Trzęsienia ziemi na ziemiach polskich

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Trzęsienia ziemi w Polsce)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Trzęsienia ziemi na ziemiach polskich – terytorium Polski pod względem występowania zjawisk sejsmicznych można zaliczyć do obszarów asejsmicznych i pensejsmicznych, na których trzęsienia ziemi zdarzają się dość rzadko; dodatkowo nie są to zbyt silne wstrząsy. Strefami o wyższej aktywności sejsmicznej są obszary polskich gór: Karpaty i Sudety, a także obszary działalności górniczej, gdzie częstym zjawiskiem są tzw. tąpnięcia.

Wstęp[edytuj | edytuj kod]

Największym historycznie odnotowanym zdarzeniem sejsmicznym na terenach Polski jest trzęsienie ziemi z dnia 5 czerwca 1443 roku. Współcześni badacze posiadają dość szczegółowy opis tego zjawiska (m.in. dzięki zapiskom kronikarskim Jana Długosza). Sejsmolodzy siłę tego wydarzenia szacują na co najmniej 6,0 magnitudy, choć w kwestii konkretnej lub przybliżonej wartości wciąż występują rozbieżności (patrz – tabela niżej).

Kolejnymi wartymi odnotowania są wstrząsy, do jakich doszło w latach 80. XVIII wieku w Karpatach, a których magnituda przekraczała 5,0.

Oba wymienione wyżej zdarzenia stanowią przykłady typowych wstrząsów pochodzenia czysto tektonicznego na terenach Polski.

Polska leży na granicy trzech dużych struktur geologicznych budujących kontynent europejski: prekambryjskiej platformy wschodnioeuropejskiej, paleozoicznej platformy zachodnioeuropejskiej oraz strefy kenozoicznych fałdowań alpejskich. Platformę wschodnioeuropejską od zachodnioeuropejskiej dzieli strefa szwu transeuropejskiego.

Sejsmolodzy wyróżniają na terenie Polski jedenaście odrębnych jednostek (regionów) sejsmicznych: Zachodniopomorski, Białostocki, Polski Centralnej i Pogranicza, Gór Świętokrzyskich, Karkonoszy i Kotliny Kłodzkiej, Strzelińsko-Hronowski, Śnieżnika, Opawski, Cieszyński, Pieniński oraz Krynicki.

Trzęsienia ziemi na obecnym terenie Polski[edytuj | edytuj kod]

