Trzemesna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł

49°57′16″N 21°4′56″E

- błąd

39 m

WD

49°59'N, 21°5'E, 49°57'11.16"N, 21°4'52.39"E

- błąd

19511 m

Odległość

1284 m

Trzemesna
wieś
Ilustracja
Las na stoku Trzemeskiej Góry
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Powiat

tarnowski

Gmina

Tuchów

Liczba ludności (2011)

440[1]

Strefa numeracyjna

14

Kod pocztowy

33-170[2]

Tablice rejestracyjne

KTA

SIMC

0834521

Położenie na mapie gminy Tuchów
Mapa konturowa gminy Tuchów, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Trzemesna”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Trzemesna”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Trzemesna”
Położenie na mapie powiatu tarnowskiego
Mapa konturowa powiatu tarnowskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Trzemesna”
Ziemia49°57′16″N 21°04′56″E/49,954444 21,082222

Trzemesnamałopolska wieś leżąca na stoku Trzemeskiej Góry, zajmuje północno-wschodni obszar gminy Tuchów w powiecie tarnowskim. Przez wieś przebiega droga powiatowa K1380[3]. W Trzemesnej znajduje się kościół parafialny i niepubliczna szkoła podstawowa. Miejscowość graniczy z Szynwałdem, Karwodrzą, Łękawką i Łękawicą.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa tarnowskiego.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Pisownia nazwy wsi na przestrzeni wieków się zmieniała. Pojawiały się nazwy: Trzemeschno (1536), Trzemesna (1581), Trzemszna (1644), Strząmesna (1772), Trzemeśnia (1934). Mieszkańcy używali gwarowej nazwy Czomesna[4]. W rejestrze TERYT nazwa wsi brzmiała: Trzemeszna.

1 stycznia 2013 roku rozporządzeniem Ministra Administracji i Cyfryzacji wieś zmieniła nazwę Trzemeszna na obecną. Zmianę uzasadniono tym, że nazwa Trzemesna stosowana jest w dokumentacji prowadzonej przez wszystkie instytucje działające na terenie powiatu tarnowskiego[5].

Trzemcha oznaczała w języku staropolskim bezdroże, kąty, zarośla, co odpowiada miejscowemu terenowi. Na pograniczu Trzemesnej oraz Szynwałdu znajduje się pagórek, otoczony podmokłymi łąkami, na którym rosną czeremchy i zwany jest Czermanicha[6].

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralnymi częściami Trzemesnej są: Dół, Galia, Góra, Kocioł, Od Prebendy[7].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Trzemesna powstała w I. połowie XIV wieku jako wieś rycerska należąca do rodu Tarnowskich. Wieś należała do parafii św. Mikołaja w Łękawicy. W latach 70. XVI wieku Trzemesna była częścią dóbr tarnowskich wojewody kijowskiego Konstantego Wasyla Ostrogskiego[8]. Do II wojny światowej istniało leśnictwo Trzemesna, które wchodziło w skład dóbr Gumniska książąt Sanguszków[9].

W sierpniu 1944 w trzemiesieńskiej leśniczówce mieścił się szpital polowy I Batalionu „Barbara” 16. pp Armii Krajowej. Przypomina o tym głaz pamiątkowy odsłonięty 27 maja 2017 roku[10]. 13 października 1944 w Trzemesnej rozbił się amerykański bombowiec typu B-24 „Liberator” należący do 781. Dywizjonu 465. Grupy Bombowej. Załoga wyskoczyła na spadochronach, siedmiu żołnierzy trafiło do niewoli niemieckiej (jednego z nich ujęto dopiero po sześciu tygodniach). Dowódca i radiooperator ukryci zostali przez partyzantów, po dwóch dniach przeprowadzono ich do Tarnowa. Po przesunięciu się linii frontu zostali przekazani Rosjanom i 21 lutego 1945 wrócili do bazy Pantanella we Włoszech[11]. 11 czerwca 2017 roku w Trzemesnej odsłonięto tablicę upamiętniającą tę katastrofę[12].

W 1980 roku we wsi erygowano samodzielną parafię pw. Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej[13]. W 1984 rozpoczęto prace przy budowie kościoła. 1 lipca 1990 konsekracji trzemiesieńskiej świątyni dokonał biskup Władysław Bobowski[14].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wieś Trzemesna w liczbach, Polska w liczbach [dostęp 2017-08-06] (pol.), liczba ludności w oparciu o dane GUS.
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 1311 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. Powiatowy Zarząd Dróg w Tarnowie. pzdtarnow.neostrada.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-05-16)]. [dostęp 7 października 2009]
  4. Gmina Tuchów - Trzemesna, „www.tuchow.pl” [dostęp 2017-08-06] [zarchiwizowane z adresu 2017-01-01] (pol.).
  5. Nowe nazwy miejscowości, www.malopolska.uw.gov.pl [dostęp 2017-08-06] (pol.).
  6. Niepubliczna Szkoła Podstawowa w Trzemesnej, sptrzemesna.superszkolna.pl [dostęp 2019-07-06].
  7. Baza TERYT, eteryt.stat.gov.pl [dostęp 2017-08-06] (pol.).
  8. Województwo sandomierskie w drugiej połowie XVI wieku. ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, Warszawa 1993, s. 106.
  9. Historia - Nadleśnictwo Gromnik - Lasy Państwowe, www.gromnik.krakow.lasy.gov.pl [dostęp 2017-08-06] (pol.).
  10. Trzemesna - głaz upamiętniający szpital partyzancki, www.miejscapamiecinarodowej.pl [dostęp 2017-08-06] (pol.).
  11. Katastrofa Liberatora, „Tuchów – warto zobaczyć” [dostęp 2017-08-06] [zarchiwizowane z adresu 2013-08-20] (pol.).
  12. Liberator w Trzemesnej. Odsłonięcie tablicy [dostęp 2017-08-06] (pol.).
  13. Odpust w szczęśliwej krainie - Trzemesnej [dostęp 2017-08-06] (pol.).
  14. Parafia Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej w Trzemesnej, www.trzemesna-wiz.diecezja.tarnow.pl [dostęp 2017-08-06] [zarchiwizowane z adresu 2017-08-06] (ang.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]