Transport kolejowy w Toruniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Transport kolejowy w Toruniu
kolej
Ilustracja
Toruń Główny
Państwo

 Polska

Województwo

 kujawsko-pomorskie

Lokalizacja

Toruń

Lata funkcjonowania

od 1861 roku

Portal Transport
Geographylogo.svg
Toruński Węzeł Kolejowy
Yellow pog.svg Czynne dworce i przystanki kolejowe
Blue pog.svg Zlikwidowane dworce i przystanki kolejowe
Red pog.svg Planowane przystanki kolejowe
Linia kolejowa nr 18 widziana z przystanku osobowego Toruń Czerniewice
Dom wybudowany z elementów pierwszego dworca kolejowego w Toruniu z 1865
Most kolejowy im. Ernesta Malinowskiego, tor zachodni, widok w kierunku dworca Toruń Miasto
Estakada kolejowa prowadząca na most kolejowy, widok w kierunku dworca Toruń Główny
Tunel kolejowy pod placem Pokoju Toruńskiego, który powstał w latach 1886 – 1889
Dawna siedziba Inspektoratu Kolei Królewskiej, obecnie przychodnia kolejowa
Pomnik kolejarzy – ofiar faszyzmu, instalacja artystyczna, upamiętniająca polskich kolejarzy
Herb Torunia na budynku dworca Toruń Wschodni
Bilet tekturowy z 1981 roku (Toruń MiastoPiła Główna)
Dworzec autobusowy w Toruniu, siedziba przewoźnika kolejowego Arriva RP
Baza Toruń-Kluczyki – Sekcja Utrzymania Taboru Trakcyjnego
Zakład Linii Kolejowych – Sekcja Eksploatacji Toruń Wschodni
Parowóz TKh1-19 odnowiony przez toruńskich miłośników kolejnictwa, stojący jako eksponat na terenie Bazy Toruń-Kluczyki
Parowóz TKh 49 – 5564 przed stacją Toruń Główny
Skład Pesa Elf 22WEc na stacji Toruń Wschodni
Elektryczny zespół trakcyjny na stacji Toruń Główny
Budynek główny dworca Toruń Główny po rewitalizacji
Peron 1 na dworcu Toruń Główny
Peron 1 na dworcu Toruń Miasto
Peron 2 i 3 przystanku osobowego Toruń Kluczyki
Przystanek osobowy Toruń Czerniewice
Plac ks. S. Frelichowskiego – w tym miejscu znajdował się niegdyś dworzec Toruń Zachodni
Przystanek osobowy Cierpice Kąkol
Schemat połączeń regionalnych tzw. BiTCity (przybliżone czasy przed remontem torowiska)
Skład Pesa Elf 22WEc na stacji Toruń Główny
Bocznica kolejowa prowadząca na teren Elany
Nieistniejąca bocznica kolejowa na terenie Polchemu
Modernizacja linii kolejowej nr 207, lato 2021

Transport kolejowy w Toruniulinie, połączenia, dworce, przystanki kolejowe oraz instytucje i stowarzyszenia związane z kolejnictwem w Toruniu.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Toruński Węzeł Kolejowy obejmuje krzyżujące się w mieście linie kolejowe 18 i 353 oraz linię 27, 207, 246, 734 i 736.

W granicach administracyjnych miasta znajdują się trzy czynne dworce kolejowe: Toruń Główny, Toruń Wschodni, Toruń Miasto oraz trzy czynne przystanki osobowe: Toruń Kluczyki, Toruń Czerniewice i Grębocin.

Przez miasto prócz pociągów dalekobieżnych i wojewódzkich kursują również pociągi BiT City. Składy typu Pesa Elf 22WEc przemierzają trasę Toruń WschodniBydgoszcz Główna oraz BiT City II między stacjami Włocławek i Bydgoszcz Główna.

 Osobny artykuł: Mosty i wiadukty w Toruniu.

