Trzebieszowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Trzebieszowice
Pałac w Trzebieszowicach - Zamek na Skale
Pałac w Trzebieszowicach - Zamek na Skale
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat kłodzki
Gmina Lądek-Zdrój
Wysokość 360-400 m n.p.m.
Liczba ludności (III 2011) 1139[1]
Strefa numeracyjna 74
Kod pocztowy 57-541
Tablice rejestracyjne DKL
SIMC 0853211
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Trzebieszowice
Trzebieszowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Trzebieszowice
Trzebieszowice
Ziemia 50°20′54″N 16°47′04″E/50,348333 16,784444
Kościół pw. św. Andrzeja
Zespół dworski "Rothenhof" (2015 r.)

Trzebieszowice (po 1945 Łacko[2], niem. Kunzendorf an der Biele) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie kłodzkim, w gminie Lądek Zdrój, leży przy drodze Lądek ZdrójKłodzko, w dolinie Białej Lądeckiej.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa wałbrzyskiego.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Jest to największa miejscowość gminy Lądek-Zdrój. Według Narodowego Spisu Powszechnego posiadała 1139 mieszkańców[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Dawna nazwa: Kunzendorf utworzona została zapewne od zdrobniałej formy imienia Konrad i oznaczała wieś Konrada, jej właściciela lub założyciela. Trzebieszowice (Kunzendorf an der Biele), wieś usytuowana w dolinie Białej Lądeckiej, przy tak zwanej Drodze Solnej, łączącej Śląsk poprzez Lądek i Kłodzko z Pragą. Jest jedną z najstarszych miejscowości Ziemi Kłodzkiej. Znana jest już w roku 1269 jako Chunchons villa i z tego roku pochodzi zapis o istnieniu we wsi kościoła. Wiadomo, że Trzebieszowice lokowano na prawie niemieckim, ale nie rozstrzygnięte jest, czy na terenie jakiejś starszej wsi, czy też na obszarze lasów, przez które przebiegała Solna Droga z Krakowa na zachód i południe Europy.

W najdawniejszych czasach Trzebieszowice (Gross - Kunzendorf) dzieliły się na 4 części:

  1. Oberhof - w posiadaniu niejakiego von Montani.
  2. Frobelhof - należący do Johan Heinrich von Frobel.
  3. Rothen Hof - od roku 1578 własność Christopha von Reichenbach, następnie Adama von Reichenbach, a potem Josepha von Schenkendorf.
  4. Steinhof (Kamienny Dwór) - od najdawniejszych czasów należący do rodziny von Reichenbach, piszącej się Reichenbach von der Biele. W części tej znajduje się obecny pałac "Zamek na Skale".

Z rodu von Reichenbachów wywodzą się liczni posiadacze ziemscy. W Kotlinie Kłodzkiej herby rodu von Reichenbach możemy spotkać również w pobliskim Radochowie, na tablicach nagrobnych w miejscowym kościele. W kościele w Idzikowie, na chrzcielnicy jako dokument zbiorowej fundacji. Również w Starej Łomnicy, nad portalem drzwiowym dawnego dworu (Dworu Średniego).

Drugim rodem, który niezwykle mocno wpisał się w historię pałacu, byli Wallisowie, którzy od roku 1200 mieszkali w irlandzkim zamku Carighmain. Tak też brzmiało początkowo ich nazwisko. Po wejściu w posiadanie Gór Walijskich, dołączyli do niego drugi człon - Wallis. Brzmiało więc ono wówczas Carighmain-Wallis.

W latach 1832-1834 Ziemię Kłodzką nawiedziła epidemia cholery, która nie ominęła także Trzebieszowic. Jej ofiar, z obawy na rozprzestrzenianie się choroby nie pochowano na przykościelnym cmentarzu. Zorganizowano w tym celu cmentarz na północ od pałacu. Oddalony od wsi, położony wśród pól na rozdrożu, bez śladów grobów, dziś zupełnie zapomniany. Stoi przy nim kamienna figura Św. Jana Nepomucena.

Do połowy XIX stulecia Trzebieszowice podzielone były, zgodnie z ilością tutejszych dóbr, na cztery części. Po scaleniu, wieś stała się siedzibą urzędu grodzkiego i urzędu stanu cywilnego.

W pierwszej połowie XIX wieku właścicielką majątku w Trzebieszowicach, na który składało się 7 folwarków, była landgrafini von Fürstenberg de domo von Schlabrendorf ze Stolca, później majątek odziedziczyła Theresia von Harbuval-Chamaré de domo von Schlabrendorf ze Szczepowa, a po niej 9 września 1898 dobra przejął syn Pius. W początkach XX stulecia majątek należał do wdowy Wandy von Harbuval-Chamaré. Jej pełnomocnikiem był wtedy (1910 r.) poborca (Rentmeister) J. Ciecierski. W okresie I wojny światowej pałac stał się własnością Stanislausa von Harbuval.

Powódź stulecia[edytuj | edytuj kod]

Wieś poniosła poważne straty w powodzi latem roku 1997.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisane są obiekty[3]:

  • kościół parafialny pw. św. Andrzeja, z 1813 r.
  • plebania, z pierwszej połowy XIX w.
  • zespół dworski „Scheibenhof”:
    • dwór z murem oporowym, z 1580 r., XIX-XX w.
    • zespół budynków folwarcznych, z XVII w., XIX-XX w.:
      • budynek mieszkalno-gospodarczy, z 1687 r., przebudowany w drugiej połowie XIX w.
      • spichrz zbożowy, z 1936 r.
      • obora ze stodołą, z drugiej połowy XIX w.
      • obora i mleczarnia, z 1918 r.
  • zespół pałacowy „Oberhof”, z XVI-XIX w.:

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]