Łęczak

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Tringa glareola)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Łęczak
Tringa glareola[1]
Linnaeus, 1758
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd siewkowe
Rodzina bekasowate
Podrodzina brodźce
Rodzaj Tringa
Gatunek łęczak
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Jajo łęczaka

Łęczak[3], brodziec leśny, trawnik (Tringa glareola) – gatunek średniego ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae).

Występowanie
Zamieszkuje północną Eurazję od północnej i środkowej Europy po Półwysep Czukocki, Kamczatkę i Wyspy Komandorskie, czasami także Aleuty. Zimuje w pasie klimatów tropikalnych i subtropikalnych Afryki, w Azji Południowej i Południowo-Wschodniej, w południowych Chinach, na Filipinach, w Indonezji, na Nowej Gwinei i w Australii[4].
Nie wyróżnia się podgatunków[4][5].
W Polsce skrajnie nielicznie lęgowy, niewielka populacja występowała na Bielawskich Błotach[6]. Podczas przelotów (IV–V i VII–X) najliczniejszy z brodźców pojawiających się w Polsce[6]. Niegdyś gnieździł się dość licznie w całym kraju, lecz likwidacja bagien i mokradeł sprawiła, że przez lata nie było dowodu na lęg tego ptaka. Od 2006 roku znów obserwuje się pojedyncze, nieregularne lęgi na Bielawskich Błotach. Od 2009 roku obserwowano też pojedyncze lęgi w innych rejonach kraju – na Podlasiu (nieużytkowana część kopalni torfu koło Michałowa, Bagna Biebrzańskie), w Wielkopolsce i na Śląsku (Zbiornik Turawski)[7].
Cechy gatunku
Brak wyraźnego dymorfizmu płciowego. W upierzeniu godowym wierzch ciała brązowy z białymi, okrągłymi cętkami, które na szyi i głowie stają się wydłużone. Nad okiem wyraźna, biała brew. Spód ciała, kuper i ogon białe. Na głowie i szyi ciemne plamki, na ogonie czarne poprzeczne prążkowanie. Dziób czarny, a nogi żółte. W upierzeniu spoczynkowym białe plamy na wierzchu ciała stają się rudawe, mniej kontrastowe. Podobnie wyglądają osobniki młodociane.
Wymiary średnie
dł. ciała ok. 20–23 cm
rozpiętość skrzydeł ok. 40 cm
masa ciała ok. 50–80 g
Biotop
Bagna, tereny podmokłe i brzegi zbiorników wodnych strefy tundry, lasotundry, tajgi i lasów strefy umiarkowanej.
Gniazdo
Na ziemi, dobrze zamaskowane, o średnicy zewnętrznej 10–11 cm i głębokości 4–5 cm[7]. Odnotowano też gniazdowanie na drzewach – w starych gniazdach drozdów lub innych ptaków[7].
Jaja
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w maju-czerwcu 4 (rzadko 3[7]) jaja.
Wysiadywanie
Jaja wysiadywane są przez okres 22–23 dni przez obydwoje rodziców[7]. Pisklęta są zagniazdownikami, początkowo opiekują się nimi oboje rodzice, a po 7–10 dniach zwykle tylko samiec[4][7]. Zdolność lotu uzyskują po 28–30 dniach od wyklucia[4].
Pożywienie
Owady. Poza obszarami lęgowymi także robaki, pająki, skorupiaki, mięczaki, małe rybki, kijanki, a nawet żaby; czasami nasiona roślin[4].
Ochrona
W Polsce objęty ochroną gatunkową ścisłą, wymaga ochrony czynnej; dodatkowo obowiązuje zakaz fotografowania, filmowania lub obserwacji, mogących powodować płoszenie lub niepokojenie[8]. Zagrożeniami dla tego ptaka są osuszanie obszarów, na których się gnieździ, oraz zmiany klimatyczne.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tringa glareola, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. Tringa glareola, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  3. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Podrodzina: Tringinae Rafinesque, 1815 - brodźce (wersja: 2019-11-06). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2019-11-20].
  4. a b c d e Van Gils, J., Wiersma, P. & Kirwan, G.M.: Wood Sandpiper (Tringa glareola). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2019. [dostęp 2019-11-20].
  5. F. Gill, D. Donsker (red.): Sandpipers, snipes, coursers (ang.). IOC World Bird List: Version 9.2. [dostęp 2019-11-20].
  6. a b Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP „pro Natura”, 2003, s. 372. ISBN 83-919626-1-X.
  7. a b c d e f Chylarecki P., Sikora A., Cenian Z., Chodkiewicz T. (red.): Monitoring ptaków lęgowych. Poradnik metodyczny. Wydanie 2. Warszawa: GIOŚ, 2015, s. 262–265.
  8. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

  • Tringa glareola (Łęczak). W: M. Gromadzki (red.).: Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. T. 8: Ptaki (część II). Warszawa: Ministerstwo Środowiska, 2004, s. 134–137. ISBN 83-86564-43-1.