W skład znajdującej się w mieście infrastruktury kolejowej wchodzi: siedem wiaduktów, jeden tunel i most kolejowy im. Ernesta Malinowskiego na Wiśle, który znajduje się między stacjami Toruń Główny i Toruń Miasto.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kalendarium toruńskiego węzła kolejowego[1][2][3][4]:

W Królestwie Prus[edytuj | edytuj kod]

Okres międzywojenny[edytuj | edytuj kod]

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Okres PRL[edytuj | edytuj kod]

Od 1989[edytuj | edytuj kod]

Linie kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Wykaz linii[edytuj | edytuj kod]

Toruński węzeł kolejowy tworzą następujące linie kolejowe:

Linia Nr D29 Sąsiednie stacje węzłowe Operator przewozów pasażerskich Elektryfikacja Zdjęcie
KutnoPiła Główna 18 Aleksandrów Kuj.Bydgoszcz Wschód PKP Intercity, Polregio (BiT-City) T Linia kolejowa nr 18 w Toruniu.jpg
Poznań WschódSkandawa (GP)Žielieznodorožnyj 353 InowrocławJabłonowo Pom. Polregio i PKP InterCity T Linia kolejowa numer 353 w Toruniu.jpg
Nieszawka – Toruń Główny 734 Polregio i PKP InterCity T Toruń Kluczyki11.jpg
Toruń WschodniMalbork 207 Grudziądz Arriva RP N LK 207 w Toruniu.jpg
NasielskToruń Wschodni 27 Sierpc Arriva RP N Toruń Elana (PKP)4.jpg
Toruń WschodniOlek (daw. Chełmno) 246 (dawniej) Unisław Pomorski
(linia towarowa)
N LK 246 w Toruniu.jpg
GrębocinKatarzynka 736
(nieczynna)
N Fragment linii kolejowej 736 w Toruniu.jpg

Jednostki i instytucje związane z kolejnictwem[edytuj | edytuj kod]

W Toruniu swoją siedzibę ma spółka kolejowa Arriva RP[29], której pociągi kursują na terenie województwa kujawsko-pomorskiego, mazowieckiego i warmińsko-mazurskiego. Ponadto istnieją:

W Toruniu działają kolejowe związki zawodowe, są to m.in.:

  • Międzyzakładowy Związek Zawodowy Pracowników PKP z siedzibą w Toruniu[35]
  • Związek Zawodowy Pracowników PKP przy oddziale Gospodarowania Nieruchomościami w Gdańsku z siedzibą w Toruniu
  • Międzyzakładowy Nadwiślański Związek Zawodowy Maszynistów[36]

Muzea i stowarzyszenia[edytuj | edytuj kod]

W Toruniu istnieje Stowarzyszenie Przyjaciół Kolei i Zabytków Techniki oraz Toruńskiej Makiety Modułowej[37], a także Izba Tradycji Toruńskiego Węzła Kolejowego[38].

Połączenia[edytuj | edytuj kod]

Toruń jest skomunikowany bezpośrednimi połączeniami z największymi miastami w Polsce: Warszawą, Krakowem, Wrocławiem, Poznaniem, Katowicami[39]:

Od rozkładu 2018/2019 Toruń posiada bezpośrednie połączenia z następującymi miastami: Ponadto Toruń ma rozwiniętą siatkę połączeń osobowych z następującymi miastami:

Od 13 grudnia 2015 roku do Torunia docierają nowoczesne składy Flirt, którymi można dojechać do: Warszawy, Gdańska, Gdyni, Częstochowy, Katowic, Bydgoszczy i Łodzi[40].

Kategoria pociągów[edytuj | edytuj kod]

Wykaz pociągów zatrzymujących się na stacji Toruń Główny od grudnia 2018 roku:

Kategoria Przewoźnik Liczba Uwagi
IC PKP Intercity 14 połączenia realizowane przez elektryczne zespoły trakcyjne – Flirt
TLK PKP Intercity 26
REGIO Polregio 61
Osobowy Arriva RP 15

Czynne dworce i przystanki kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Dworce kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Lokalizacja Perony Zadaszenie peronów Budynek Kasa Uwagi Zdjęcie
Toruń Główny Stawki 4 wiaty nad peronami użytkowany czynna Główna stacja kolejowa w Toruniu, powstała w 1861, obecny budynek z 1874. W latach 2014–2015 przeszła gruntowną przebudowę[41] Toruń Główny 2016.jpg
Toruń Wschodni Mokre 3 wiaty nad peronami użytkowany czynna Powstała w 1871, obecny budynek z 1909. Na stacji zaczynają i kończą bieg składy jadące z i do: Bydgoszczy, Włocławka i Kutna Toruń Wschodni, 2020 rok.jpg
Toruń Miasto Jakubskie Przedmieście 1 wiata nad peronem użytkowany nieczynna Powstała w 1878, obecny budynek z 1888. Usytuowana jest w centrum miasta, blisko zabytkowego Zespołu Staromiejskiego wpisanego na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO Toruń Miasto44.jpg

