Trzcianka (powiat wyszkowski)
52°38′56″N 21°33′11″E/52,648889 21,553056| wieś | |
| |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (2023) |
1007[2] |
| Strefa numeracyjna |
29 |
| Kod pocztowy |
07-221[3] |
| Tablice rejestracyjne |
WWY |
| SIMC |
0506863[4] |
Położenie na mapie gminy Brańszczyk  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa mazowieckiego  | |
Położenie na mapie powiatu wyszkowskiego  | |
| 52°38′56″N 21°33′11″E/52,648889 21,553056[1]
| |
Trzcianka – wieś w Polsce położona w województwie mazowieckim, w powiecie wyszkowskim, w gminie Brańszczyk[4][5]. Ma status sołectwa[6]. Leży przy drodze krajowej nr 8.
| SIMC | Nazwa | Rodzaj |
|---|---|---|
| 0506870 | Podbrańszczyk | część wsi |
| 0506886 | Podkrzywie | część wsi |
Wierni kościoła rzymskokatolickiego należą do parafii św. Jana Chrzciciela w Brańszczyku[7].
Nazwa wsi pochodzi od trzciny porastającej w dużych ilościach okolice rzeczki Struga, która płynie wzdłuż całej wsi i wpada do Bugu poniżej Brańszczyka[8].
Historia
[edytuj | edytuj kod]Trzcianka powstała w XV wieku w wyniku osiedlenia się drobnej szlachty[8]. Jako prywatna wieś duchowna, w drugiej połowie XVI wieku położona była w powiecie kamienieckim ziemi nurskiej województwa mazowieckiego[9].
W XVIII wieku biskupi płoccy, właściciele dóbr w Puszczy Białej, sprowadzili do wsi Kurpiów z Puszczy Zielonej, osadzając ich na prawie czynszu. Celem było usprawnienie gospodarki leśnej i zagospodarowanie wsi zniszczonych i wyludnionych po nawracających epidemiach oraz wojnach w XVII i na początku XVIII wieku[10]. W części północno-zachodniej osiedleni zostali chłopi pańszczyźniani[8].
Liczba mieszkańców w 1755 wynosiła 149, w 1827 – 348, a w 1885 – 654 osoby[11]. Adam Zakrzewski w 1887 włączył Trzciankę do grupy południowej wsi kurpiowskich, czyli osad kurpiowskich położonych w Puszczy Białej[12].
W 1919 we wsi znajdowało się 144 gospodarstwa[13], w tym 9 z nich dzierżawił ród Sztorców, 8 – Kurowskich, 6 – Kuczyńskich, 4 – Krzepickich i Buźniaków, 3 – Deptułów[14], natomiast 10 gospodarstw rolnych należało do Żydów. Znajdowały się one w zachodnim krańcu wsi i określane były mianem Głodomory. W latach 30. XX wieku były to już tylko 3 gospodarstwa, które po II wojnie światowej uległy ostatecznej likwidacji[15].
Przy szosie stoi murowana kapliczka, która upamiętnia jeden z epizodów wojny polsko-bolszewickiej z 1920. Pochowano tutaj 24-letniego Tadeusza Wagnera, syna Józefa i Marii z Keppów, studenta szkoły Wawelberga, podporucznika 201 ochotniczego pułku piechoty oraz Jerzyńskiego – szeregowca armii polskiej. Zginął 3 sierpnia 1920 pod wsią Mała Paprotka za Ostrowią, ale towarzysze broni, wycofując się, zabrali ciało. Gdy musieli uciekać przed postępującymi bolszewikami, pochowali ciało. Kapliczkę ufundowała rodzina Wagnera. Kapliczka została poświęcona 6 sierpnia 1922 w obecności kilkuset osób[16].