Data Epicentrum[1] Obszar epicentralny Magnituda Uwagi
1011 ? Karkonosze ok. 4,0
1200 region południowo-wschodnich Gorców Pieniny ok. 4,0
1258 na południe od Głubczyc Kotlina Raciborska ok. 4,0
1259-01-3131 stycznia 1259 prawdopodobnie na północ od Wadowic, Brama Krakowska (województwo małopolskie) Małopolska ok. 6,0 intensywność w obszarze epicentralnym wyniosła prawdopodobnie ok. VIII stopni w skali Mercallego-Karnika (trzęsienie „niszczące”)
1433 na wschód od Brzegu Dolnego Pradolina Wrocławska ok. 4,0
1443-06-055 czerwca 1443 pomiędzy rzeką Ślęzą a Strzelinem, Wzgórza Strzelińskie Europa Środkowa ok. 6,0 (5,8?) najsilniejsze z odnotowanych na ziemiach polskich trzęsień ziemi (intensywność w strefie epicentralnej wyniosła prawdopodobnie ok. IX stopnia w skali Mercallego-Karnika – trzęsienie „pustoszące”); trzęsienie spowodowało rozległe zniszczenia kościołów i kamienic we Wrocławiu, w Krakowie (kościół św. Katarzyny) i Brzegu; zginęło ok. trzydzieści osób
1483 prawdopodobnie między Oławą a Strzelinem, na rzece Oława Pradolina Wrocławska ok. 4,0
1556 na południowy zachód od Zakopanego Tatry Zachodnie ok. 4,0
1562 ? Pogórze Wielickie ok. 4,0
1572 prawdopodobnie k. Solca Kujawskiego Pradolina Toruńska ok. 4,0
1591 na południe od Krakowa Pogórze Wielickie ok. 4,0
1606 Tuczno Pojezierze Wałeckie ok. 6,0[2]
1662-08-099 sierpnia 1662 na południowy wschód od Zakopanego Tatry Wysokie <6,0 intensywność wibracji w obszarze epicentralnym wyniosła prawdopodobnie około VIII stopni w skali Mercallego-Karnika (trzęsienie „niszczące”)
1680 okolice Ożarowa Mazowieckiego Kotlina Warszawska ok. 5,0 trzęsienie ziemi spowodowało poważne uszkodzenia części zabudowań Warszawy
1715 k. Cieszyna Pogórze Śląskie ok. 4,0
1716 na południowy zachód od Zakopanego Tatry Wysokie ok. 4,0
1717 k. Rabki Pieniny ok. 4,0
1751 prawdopodobnie k. Mirska Kotlina Jeleniogórska ok. 4,0
1774-01-2626 stycznia 1774 prawdopodobnie k. Baborowa Kotlina Raciborska ok. 5,0
1778 ? Beskid Niski ok. 4,0
1785-08-2525 sierpnia 1785 k. Wisły Beskid Śląski ok. 6,0
1786-02-2727 lutego 1786 na północ od Cieszyna Pogórze Śląskie i Pogórze Karwińskie ok. 6,0 (5,2?) odczuwalne silnie (intensywność do VIII stopnia w skali Mercallego-Karnika – trzęsienie „niszczące”) na obszarze trójkąta: Wrocław-Lwów-Wiedeń
1786-12-033 grudnia 1786 k. Tresnej południowa Polska, Czechy, Słowacja ok. 6,0 (5,7?) wstrząsy (intensywność do VIII stopnia w skali Mercallego-Karnika – trzęsienie „niszczące”) odczuwalne od Wrocławia i Kalisza po Lwów; zniszczenia kamienic i kościoła św. Katarzyny w Krakowie
1789 centralne Góry Izerskie, strona czeska Karkonosze ok. 4,0
1840-04-2525 kwietnia 1840 na zachód od Czorsztyna Pieniny ok. 5,0
1875 Hrubieszów[3]
1895-06-1111 czerwca 1895 masyw Ślęży, Wzgórza Strzelińskie Dolny Śląsk (obszar 25 tys. km²) ok. 5,0 (4,8?) zniszczenia obejmujące zawalone kominy; powstanie w murach rys centymetrowej szerokości
1901-10-2121 października 1901 na południe od Turbacza Pieniny 4,7 odczute na Spiszu, w Krościenku, Szczawnicy i Sromowcach
1909-02-1111 lutego 1909 na wschód od Gryfic, Równina Białogardzka Pomorze Zachodnie w przedziale: 4,0–5,0 trzy zdarzenia sejsmiczne, odczuwalne w pasie od Kołobrzegu po Białogard; pojawienie się w gruncie szczelin długością dochodzących do dwustu metrów
1932-02-033 lutego 1932 na północny wschód od Włocławka Pradolina Toruńska ok. 4,0
1935-03-2323 marca 1935 pomiędzy Babią Górą a Chabówką Pogórze Podtatrzańskie > 4,0
1980-11-2929 listopada 1980 okolice Bełchatowa Rów Bełchatowa 4,6 związane z działalnością Kopalni Węgla Brunatnego Bełchatów, odczuwane po Sieradz, Pabianice, Radomsko i Piotrków Trybunalski
