zreorganizowano układ torowisk w śródmieściu, oddając do użytku nowe odcinki (przy ul. St. Małachowskiego i ul. H. Sienkiewicza) oraz łączniki torowe umożliwiające zmiany kierunków; w latach 1974–1977 część tras przebudowano na dwutorowe, zmieniając przy tym w lutym 1975 przebieg przez Pogoń; w 1975 wybudowano ponadto nowe pętle torowe: w Pogoni i Milowicach. W 1979 oddano do użytku trójkąt torowy w Środuli, na którym tramwaje zmieniają kierunek jazdy cofając; jednocześnie na przełomie lat 70. i 80., podczas budowy dwupoziomowego skrzyżowania w Sielcu, przez kilka lat tramwaje nie dojeżdżały do tego miejsca[6].

W 1980 przystąpiono do ostatniej inwestycji rozwijającej sieć tramwajową – budowy trasy do Zagórza, opatrzonej niefortunnym zakończeniem. Na całej długości oddano ją do użytku w 28 października 1982, jednak ruch tramwajowy do Środuli uruchomiono jeszcze w trakcie budowy 21 lipca 1980[6].

1989-1997[edytuj | edytuj kod]

Tramwaj linii 27 w Kazimierzu Górniczym

Lata 90. XX wieku to czas remontów torowisk, ale tylko w Śródmieściu Sosnowca. Jednocześnie w 1997 zlikwidowano odcinek przy ulicy Kościelnej, pomimo uprzedniego dobudowania do niego łączników torowych pozwalających na przejazd tramwaju tą ulicą z każdej i w każdą stronę.

Plany inwestycyjne obejmują wydłużenie dwóch tras w głąb osiedli mieszkaniowych Zagórze i Środula, czego realizacja jest mało prawdopodobna. Ponadto zagłębiowskie gminy starają się o pozyskanie funduszy unijnych, za które miałyby zostać m.in. zmodernizowane przystanki, lecz dotychczasowe wnioski pozostawały odrzucone.

od 1998[edytuj | edytuj kod]

Oprócz planów inwestycyjnych były też plany likwidacyjne. Na 2009 planowano fizyczne zlikwidowanie linii na Środulę (24) i do Kazimierza Górniczego (27), jednak przez liczne protesty mieszkańców i list prezydenta Kazimierza Górskiego zadecydowano tylko o wycofaniu obsługi Będzina z trasy linii 27 oraz skróceniu linii 24 do Będzina Zajezdni.

W grudniu 2009 Tramwaje Śląskie ogłosiły przetarg na projekt przedłużenia linii 15 od dotychczasowej pętli na Mecu do ronda Jana Pawła II. Trasa ma przebiegać tunelem pod ul. Braci Mieroszewskich, potem wzdłuż ulic Wolności, Białostockiej, Paderewskiego i Rydza-Śmigłego aż do skrzyżowania z ul. Braci Mieroszewskich (rondo Jana Pawła II), gdzie ma powstać pętla. Istnieją również plany późniejszego połączenia nowej pętli z linią 27. W latach 2012 - 2018 linia 27 kursowała ponownie do Zajezdni w Będzinie, a chwilowo w 2014 roku linia 24 nie kursowała do Zajezdni w Będzinie, tylko do Dworca Głównego w Sosnowcu.

28 kwietnia 2020 roku podpisano umowę na budowę nowej linii tramwajowej w sosnowieckim Zagórzu. Pierwszy przetarg został unieważniony, ponieważ wpłynęła tylko jedna oferta, która przekraczała limit funduszy o 20 mln złotych. Ostatecznie umowa podpisana pomiędzy Prezydentem Sosnowca Arkadiuszem Chęcińskim a Prezesem Zarządu Spółki Tramwaje Śląskie Bolesławem Knapikiem jest na kwotę 88,6 mln złotych. Będzie to pierwsza zrealizowana inwestycja dotycząca tramwajów w Sosnowcu po 28 października 1982 roku.[7]. Planowane zakończenie prac to styczeń 2023 roku[8].

Linie tramwajowe[edytuj | edytuj kod]

Według stanu z lutego 2022 przez Sosnowiec przebiega 6 linii tramwajowych[9]. Ze względu na modernizacje torowiska na ulicy Małachowskiego linia 24 została zawieszona. Linie 26 i 27 poruszają się po jednotorze na ulicy Piłsudskiego i Sienkiewicza. Linia 26 kursuje na pętlę Pogoń Akademiki. Została uruchomiona tymczasowa linia nr 35 relacji Milowice Pętla - Zagórze Pętla. Na liniach 21, 27 i 41 wagony typu 105Na i pochodne czasami są spinane w składy.

