Trasa W-Z (Wrocław)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy drogi we Wrocławiu. Zobacz też: WZ.
ulica Kazimierza Wielkiego
Stare Miasto
Ilustracja
Widok na trasę W-Z
Państwo  Polska
Miejscowość Wrocław
Długość 1 km
Przebieg
Ikona ulica z prawej.svg światła 0m ul. św. Mikołaja
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 135m ul. Ruska
Ikona ulica z prawej.svg światła 290m ul. św. Antoniego
Ikona ulica plac.svg światła 320m pl. Bohaterów Getta
Ikona ulica z prawej.svg światła 340m ul. Krupnicza
Ikona ulica z lewej.svg 490m ul. Gepperta
Ikona ulica.svg światła 520m przejście dla pieszych
Ikona ulica z prawej.svg 540m ul. Zamkowa
Ikona ulica z lewej.svg 580m ul. Stanisława Leszczyńskiego
Ikona ulica z prawej.svg 610m ul. św. Doroty
Ikona ulica deptak.svg 700m ul. Świdnicka
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 790m ul. Widok / ul. Szewska
Ikona ulica z lewej.svg 910m ul. Łaciarska
Ikona ulica z lewej.svg 1030m ul. Ofiar Oświęcimskich
Ikona ulica plac.svg pl. św. Krzysztofa
Ikona ulica z prawej.svg ul. Wierzbowa
Ikona ulica plac.svg światła 1180m pl. Dominikański
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
ulica Kazimierza Wielkiego
ulica Kazimierza Wielkiego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Kazimierza Wielkiego
ulica Kazimierza Wielkiego
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
ulica Kazimierza Wielkiego
ulica Kazimierza Wielkiego
51°06′28,20″N 17°01′49,12″E/51,107833 17,030311

Trasa W-Z – wewnętrzna obwodnica Wrocławia, pozwalająca ominąć Rynek i wewnętrzną część Starego Miasta. Wbrew nazwie przebiega nie tylko w kierunku wschód-zachód, lecz zawiera odcinek pozwalający pojazdom poruszającym się w kierunku południkowym ominąć ścisłe śródmieście od zachodu. Trasę otworzono 22 lipca 1974[1].

Przebieg trasy[edytuj | edytuj kod]

Trasa przebiega od mostu Grunwaldzkiego poprzez plac Społeczny, wschodni odcinek ul. Oławskiej, plac Dominikański, plac św. Krzysztofa, ul. Kazimierza Wielkiego, następnie ul. Ruską (ruch z zachodu na wschód) i ul. św. Mikołaja (ze wschodu na zachód) do skrzyżowania z Podwalem na pl. Jana Pawła II (do 2006 roku noszącego nazwę pl. 1 Maja, a wcześniej, przed 1945Königsplatz, tj. placu Królewskiego). Północna odnoga biegnie ulicami Nowy Świat (ruch z północy na południe) i Białoskórniczą (z południa na północ), które mimo zjednoczenia w jeden ciąg uliczny utrzymały swe historyczne nazwy, stanowiąc dziś dwie jezdnie szerokiej trasy.

Trasa składa się z dwóch jezdni po 2-3 pasy ruchu, dwutorowego (lokalnie trójtorowego) wydzielonego torowiska tramwajowego oraz dwóch częściowo bezkolizyjnych skrzyżowań z przejściami podziemnymi i krótkimi tunelami drogowymi (plac Dominikański) lub estakadami (plac Społeczny). Dalsze przejścia podziemne znajdują się w ciągu ul. Świdnickiej, w ciągu Promenady Staromiejskiej na wysokości dawnej zewnętrznej Bramy Oławskiej i pod placem Jana Pawła II.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Obiegająca część Starego Miasta forma przestrzenna trasy jest reliktem wewnętrznej fosy miejskiej, należącej niegdyś do systemu obronnego Wrocławia, oraz równoległych do niej ulic. Wewnętrzne mury miejskie i zwana Czarną Oławą fosa utraciły po powiększeniu miasta w 1263 (i po utworzeniu drugiej, zewnętrznej linii murów wraz z nową zewnętrzną Fosą Miejską) swoje pierwotne znaczenie. Do zewnętrznej części miasta prowadziły przerzucone nad fosą mosty, które kontrolowane były przez wzniesione przy nich bramy[a]. W późnym średniowieczu zaczęto wznosić nad wewnętrzną fosą różne zabudowania, przede wszystkim domy rzemieślników. Przednie elewacje domów tworzyły kilkanaście malowniczych uliczek i zaułków. Jedynym śladem dawnego bogactwa toponimów jest dziś podwójne nazewnictwo ulicy Białoskórniczej – Nowego Świata.

