Trzciniak brunatny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Trzciniak brunatny
Acrocephalus nijoi[1]
(Yamashina, 1940)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina trzciniaki
Rodzaj Acrocephalus
Gatunek trzciniak brunatny
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EX pl.svg

Trzciniak brunatny (Acrocephalus nijoi) – gatunek małego ptaka z rodziny trzciniaków. Występował endemicznie na wyspie Aguijan (Mariany Północne, Oceania). Ostatniej obserwacji dokonano w 1995. Gatunek uznany za wymarły; wymarł najpóźniej spośród wszystkich wymarłych ptaków holocenu (nie licząc podgatunków).

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisał japoński ornitolog Yoshimaro Yamashina (założyciel Yamashina Institute for Ornithology) w 1940 na łamach Tori[3] (czasopisma Ornithological Society of Japan). Pierwsze okazy pozyskał Nijo w 1940, przesłał je do YIO[4]. Obecnie (2017) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny uznaje trzciniaka brunatnego za odrębny gatunek, umieszcza go w rodzaju Acrocephalus pod nazwą A. nijoi[5]. Klasyfikacja jest jednak sporna. Trzciniak brunatny został wyodrębniony z trzciniaka słowiczego (A. luscinius)[4][6].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosiła około 18 cm. Jest to stosunkowo duży trzciniak z długim dziobem. Wierzch ciała oliwkowożółty, brew i spód ciała matowożółte[7]. W porównaniu do trzciniaka słowiczego trzciniaki brunatne wyróżniały się mniej ciepłymi barwami wierzchu ciała oraz ciemniejszymi i bardziej brązowymi bokami ciała i brzuchem. Ponadto miały krótsze dzioby[8]. Podobnie jak w przypadku innych trzciniaków Marianów Północnych niemożliwe byłoby odróżnienie trzciniaka brunatnego tylko po upierzeniu, różni się jednak wymiarami. Wymiary dla 3 zbadanych osobników: długość skrzydła 86,3 ± 4,6 mm, długość dzioba (od końca do nasady w czaszce) 28,0 ± 1,7 mm, długość skoku 29,4 ± 1,9 mm, długość ogona 79,7 ± 4,3 mm[4].

Zasięg, ekologia[edytuj | edytuj kod]

Trzciniak brunatny występował na wyspie Aguijan (Mariany Północne, Oceania). Zamieszkiwał obszary pokryte zagajnikami i zakrzewieniami[7].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje trzciniaka brunatnego za gatunek wymarły (EX, Extinct)[7]. W latach 80. populację oszacowano na niecałe 15 osobników. W 1992 obserwowano już tylko dwa śpiewające samce[4]. Ostatniej obserwacji dokonano w 1995, kiedy to Annie Marshall odnotowała już tylko jednego śpiewającego samca. Poszukiwania w 2000, 2002 i 2008 nie przyniosły rezultatu, gatunek uznano za wymarły[6]. Za wymarcie odpowiedzialne są najprawdopodobniej wprowadzone na wyspę drapieżniki, w tym koty i szczury[7], oraz niszczenie środowiska przez wprowadzone na wyspę kozy[8]. Biorąc pod uwagę jedynie gatunki (bez podgatunków), trzciniak brunatny to najpóźniej wymarły spośród wymarłych ptaków holocenu[9]. W 2016 Rob Martin (BirdLife International) zasugerował, aby uznać ten gatunek za krytycznie zagrożony i przypuszczalnie wymarły (CR-PE, Critically Endangered, Possibly Extinct)[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Acrocephalus nijoi, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Acrocephalus nijoi. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. Yamashina, Yoshimaro. „Tori”. 10 (50), s. 674, 1940. 
  4. a b c d T. Saitoh, A. Cibois, S. Kobayashi, E. Pasquet, J.-C. Thibault. The complex systematics of the Acrocephalus of the Mariana Islands, western Pacific. „Emu”. 112 (4), s. 343–349, 2012. 
  5. Frank Gill & David Donsker: Bushtits, leaf warblers & reed warblers. IOC World Bird List (v7.2), 20 kwietnia 2017. [dostęp 7 maja 2017].
  6. a b c Rob Martin: Archived 2016 forum topics: Nightingale Reed-warbler (Acrocephalus luscinius) is being split: list A. nijoi as Critically Endangered (Possibly Extinct), A. hiwae as Critically Endangered, and A. astrolabii, A. yamashinae and A. luscinius as Extinct?. BirdLife International, 12 października 2016. [dostęp 7 maja 2017].
  7. a b c d Aguijan Reed-warbler Acrocephalus nijoi. BirdLife International. [dostęp 7 maja 2015].
  8. a b Peter Kennerley, David Pearson: Reed and Bush Warblers. A&C Black, 2010, s. 158–459. ISBN 978-0-7136-6022-7.
  9. Maas, P.H.J: Globally Extinct Birds. The Sixth Extinction, 2 stycznia 2017.