Przystanki osobowe[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Lokalizacja Perony Zadaszenie peronów Budynek Kasa Uwagi
Toruń Kluczyki Kluczyki 3 wiata przystankowa brak brak
Toruń Czerniewice Czerniewice 2 wiata przystankowa brak brak
Grębocin Grębocin 1 wiata przystankowa brak brak


Zlikwidowane dworce i przystanki kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Dworce kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Lokalizacja Perony Zadaszenie peronów Budynek Kasa Data likwidacji
Toruń Północny Chełmińskie Przedmieście 2 brak nieużywany nieczynna 1992
Toruń Zachodni Bielany 1 brak brak brak 1970
Toruń Mokre Mokre brak brak ocalały dwa budynki brak 1909

Przystanki osobowe[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Lokalizacja Perony Zadaszenie peronów Budynek Kasa Data likwidacji
Toruń Elana Mokre 1 brak brak brak 1985
Barbarka Barbarka 1 brak brak brak 1992

Stacje na przedmieściach Torunia[edytuj | edytuj kod]

Stacje kolejowe (przystanki osobowe) planowane[edytuj | edytuj kod]

Do końca 2022 roku władze miasta we współpracy z samorządem województwa kujawsko-pomorskiego i władzami PKP planują na odcinku Toruń KluczykiToruń Wschodni budowę dwóch nowych stacji kolejowych (przystanki osobowe)[42]:

Węzeł przesiadkowy[edytuj | edytuj kod]

Oprócz tradycyjnych przystanków komunikacji miejskiej, które znajdują się przy wszystkich dworcach kolejowych w Toruniu, od sierpnia 2015 roku istnieje także węzeł przesiadkowy na placu 18 Stycznia, który integruje sieć tramwajową z koleją w ramach projektu BiT-City[44].

Szybka kolej Miejska[edytuj | edytuj kod]

BiT-City[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Szybka kolej miejska BiTCity.

Szybka kolej miejska łączy dwie stolice województwa kujawsko-pomorskiego: Bydgoszcz i Toruń.

Pomysłodawcą tego projektu był Wydział Inwestycji Strategicznych Urzędu Miasta Torunia oraz toruńskie Stowarzyszenie Porozumienie Obywateli (www.spo.org.pl), a wdrażającym projekt – Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu oraz Sejmik Województwa Kujawsko-Pomorskiego, przy współpracy z urzędami miast Bydgoszczy i Torunia.

Bilet aglomeracyjny i regionalny[edytuj | edytuj kod]

Na terenie województwa wprowadzony jest także bilet regionalny na trasie Toruń – Włocławek, działający na podobnej zasadzie jak bilet aglomeracyjny BiT-City (tj. możliwość korzystania z dowolnej linii komunikacji miejskiej przez godzinę od wyjścia z pociągu). Obydwa bilety (aglomeracyjny i regionalny) są wprowadzone na tej samej linii kolejowej nr 18, ale dotychczas nie stworzono biletu regionalnego na odcinku Bydgoszcz – Toruń – Włocławek. Linia Toruń – Włocławek nie została objęta projektem BiT-City pomimo wyższej liczby pasażerów w 2007 r. niż w przypadku linii Bydgoszcz – Toruń. Linię Toruń – Włocławek nadal częściowo obsługują niezmodernizowane składy, a ponadto bilet regionalny nie był promowany na taką skalę, jak bilet aglomeracyjny (np. reklamy na autobusach MZK Toruń), a to z kolei może wpłynąć na zmniejszenie atrakcyjności tej linii i przejęcie pasażerów przez liczne połączenia komunikacji autobusowej. Bilety regionalne można nabyć w kasach PKP. Część pociągów na trasie Toruń – Włocławek kończy swoją trasę na dworcu Toruń Wschodni, ma to przyśpieszyć dostęp do centrum i wschodniej części miasta. W przypadku Włocławka pociągi regionalne zatrzymują się na wszystkich dworcach i stacjach pasażerskich.