Architektura wąskich domów rzemieślników była skromna. Do dziś zachowało się kilka wyrwanych z dawnego kontekstu wąskich uliczek grup takich budynków (przy ul. Białoskórniczej, Psie Budy i Kazimierza Wielkiego). Nad fosą powstały różne mniej reprezentacyjne budynki, takie jak stajnie, przytułek i zachowany do dziś szpital Świętego Grobu, ale też kilka obiektów sakralnych, jak kościół św. Wojciecha oraz luterańskie kościoły św. Krzysztofa oraz Opatrzności Bożej. Największe założenie architektoniczne stanowił zespół pałacu królów pruskich, obecnie (2010) Muzeum Miejskie.

Po epidemii cholery w 1866 fosę osuszono i zasypano wedle koncepcji architekta miejskiego Carla Johanna Christiana Zimmermanna. Będące w początku XIX w. dzielnicą biedoty ciasne uliczki stanowiły poważny problem higieniczny i socjalny. W połowie wieku doceniono jednak ich malowniczy charakter, przedstawiając je na grafikach i pocztówkach. W tym czasie w pasie dawnej fosy powstało kilka okazalszych obiektów użyteczności publicznej, m.in. gmach Miejskiej Kasy Oszczędności i Biblioteki Miejskiej (obecnie Biblioteka Uniwersytecka).

Pierwsze plany budowy trasy o przebiegu niemal identycznym ze współczesnym pojawiły się krótko po I wojnie światowej, m.in. w projekcie sanacji centrum miasta opracowanym przez Maksa Berga, Richarda Konwiarza i Ludwiga Moshamera w 1919. Stała się ona odtąd trwałym elementem projektów urbanistycznych centrum Wrocławia przez cały okres międzywojenny, a także już po wojnie. Zbudowaną według projektu m.in. Andrzeja Gretschela[2] w latach 19771991 trasę poprowadzono szlakiem dawnej wewnętrznej fosy miejskiej. W tym celu usunięto ruiny zniszczonych w czasie II wojny światowej dwóch ciągów domów, stojących niegdyś nad fosą. Wyburzeniu uległo też jednak kilka nieuszkodzonych budynków. Poprzez budowę trasy przecięciu uległ historyczny ciąg ul. Świdnickiej.

Do czasu otwarcia nowego odcinka obwodnicy śródmiejskiej (ulice Klecińska i Na Ostatnim Groszu) arteria była częścią miejskiego przebiegu drogi krajowej nr 94[3], a przed reformą sieci drogowej w 2000 roku wchodziła w skład drogi krajowej nr 344[4].

Przyszłość[edytuj | edytuj kod]

Od roku 2010 trwa proces odciążenia trasy W-Z poprzez przeniesienie większości ruchu na ulice: Tadeusza Kościuszki i Podwale, a w przyszłości – na będącą w planach obwodnicę staromiejską. Głównym powodem, dla którego zdecydowano się na ograniczenie ruchu samochodowego na tej trasie jest opracowana przez planistów koncepcja scalenia obszaru Starego Miasta, które dziś przecięte jest jedną z najbardziej ruchliwych ulic w mieście – trasą W-Z. Docelowo trasa zamiast pełnić funkcję tranzytową, ma być drogą o znaczeniu lokalnym, a podstawowym środkiem lokomocji ma stać się tramwaj. Przestrzeń zajmowana dotychczas przez pasy ruchu zamieniona ma zostać na ścieżki rowerowe i deptaki.

Pierwszy etap ograniczania ruchu polegał na stworzeniu dodatkowego przejścia dla pieszych i ustawieniu sygnalizacji świetlnej dla ruchu samochodowego i przeprowadzony został na przełomie listopada i grudnia 2010.

Ważniejsze obiekty przy trasie[edytuj | edytuj kod]

Wzdłuż trasy W-Z znajdują się następujące znaczniejsze obiekty (w kolejności od wschodu na zachód, a następnie na północ):

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Bramy na linii wewnętrznych murów miejskich utrzymywane były w gotowości bojowej do końca średniowiecza.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Najważniejsze państwowe święto w PRL-u. 2017-11-06. s. wrocław.pl. [dostęp 2017-11-15].
  2. Magda Nogaj: Zaczęło się od epidemii cholery, a potem było już tylko gorzej. Jak powstawała trasa w-z we Wrocławiu (pol.). Wyborcza.pl Wrocław, 2017-11-29. s. 9/10: Wjzjonerskie pomysły. [dostęp 2019-09-29].
  3. Autoatlas Polska 1:300 000. Warszawa: ABW Sp. z o.o., 2001, s. 184–185. ISBN 83-915542-0-1.
  4. Wrocław 1:20 000, Wrocław: Eko-Graf, 1994.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]