Trzciniak słowiczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Trzciniak słowiczy
Acrocephalus luscinius[1]
(Quoy & Gaimard, 1832)
Trzciniak słowiczy
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina trzciniaki
Rodzaj Acrocephalus
Gatunek trzciniak słowiczy
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EX pl.svg

Trzciniak słowiczy (Acrocephalus luscinius) – gatunek małego ptaka z rodziny trzciniaków. Występował na wyspie Guam (Mariany, Oceania). Choć w 1967 miał być jeszcze pospolity, liczebność gwałtownie zmalała, a w 1969 był obserwowany po raz ostatni. Gatunek uznany za wymarły.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisali Quoy i Gaimard w 1830. Holotyp pozyskano podczas podróży korwety "Astrolabe". Autorzy nadali nowemu gatunkowi nazwę Thryothorus luscinius[3]. Obecnie (2018) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza trzciniaka słowiczego w rodzaju Acrocephalus[4]. Klasyfikacja gatunku jest sporna. IOC i autorzy Handbook of the Birds of the World[4][5] rozdzielają trzciniaka słowiczego od atolowego (A. syrinx) i samotnego (A. rehsei) – przedstawicieli tych gatunków odróżnia wielkość, długość dzioba i pieśń. Dawniejsi autorzy do A. luscinius włączali również kilka innych trzciniaków: brunatnego (A. nijoi), mariańskiego (A. yamashinae) oraz polinezyjskiego (A. astrolabii); wszystkie 3 gatunki są wymarłe. A. luscinius uznawano również za synonim A. hiwae (trzciniak wielkodzioby), jednakże drugi z gatunków został później wyodrębniony[5] na podstawie badań genetycznych[6][7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosiła około 18 cm[5][8]. Był to największy spośród trzciniaków występujących na Marianach. Jego długość skrzydła (n=7) wynosiła 85,6 ± 3,2 mm, długość dzioba 37,1 ± 1,8 mm, długość ogona 85,9 ± 4,2 mm, zaś długość skoku 29,8 ± 1,2 mm[7]. Wierzch ciała miał wypłowiałą żółtooliwkową barwę. Grzbiet, kuper i ogon wyróżniały się bardziej rdzawooliwkowymym kolorem, brew natomiast matowożółtą, podobnie jak i spód ciała. Tęczówka ciemnobrązowa. Górna szczęka ciemna, żuchwa jaśniejsza. Nogi i stopy jasnoszare[8].

Zasięg, ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Trzciniak słowiczy był endemitem wyspy Guam (Mariany, Mikronezja, Oceania)[8][9][5]. Ptaki tego gatunku występowały niemal wyłącznie na mokradłach i przyległej do nich roślinności, między innymi zarośli Leucaena leucocephala, oraz na obrzeżach lasów rosnących na wapiennym podłożu. Chroniły się w gęstych zaroślach i łatwiej było je usłyszeć, aniżeli zobaczyć. Głos kontaktowy opisano jako donośne i charakterystyczne czuk lub czak. Głośną i zróżnicowaną pieśń wykonywały długo[8].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje trzciniaka słowiczego za gatunek wymarły (EX, Extinct)[9]. Do jego wymarcia doprowadził wąż z gatunku Boiga irregularis przypadkowo zawleczony na wyspę, który odpowiada za wyginięcie kilku innych gatunków ptaków na Guam, między innymi muszarki rdzawopierśnej (Myiagra freycineti). Choć według informacji z 1967 lub 1968 wówczas trzciniaki słowicze były pospolite na wyspie, to już w 1969 dokonano ostatniej potwierdzonej obserwacji na bagnie Agana. Dodatkowymi czynnikami prowadzącymi do wyginięcia trzciniaków słowiczych było najpewniej niszczenie środowiska ich życia, użycie pestycydów i wprowadzenie na wyspy kotów oraz szczurów[8]. Poszukiwania prowadzone w latach 70. i 80. XX wieku nie przyniosły rezultatów[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Acrocephalus luscinius, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Acrocephalus luscinius. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. Dumont d'Urville, Jules-Sébastien-César: Voyage de la corvette l'Astrolabe. T. Zoologie. 1. 1830, s. 202-203.
  4. a b Frank Gill & David Donsker: Bushtits, leaf warblers, reed warblers. IOC World Bird List (v8.2), 25 czerwca 2018. [dostęp 19 sierpnia 2018].
  5. a b c d e Dyrcz, A. & Sharpe, C.J.: Guam Reed-warbler (Acrocephalus luscinius). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2018. [dostęp 19 sierpnia 2018].
  6. Cibois, A., Beadell, J.S., Graves, G.R., Pasquet, É., Slikas, B., Sonsthagen, S.A., Thibault, J.-C. & Fleischer, R.C.. Charting the course of reed-warblers across the Pacific islands. „Journal of Biogeography”. 38 (10), s. 1963–1975, 2011. DOI: 10.1111/j.1365-2699.2011.02542.x. 
  7. a b Saitoh, T., Cibois, A., Kobayashi, S., Pasquet, É. & Thibault, J.-C.. The complex systematics of the Acrocephalus of the Mariana Islands, western Pacific. „Emu”. 112 (4), s. 343–349, 2012. DOI: 10.1071/MU12012. 
  8. a b c d e Julian P. Hume: Extinct Birds. Bloomsbury Publishing, 2017, s. 293–294. ISBN 978-1-4729-3745-2.
  9. a b Guam Reed-warbler Acrocephalus luscinius. BirdLife International. [dostęp 19 sierpnia 2018].