Linia Przystanek początkowy Przystanek końcowy Miasta Typ taboru Zajezdnia
15[10] Sosnowiec Pogoń Akademiki Katowice Plac Wolności Sosnowiec, Katowice 2012N Będzin
21 Sosnowiec Milowice Pętla Dąbrowa Górnicza Tworzeń Huta Katowice Sosnowiec, Będzin, Dąbrowa Górnicza Ptm, 105Na i pochodne Będzin
26[10] Sosnowiec Konstantynów Okrzei Sosnowiec Pogoń Akademiki Sosnowiec MF 10 AC, 105Na i pochodne Będzin
27[10] Sosnowiec Konstantynów Okrzei Będzin Os. Zamkowe Pętla Sosnowiec, Będzin MF 10 AC, 105Na i pochodne Będzin
35[10] Sosnowiec Milowice Pętla Sosnowiec Zagórze Pętla Sosnowiec MF 16 AC BD Będzin
41 Sosnowiec Milowice Pętla Dąbrowa Górnicza Urząd Pracy Pętla Sosnowiec, Będzin, Dąbrowa Górnicza 105Na i pochodne Będzin

Infrastruktura techniczna[edytuj | edytuj kod]

W XXI wiek tramwaje w całym Zagłębiu Dąbrowskim weszły zapomniane. Na szczęście torowisko tramwajowe jest sukcesywnie remontowane. Zmodernizowane odcinki tramwajowe to:

  • Sosnowiec Park Logistyczny - Sosnowiec Ostrogórska
  • Sosnowiec Brynica - Zagórze Pętla
  • Sosnowiec Sielec Park - Pogoń Akademiki (wraz z pętlą)
  • Sosnowiec Ostrogórska - Sosnowiec Małachowskiego
  • Dańdówka Skrzyżowanie (trójkąt torowy)

W trakcie modernizacji są:

  • Sosnowiec Ostrogórska - Dańdówka Skrzyżowanie (bez trójkąta torowego)
  • Sosnowiec Małachowskiego - Sosnowiec Aleja Zwycięstwa

W trakcie budowy jest odcinek od przystanku Zagórze Pętla do ronda im. św. Jana Pawła II w dzielnicy Zagórze (przystanek Zagórze Pekin)

Został ogłoszony przetarg na modernizacje linii od przystanku Dańdówka Skrzyżowanie do Mysłowic. Trwają prace komisji przetargowej.

Dawniej na linii 26 jeździły tramwaje typu SGP/Lohner E1. 14 marca 2021 roku zostały one wycofane z użytkowania i głównie zastąpione wagonami 105Na

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Soczówka 2012b ↓, s. 61.
  2. Soczówka 2012b ↓, s. 71.
  3. Soida 1998 ↓, s. 63.
  4. a b Soida 1998 ↓, s. 68-69.
  5. Soida 1998 ↓, s. 110-111.
  6. a b Soida 1998 ↓, s. 118-119.
  7. Nowa trasa tramwajowa na Zagórze w Sosnowcu z umową, www.transport-publiczny.pl [dostęp 2020-05-04] (pol.).
  8. Trwa budowa linii tramwajowej w Zagórzu.. Sosnowiec nasze miasto. [dostęp 2021-07-03].
  9. ZTM - wybór linii, autobus, tramwaj, trolejbus - Rozkład jazdy, rj.metropoliaztm.pl [dostęp 2020-05-20] [zarchiwizowane z adresu 2020-08-29].
  10. a b c d Sosnowiec – wstrzymanie ruchu tramwajów w ciągu ul. Małachowskiego - ZTM Komunikaty, rj.metropoliaztm.pl [dostęp 2021-03-04].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej Soczówka: Zróżnicowanie struktury przestrzennej komunikacji miejskiej w konurbacji katowickiej. Sosnowiec: Wydział Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego, 2012, seria: Prace Wydziału Nauk o Ziemi Uniwersytetu Śląskiego nr 76. ISBN 978-83-6144-31-6.
  • Krzysztof Soida: Komunikacja tramwajowa w aglomeracji katowickiej : 100 lat tramwaju elektrycznego. Katowice: Przedsiębiorstwo Komunikacji Tramwajowej & wyd. STAPIS, 1998. ISBN 83-85145-13-3.