1992-06-2929 czerwca 1992 na północ od Jaworzyny Beskid Sądecki i Beskid Niski 4,2
1993-03-011 marca 1993 k. Łabowej Beskid Sądecki i Beskid Niski 4,6
1995-09-1111 września 1995 Czarny Dunajec 2,3
1995-10-1313 października 1995 Bukowina Tatrzańska 2,3
1996-06-011 czerwca 1996 k. Augustowa Równina Augustowska 4,3
2004-09-2121 września 2004 okolice Bałtijska na półwyspie Sambia (obwód kaliningradzki) Pomorze Gdańskie, Warmia, Mazury, Podlasie, Kujawy 5,3 (według amerykańskiej służby USGS – 5,0) szeroko odczuwalne w północno-wschodniej Polsce, na Litwie i Białorusi
2004-11-3030 listopada 2004 okolice Czarnego Dunajca[4] Kotlina Orawsko-Nowotarska 4,7
2005-01-1313 stycznia 2005 okolice Wodzisławia Śląskiego[5][6] województwo śląskie 3,8 wstrząs spowodowany przez KWK Rydułtowy-Anna, odczuwalny w miastach Wodzisław Śląski, Radlin, Rydułtowy, Pszów, Rybnik
2010-01-2222 stycznia 2010 okolice Pajęczna[7] województwo łódzkie 4,42
2010-12-3030 grudnia 2010 okolice Polkowic[8] województwo dolnośląskie 4,8
2011-03-055 marca 2011 okolice Lubina i Polkowic[9] województwo dolnośląskie 4,4
2011-05-1313 maja 2011 okolice Lubina i Polkowic[10] województwo dolnośląskie 4,4
2012-01-066 stycznia 2012 okolice Żerkowa[11][12][13] i Jarocina województwo wielkopolskie 3,7 tajemnicze trzęsienie w regionie asejsmicznym, odczuwalne szczególnie w budynkach wielopiętrowych, nie spowodowało większych strat materialnych
2012-03-088 marca 2012 okolice Wodzisławia Śląskiego[14] województwo śląskie 3,5 wstrząs spowodowany przez KWK Marcel, w wyniku którego zginął 26-letni górnik. Odczuwalny w miastach Wodzisław Śląski i Radlin oraz gminie Marklowice.
2012-12-099 grudnia 2012 okolice Polkowic[15] województwo dolnośląskie 4,3
2013-03-055 marca 2013 Podhale, okolice Jeziora Czorsztyńskiego[4] województwo małopolskie 3,2
2013-03-1919 marca 2013 okolice Polkowic[16] województwo dolnośląskie 4,7
2013-11-2424 listopada 2013 okolice Lubina[17] województwo dolnośląskie 4,3
2015-04-1818 kwietnia 2015 okolice Katowic[18][19] (Świętochłowice) województwo śląskie 4,0–4,2 Ofiarami śmiertelnymi wstrząsu było 2 górników w kopalni Wujek.
2015-09-1515 września 2015 Lędziny[20] województwo śląskie 3,25 W Kopalni Ziemowit w Lędzinach doszło do tąpnięcia.
2015-09-3030 września 2015 okolice Libiąża[21] województwo małopolskie 3,7 W Kopalni Węgla Kamiennego Janina w Libiążu doszło do tąpnięcia. Straż pożarna otrzymała zgłoszenia od mieszkańców Chrzanowa, Libiąża i Żarek, którzy mają uszkodzone domy.
2015-10-2020 października 2015 okolice Libiąża[22][23]. województwo małopolskie 3,7 Silny wstrząs w kopalni Janina w Libiążu; wstrząs odczuwalny w rejonie Libiąża, Chrzanowa, Oświęcimia, Bierunia, Alwerni, Bukowna i Olkusza.
2016-06-033 czerwca 2016 Bytom[24] województwo śląskie 3,5 Silne tąpnięcie w kopalni Bobrek-Centrum, odczuwalne na większości obszaru Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego i okolic.
2017-12-1010 grudnia 2017 okolice Wodzisławia Śląskiego[25] pogranicze polsko-czeskie 3,4 Naturalne trzęsienie ziemi. Doszło do niego o 3:52 lokalnego czasu na głębokości 10 km w pobliżu miejscowości Olza w powiecie wodzisławskim. Odczuli je mieszkańcy regionu od Prudnika do Bielska-Białej[26][27].
2018-04-2323 kwietnia 2018 okolice Bytomia[28] województwo śląskie 3,95[29] Silny wstrząs w kopalni Bobrek-Centrum w Bytomiu. Odczuwalne w promieniu około 20 kilometrów[30]
2018-07-1616 lipca 2018 okolice Krynicy-Zdroju[31] województwo małopolskie
2018-11-088 listopada 2018 Ornontowice, Gliwice[32][33][34] województwo śląskie 3.7 wstrząs odczuwalny w promieniu ok. 60 km, na głębokości 5 km
8 lipca 2020 Lubin[35] Województwo dolnośląskie ok. 5,2

