Trzciniak polinezyjski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Trzciniak polinezyjski
Acrocephalus astrolabii[1]
Holyoak & Thibault 1978
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina trzciniaki
Rodzaj Acrocephalus
Gatunek trzciniak polinezyjski
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EX pl.svg

Trzciniak polinezyjski (Acrocephalus astrolabii) – gatunek ptaka z rodziny trzciniaków. Znany jest wyłącznie z dwóch okazów pochodzących prawdopodobnie z Wysp Gambiera. Wymarły.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisali Holyoak i Thibault w 1978. Holotypem był odkryty w Muzeum Historii Naturalnej w Paryżu nieopisany pod kątem płci, wieku i gatunku okaz E8681. Dołączona do niego notatka „Mangareva, Astrolabe, Philedon chanteur” zdaniem autorów prawdopodobnie wskazywała błędną lokalizację. Wskazano jeszcze jeden okaz, również bez przypisanej płci i wieku, opisany jako „Philedon (chanteur), Nouheva [or Nouhira] 266 Astrolabe”; charakter pisma przypominał ten z notatki dołączonej do okazu E8681[3]. Obydwa te osobniki odłowiono podczas podróży drugiej okołoantarktycznej korwety Astrolabe w latach 1838–1839[4]. Według stanu wiedzy z 2017 nadal są przechowywane w zbiorach paryskiego muzeum[5].

Autorzy nadali nowemu gatunkowi nazwę Acrocephalus luscinia astrolabii[3], tym samym uznając go za podgatunek trzciniaka słowiczego (Acrocephalus luscinius). Obecnie (2019) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza trzciniaka polinezyjskiego w rodzaju Acrocephalus jako odrębny gatunek[6], podobnie jak autorzy HBW[7] czy BirdLife International[8].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosiła około 17 cm[5]. Wymiary szczegółowe dla holotypu i paratypu: długość skrzydła – 100 i 99 mm; długość ogona – 83 i 86,5 mm (u drugiego okazu ogon wytarty); długość dzioba – 29,5 mm (u drugiego okazu dziób złamany); długość skoku – 33 i 31,5 mm. Wierzch ciała miał niemal jednolite ubarwienie, charakterystyczny był brak jasnych krawędzi piór, które zwykle występują u dużych polinezyjskich przedstawicieli Acrocephalus[3].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Pochodzenie holotypu i paratypu już od czasu opisania gatunku były niejasne. Ogólnie zdefiniowanym, ale najpewniejszym zasięgiem są Wyspy Gambiera[7].

Zarówno Mangareva (Wyspy Gambiera, Polinezja Francuska), jak i „Nouheva” – najpewniej Nuku Hiva (Markizy, Polinezja Francuska) – wspomniane w muzealnych notkach najpewniej były błędnymi lokalizacjami. Zdaniem autorów pierwszego opisu trzciniaki polinezyjskie występowały na mikronezyjskiej wyspie Yap (co okazało się później błędnym przypuszczeniem[7]), gdzie wedle ówczesnej wiedzy nie odkryto dotąd żadnych trzciniaków. Rozmiary ciała trzciniaków polinezyjskich były wyjątkowo duże w porównaniu do mikronezyjskich Acrocephalus[3]. Badania genetyczne wykazały, że obydwa okazy pochodziły z tego samego obszaru. W 2011 Cibois, Thibault i Pasquet wskazali prawdopodobną lokalizację ich życia jako Wyspy Gambiera, jako że trzciniaki polinezyjskie dzielą unikalny haplotyp z trzciniakiem koralowym (A. atyphus) z pobliskiego Tuamotu i zostały pozyskane podczas drugiej ekspedycji korwety Astrolabe. W 2011 nie było wiadomo o jakichkolwiek okazach trzciniaków z Wysp Gambiera[4].

Status i zagrożenia[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje trzciniaka polinezyjskiego za gatunek wymarły[8]. Poza holotypem i paratypem tego gatunku w muzeach brak okazów trzciniaków z Wysp Gambiera. Dwa lata po d’Urville’u wyspy odwiedził Pierre Adolphe Lesson. Obserwował i odłowił jednego trzciniaka, ale los tego okazu jest nieznany. Schmeltz i Krause w 1881 wspominali w komentarzu do zbiorów Garretta z lat 70. XIX wieku o prawdopodobnym występowaniu trzciniaków na Wyspach Gambiera, ale bez podania konkretów. W 1922 zarządca wyspy Taravai, należącej do Wysp Gambiera, opisał Ernstowi Quayle ptaka podobnego do trzciniaka, który miał nie być tu widziany od 30–50 lat. Jest to jedno z dwóch ostatnich świadectw występowania trzciniaka polinezyjskiego. W 1934 Kenneth Emory odnotował, że Polinezyjczycy z tego regionu nadal używają nazwy „Komako”, która określała wymarłego już wtedy ptaka. Na Markizach i Tuamotu nazwa ta funkcjonowała jako określenie ptaków z rodzaju Acrocephalus[4]. Niemal na pewno powodem wymarcia tego gatunku było wylesianie i zawleczenie na wyspy drapieżników[5][7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Acrocephalus astrolabii, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Acrocephalus astrolabii. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. a b c d Holyoak, D.T. & Thibault, J.-C.. Undescribed Acrocephalus warblers from Pacific Ocean islands. „Bulletin of the British Ornithologists' Club”. 98, s. 122–127, 1978. 
  4. a b c Cibois, Alice; Thibault, Jean-Claude & Pasquet, Eric. Molecular and morphological analysis of Pacific reed warbler specimens of dubious origin, including Acrocephalus luscinius astrolabii. „Bulletin of the British Ornithologists' Club”. 131, s. 32–40, 2011. 
  5. a b c Julian P. Hume: Extinct Birds. Bloomsbury Publishing, 2017. ISBN 978-1-4729-3745-2.
  6. Frank Gill & David Donsker: Bushtits, leaf warblers, reed warblers. IOC World Bird List (v9.2), 22 czerwca 2019. [dostęp 13 sierpnia 2019].
  7. a b c d Mangareva Reed-warbler (Acrocephalus astrolabii). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2019. [dostęp 13 sierpnia 2019].
  8. a b Mangareva Reed-warbler Acrocephalus astrolabii. BirdLife International. [dostęp 13 sierpnia 2019].