Bocznice kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Na terenie toruńskiego węzła kolejowego istnieją, bądź istniały, bocznice kolejowe[45][46][47][48]:

Modernizacja toruńskiego węzła kolejowego[edytuj | edytuj kod]

Infrastruktura Rok modernizacji Źródła
Toruń Główny 2014-2015 [49]
Toruń Wschodni 2021-2022 [50]
Toruń Miasto 2021-2022
Toruń Czerniewice ?
Toruń Kluczyki ?
Grębocin ?
Toruń Północny ?
Linia kolejowa 18 Toruń Główny – kierunek Bydgoszcz 2012-2013 [51]
Linia kolejowa 18 Toruń Główny – kierunek Kutno 2021 [52]
Linia kolejowa 353 Toruń Główny – kierunek Inowrocław 2015-2016 [53]
Linia kolejowa 353 Toruń Wschodni – kierunek Iława 2015-2016 [54]
Linie kolejowa 353 Toruń Główny – Toruń Wschodni 2021-2022
Linia kolejowa 207 Toruń Wschodni – kierunek Grudziądz 2021-2022 [55]
Linia kolejowa 734 (łącznica) 2017 (częściowo wyremontowana)
Linia kolejowa 246 Toruń Północny – kierunek Olek 2019
Most kolejowy im. E. Malinowskiego 2021-2022
Brama kolejowa 2021-2022
Wiadukt / ul. Gniewkowska 2015-2016
Wiadukt / ul. Kujawska ?
Wiadukt / Plac Armii Krajowej ?
Wiadukt / ul. Cierpicka 2015-2016
Wiadukt / Las Papowski 2015-2016
  •       (zrealizowane)
  •       (w budowie)
  •       (planowane)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 150 lat kolei w Toruniu. Historia Kolei Wschodniej – zapraszamy na wystawę, cowtoruniu.pl [dostęp 2016-01-19] [zarchiwizowane z adresu 2016-02-08] (pol.).
  2. podkopcem.pl: „150 lat kolei w Toruniu. Historia Kolei Wschodniej” – wystawa, podkopcem.pl [dostęp 2016-01-19].
  3. WinD – Bocznice, wind.lap.pl [dostęp 2020-03-12].
  4. https://woak.torun.pl/artykul/150-lat-kolei-bydgosko-torunskiej/
  5. Kucharzewska 2004 ↓, s. 57.
  6. a b Kucharzewska 2004 ↓, s. 58.
  7. Kucharzewska 2004 ↓, s. 62-63, 65.
  8. Kucharzewska 2004 ↓, s. 62.
  9. Kucharzewska 2004 ↓, s. 393.
  10. Kucharzewska 2004 ↓, s. 394.
  11. Kucharzewska 2004 ↓, s. 65, 394.
  12. Kucharzewska 2004 ↓, s. 62-65, 394.
  13. Kucharzewska 2004 ↓, s. 65.
  14. a b c Witkowski ↓, s. 44-45.
  15. Wieści z Torunia, „Gazeta Toruńska” (165), 21 lipca 1908, s. 2.
  16. a b Kucharzewska 2004 ↓, s. 64, 394.
  17. Szymon Spandowski, Jest kamień, są też nazwiska, „nowosci.com.pl” [dostęp 2018-11-06] (pol.).
  18. Skutki pożarów obiektów mostowych, ppoz.pl [dostęp 2016-01-12].
  19. Pociąg wraca na nieużywane tory prowadzące na Barbarkę | Nowości Dziennik Toruński, nowosci.com.pl [dostęp 2019-10-09] (pol.).
  20. Arriva jedzie do Torunia. Zwiększy zatrudnienie? (pol.). pomorska.pl. [dostęp 2015-06-24].
  21. Szybciej i z nowymi przystankami – wchodzi korekta rozkładu jazdy. 2016-06-09. [dostęp 2016-06-14].
  22. Niezapomniane tradycje kolei | www.torun.pl, torun.pl [dostęp 2017-03-21] (pol.).
  23. Entim.pl, Inżynier Budownictwa – Inwestycje – Lepszy dostęp mieszkańców Torunia do kolei, inzynierbudownictwa.pl [dostęp 2018-07-14].
  24. Polskie Radio PiK, Przed remontem dworców pytają mieszkańców, co trzeba zmienić – Polskie Radio PiK, radiopik.pl [dostęp 2019-04-04] (pol.).
  25. Zgoda na przejęcie Dworca Północ | www.torun.pl, www.torun.pl [dostęp 2019-06-28] (pol.).
