Trzciniak słowiczy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Trzciniak słowiczy
Acrocephalus luscinius[1]
(Quoy & Gaimard, 1832)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina trzciniaki
Rodzaj Acrocephalus
Gatunek trzciniak słowiczy
Synonimy
  • Thryothorus luscinius Quoy & Gaimard, 1830
  • Acrocephalus luscinia (Quoy & Gaimard, 1830)[1]
  • Acrocephalus luscinius luscinius (Quoy & Gaimard, 1830)[1]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 EX pl.svg

Trzciniak słowiczy (Acrocephalus luscinius) – gatunek małego ptaka z rodziny trzciniaków. Występował na wyspie Guam (Mariany, Oceania). Choć w 1967 miał być jeszcze pospolity, liczebność gwałtownie zmalała, a w 1969 był obserwowany po raz ostatni. Gatunek uznany za wymarły.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy gatunek opisali Quoy i Gaimard w 1830. Holotyp pozyskano podczas podróży korwetyAstrolabe”. Autorzy nadali nowemu gatunkowi nazwę Thryothorus luscinius[3]. Obecnie (2018) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza trzciniaka słowiczego w rodzaju Acrocephalus[4]. Klasyfikacja gatunku jest sporna. IOC i autorzy Handbook of the Birds of the World[4][5] rozdzielają trzciniaka słowiczego od atolowego (A. syrinx) i samotnego (A. rehsei) – przedstawicieli tych gatunków odróżnia wielkość, długość dzioba i pieśń. Dawniejsi autorzy do A. luscinius włączali również kilka innych trzciniaków: brunatnego (A. nijoi), mariańskiego (A. yamashinae) oraz polinezyjskiego (A. astrolabii); wszystkie 3 gatunki są wymarłe. A. luscinius uznawano również za synonim A. hiwae (trzciniak wielkodzioby), jednakże drugi z gatunków został później wyodrębniony[5] na podstawie badań genetycznych[6][7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała wynosiła około 18 cm[5][8]. Był to największy spośród trzciniaków występujących na Marianach. Jego długość skrzydła (n=7) wynosiła 85,6 ± 3,2 mm, długość dzioba 37,1 ± 1,8 mm, długość ogona 85,9 ± 4,2 mm, zaś długość skoku 29,8 ± 1,2 mm[7]. Wierzch ciała miał wypłowiałą żółtooliwkową barwę. Grzbiet, kuper i ogon wyróżniały się bardziej rdzawooliwkowymym kolorem, brew natomiast matowożółtą, podobnie jak i spód ciała. Tęczówka ciemnobrązowa. Górna szczęka ciemna, żuchwa jaśniejsza. Nogi i stopy jasnoszare[8].

Zasięg, ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Trzciniak słowiczy był endemitem wyspy Guam (Mariany, Mikronezja, Oceania)[8][9][5]. Ptaki tego gatunku występowały niemal wyłącznie na mokradłach i przyległej do nich roślinności, między innymi zarośli Leucaena leucocephala, oraz na obrzeżach lasów rosnących na wapiennym podłożu. Chroniły się w gęstych zaroślach i łatwiej było je usłyszeć, aniżeli zobaczyć. Głos kontaktowy opisano jako donośne i charakterystyczne czuk lub czak. Głośną i zróżnicowaną pieśń wykonywały długo[8].

Status[edytuj | edytuj kod]

IUCN uznaje trzciniaka słowiczego za gatunek wymarły (EX, Extinct)[9]. Do jego wymarcia doprowadził wąż z gatunku Boiga irregularis przypadkowo zawleczony na wyspę, który odpowiada za wyginięcie kilku innych gatunków ptaków na Guamie, między innymi muszarki rdzawopierśnej (Myiagra freycineti). Choć według informacji z 1967 lub 1968 wówczas trzciniaki słowicze były pospolite na wyspie, to już w 1969 dokonano ostatniej potwierdzonej obserwacji na bagnie Agana. Dodatkowymi czynnikami prowadzącymi do wyginięcia trzciniaków słowiczych były najpewniej niszczenie środowiska ich życia, użycie pestycydów i wprowadzenie na wyspy kotów oraz szczurów[8]. Poszukiwania prowadzone w latach 70. i 80. XX wieku nie przyniosły rezultatów[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Acrocephalus luscinius, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. Acrocephalus luscinius. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  3. Dumont d'Urville, Jules-Sébastien-César: Voyage de la corvette l'Astrolabe. T. Zoologie. 1. 1830, s. 202-203.
  4. a b Frank Gill & David Donsker (red.): Bushtits, leaf warblers, reed warblers. IOC World Bird List (v8.2), 25 czerwca 2018. [dostęp 19 sierpnia 2018].
  5. a b c d e Dyrcz, A. & Sharpe, C.J.: Guam Reed-warbler (Acrocephalus luscinius). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2018. [dostęp 19 sierpnia 2018].
  6. Cibois, A., Beadell, J.S., Graves, G.R., Pasquet, É., Slikas, B., Sonsthagen, S.A., Thibault, J.-C. & Fleischer, R.C.. Charting the course of reed-warblers across the Pacific islands. „Journal of Biogeography”. 38 (10), s. 1963–1975, 2011. DOI: 10.1111/j.1365-2699.2011.02542.x. 
  7. a b Saitoh, T., Cibois, A., Kobayashi, S., Pasquet, É. & Thibault, J.-C.. The complex systematics of the Acrocephalus of the Mariana Islands, western Pacific. „Emu”. 112 (4), s. 343–349, 2012. DOI: 10.1071/MU12012. 
  8. a b c d e Julian P. Hume: Extinct Birds. Bloomsbury Publishing, 2017, s. 293–294. ISBN 978-1-4729-3745-2.
  9. a b Guam Reed-warbler Acrocephalus luscinius. BirdLife International. [dostęp 19 sierpnia 2018].