Według Powszechnego Spisu Ludności z 1921 wieś zamieszkiwały 1143 osoby, z czego 1016 było wyznania rzymskokatolickiego, a 127 mojżeszowego. Jednocześnie 1136 mieszkańców zadeklarowało polską przynależność narodową, a 7 żydowską. Były tu 184 budynki mieszkalne[17]. Miejscowość należała do parafii rzymskokatolickiej w Brańszczyku. Podlegała pod sąd grodzki w Ostrowi i okręgowy w Łomży; właściwy urząd pocztowy mieścił się w Brańszczyku[18].
W latach 1921–1931 wieś leżała w województwie białostockim, w powiecie ostrowskim, w gminie Brańszczyk[potrzebny przypis].
W wyniku agresji III Rzeszy na Polskę we wrześniu 1939 wieś znalazła się pod okupacją niemiecką i do wkroczenia Armii Czerwonej była częścią dystryktu warszawskiego Generalnego Gubernatorstwa[19].
20 marca 1943 r. oddział Gwardii Ludowej pod dowództwem „Czarnego Michała” w lasach nieopodal Trzcianki zaatakował niemiecką kolumnę samochodową. Zniszczono 5, a uszkodzono kilkanaście aut nie ponosząc żadnych strat własnych. Akcje zbrojne w rejonie Trzcianki były kilkakrotnie ponawiane przez różne oddziały[20].
W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa ostrołęckiego[potrzebny przypis].
31 grudnia 2013 sołectwo liczyło 1090 mieszkańców zameldowanych na pobyt stały[21].
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 140742.
- ↑ Raport o stanie gminy Brańszczyk w 2023. Liczba mieszkańców w dn. 31.12.2023 s. 51–52.
- ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1296 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
- ↑ a b c GUS. Wyszukiwarka TERYT.
- ↑ a b Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200).
- ↑ Strona gminy, sołectwa.
- ↑ Opis parafii na stronie diecezji.
- ↑ a b c Tadeusz Halpern, 100 haseł Puszczy Białej. Informator krajoznawczy, Warszawa 1979, s. 130.
- ↑ Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.
- ↑ Maria Żywirska, Puszcza Biała. Jej dzieje i kultura, Warszawa 1973, s. 43–50.
- ↑ Maria Żywirska, Puszcza Biała. Jej dzieje i kultura, Warszawa 1973, s. 58.
- ↑ Adam Zakrzewski, Z Puszczy Zielonej. Materyjały do etnografii polskiej, „Wisła”, 1, 1887, s. 76 [dostęp 2025-10-09].
- ↑ Maria Żywirska, Puszcza Biała. Jej dzieje i kultura, Warszawa 1973, s. 100.
- ↑ Maria Żywirska, Puszcza Biała. Jej dzieje i kultura, Warszawa 1973, s. 53.
- ↑ Maria Żywirska, Puszcza Biała. Jej dzieje i kultura, Warszawa 1973, s. 55.
- ↑ Maria Barbasiewicz, Tradycja Mazowsza. Powiat wyszkowski. Przewodnik subiektywny, Warszawa: Mazowieckie Centrum Kultury i Sztuki, 2004, s. 69–70.
- ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie wyników pierwszego powszechnego spisu ludności z dn. 30 września 1921 r. i innych źródeł urzędowych, t. 5: województwo białostockie, 1924, s. 61.
- ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z oznaczeniem terytorjalnie im właściwych władz i urzędów oraz urządzeń komunikacyjnych, Przemyśl–Warszawa 1933, s. 1752.
- ↑ Karte: Distrikt Warschau 1. 1. 1944 – Kreisgliederung [online], www.territorial.de [dostęp 2020-05-31].
- ↑ Tadeusz Halpern, 100 haseł Puszczy Białej. informator krajoznawczy, 1979, s. 131.
- ↑ Wykaz ilościowy mieszkańców gm. Brańszczyk na 31.12.2013. UG Brańszczyk. [dostęp 2014-06-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (14 lipca 2014)].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Trzcianka (15), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XII: Szlurpkiszki – Warłynka, Warszawa 1892, s. 540.