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dla lepszej orientacji w określaniu miejsca epicentrum posłużono się w części przypadków miejscowościami nieistniejącymi jeszcze w czasach opisywanego zjawiska.
  2. Pagaczewski J., Katalog trzęsień ziemi w Polsce w latach 1000–1970, [w:] Materiały i prace Instytutu Geofizyki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa 1972.
  3. „Geografia Polski”, Wyd. Arti, Warszawa 2014.
  4. a b Trzęsienie ziemi nawiedziło Podhale. twojapogoda.pl, 2013. [dostęp 2015-10-21].
  5. EMSC.
  6. To było straszne, Nowiny Wodzisławskie 3/2005.
  7. Trzęsienie ziemi w Polsce: Są już pierwsze zniszczenia (pol.). W: Dziennik Wschodni [on-line]. 2010. [dostęp 2011-04-03].
  8. M 4.8 – POLAND – 2010-12-30 08:56 UTC (ang.). emsc-csem.org, 2010. [dostęp 2011-04-12].
  9. M 4.4 – POLAND – 2011-03-05 04:32 UTC (ang.). European-Mediterranean Seismological Centre (EMSC). [dostęp 2012-01-06].
  10. M 4.4 – POLAND – 2011-05-13 03:59 UTC (ang.). European-Mediterranean Seismological Centre (EMSC). [dostęp 2012-01-06].
  11. W okolicach Kalisza zatrzęsła się ziemia (pol.). polskieradio.pl, 2012. [dostęp 2012-02-06].
  12. M 4.0 – POLAND – 2012-01-06 15:37 UTC (ang.). European-Mediterranean Seismological Centre (EMSC). [dostęp 2012-01-06].
  13. Ekspert: wstrząsy ziemi w okolicach Kalisza to tajemnicze zjawisko.
  14. Wstrzas-w-kwk-marcel-26-letni-gornik-nie-zyje.
  15. GEOFON Program (ang.). geofon.gfz-potsdam.de, 2012. [dostęp 2015-04-18].
  16. M 4.7 – POLAND – 2013-03-19 22:09 UTC (ang.). emsc-csem.org, 2013. [dostęp 2013-03-19].
  17. M 4.3 – POLAND – 2013-11-24 00:15 UTC (ang.). www.volcanodiscovery.com, 2013. [dostęp 2013-11-24].
  18. MB4.0 Poland (ang.). ds.iris.edu, 2015. [dostęp 2015-04-18].
  19. GEOFON Program (ang.). geofon.gfz-potsdam.de, 2015. [dostęp 2015-04-18].
  20. WSTRZĄS W KOPALNI ZIEMOWIT.
  21. M 3.7 – POLAND – 2015-09-30 09:14:51 UTC (ang.). European-Mediterranean Seismological Centre (EMSC). [dostęp 2015-10-02].
  22. Potężny wstrząs odczuwalny m.in. w Oświęcimiu i Sosnowcu. „Obrazki spadały ze ściany”. www.rmf24.pl. [dostęp 2015-10-20].
  23. Earthquake, Magnitude 3.7 – POLAND – 2015 October 20, 20:23:50 UTC. EMSC-CSEM. [dostęp 2015-10-20].
  24. Silny wstrząs górniczy w Bytomiu i Zabrzu. Odczuliście? Zgłoszenia o wstrząsie płyną z całego Śląska, Dziennikzachodni.pl [dostęp 2016-06-03].
  25. M 3.4 – POLAND – 2017-12-10 02:52:32 UTC (ang.). European-Mediterranean Seismological Centre (EMSC). [dostęp 2015-10-02].
  26. Andrzej Dereń, Zatrzęsło ziemią bardzo blisko Prudnika!, 11 grudnia 2017 [dostęp 2020-08-07] (pol.).
  27. Trzęsienie ziemi miało centrum w Polsce, a nie w Czechach (pol.). Nowiny.pl. [dostęp 2017-12-11].
  28. OK, Wstrząs w Bytomiu [23.04.2018]. Odczuli go mieszkańcy wielu śląskich miast. Wstrząs miał siłę 3,7 w skali Richtera, „slaskie.naszemiasto.pl”, 23 kwietnia 2018 [dostęp 2018-04-24] (pol.).
  29. Wyborcza.pl, katowice.wyborcza.pl [dostęp 2018-04-24].
  30. OK, Wstrząs w Bytomiu [23.04.2018]. Odczuli go mieszkańcy wielu śląskich miast. Wstrząs miał siłę 3,7 w skali Richtera, „slaskie.naszemiasto.pl”, 23 kwietnia 2018 [dostęp 2018-04-24] (pol.).
  31. Agnieszka, Absolutnie niewiarygodne! Trzęsienie ziemi w Krynicy i Muszynie, sadeczanin.info, 16 lipca 2018 [dostęp 2018-07-16] (pol.).
  32. M 3.7 – POLAND – 2018-11-08 19:23:37 UTC (ang.). [dostęp 2018-11-10].
  33. 3.9 magnitude earthquake from Ornontowice, Silesian Voivodeship (ang.). earthquaketrack.com. [dostęp 2018-11-10].
  34. Miejscowości gdzie odczuwalny był wstrząs (ang.). Volcanosicovery. [dostęp 2018-11-10].
  35. Seria bardzo silnych wstrząsów tektonicznych w Zagłębiu Miedziowym, Radio Wrocław [dostęp 2020-07-09] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]