  26. https://www.torun.pl/pl/dworce-wypieknieja
  27. https://gra.fm/do-chelmzy-zastepczym-autobusem.html
  28. https://nowosci.com.pl/tak-w-toruniu-swietowano-160lecie-kolei-zelaznej-mamy-duzo-zdjec/ar/c1-15810636
  29. Arriva zmienia adres i przenosi się z Warszawy do Torunia (pol.). nowosci.com.pl. [dostęp 2015-06-23].
  30. PKP Intercity Remtrak Sp. z o.o, www.remtrak.pl [dostęp 2019-09-29] (pol.).
  31. Przewozy Regionalne z zyskiem, nowymi etatami i Pesą (pol.). torun.wyborcza.pl. [dostęp 2014-06-25].
  32. Toruń: majówka z Przewozami Regionalnymi (pol.). kurier-kolejowy.pl. [dostęp 2012-05-15].
  33. Zarchiwizowana kopia. [dostęp 2021-11-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-09-28)].
  34. Posterunki (pol.). kgsok.pl.
  35. Międzyzakładowy Związek Zawodowy Pracowników PKP Z Siedzibą w Toruniu (pol.). krs-pobierz.pl.
  36. MIĘDZYZAKŁADOWY NADWIŚLAŃSKI ZWIĄZEK ZAWODOWY MASZYNISTÓW (pol.). bisnode.pl.
  37. STOWARZYSZENIA MIŁOŚNIKÓW KOLEI (pol.). kmd.pl.
  38. Święto Kolejarza na Kluczykach – Toruń Główny, Toruń Główny [dostęp 2015-12-15].
  39. Wyszukiwarka połączeń kolejowych, www.rozklad.pkp.pl [dostęp 2020-02-23] (pol.).
  40. Faza testowa nowych pociągów Flirt3 (pol.). intercity.pl.
  41. Dworzec Toruń Główny oficjalnie otwarty (pol.). pomorska.pl. [dostęp 2015-11-12].
  42. Toruń chce mieć miejską kolej. Będzie studium (pol.). rynek-kolejowy.pl.
  43. Wojciech Giedrys, Kolejowy Toruń. Jakie kolejowe inwestycje czekają nas w mieście?, Tylko Toruń, 17 stycznia 2019 [dostęp 2019-01-20] (pol.).
  44. Wyborcza.pl, torun.wyborcza.pl [dostęp 2020-07-09].
  45. Roman Such, Z kolejowej linii została już tylko bocznica, „nowosci.com.pl” [dostęp 2018-06-06] (pol.).
  46. Wyborcza.pl, torun.wyborcza.pl [dostęp 2018-06-06].
  47. Dawna bocznica – oToruniu.net, otoruniu.net [dostęp 2018-06-06] (pol.).
  48. Dawny parowy młyn zbożowy Rychtera – Atrakcje Torunia – Przewodnik po Toruniu | Toruń Tour Toruński Portal Turystyczny, „Toruński Portal Turystyczny” [dostęp 2018-06-06] (pol.).
  49. https://wiadomosci.onet.pl/kujawsko-pomorskie/dworzec-torun-glowny-2015-oto-wielkie-zmiany/j0jm1jn
  50. https://raportkolejowy.pl/torunskie-dworce-i-laczace-je-tory-przejda-modernizacje/
  51. https://forsal.pl/artykuly/655362,remont-torow-kolejowych-na-trasie-bydgoszcz-torun-utrudnienia-dla-pasazerow.html
  52. https://www.rynek-kolejowy.pl/mobile/kolejny-etap-modernizacji-linii-18-prace-obejma-stacje-torun-glowny-98930.html
  53. https://www.cupt.gov.pl/archiwum/index98d2.html?id=1666
  54. https://ec.europa.eu/regional_policy/pl/projects/poland/revitalisation-of-poland-railway-number-353-improves-capacity-and-reduces-travel-times
  55. https://raportkolejowy.pl/na-linii-torun-wschodni-chelmza-powstanie-nowy-przystanek-kolejowy/

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Joanna Kucharzewska, Architektura i urbanistyka Torunia w latach 1871-1920, Warszawa: Neriton, 2004, ISBN 838897369X.
  • Roman Witkowski, Kolejki wojskowe w Toruniu w czasie I wojny światowej, „Świat Kolei”, 7, 2008.