Trzy Biskupstwa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mapa Trzech Biskupstw
Katedra w Metz
Katedra w Toul
Katedra w Verdun

Trzy Biskupstwa (fr. Trois-Évêchés) były terytoriami podległymi biskupom Metz, Toul i Verdun. Przynależały do Świętego Cesarstwa Rzymskiego, następnie okupowane przez Henryka II, króla Francji w 1552 i pod zwierzchnictwem francuskim aż do ich ostatecznej aneksji do Francji w 1648 w wyniku traktatu westfalskiego. Wraz z księstwem Bar i księstwem Lotaryngii były częścią ciekawej mozaiki terytorialnej i trwałym źródłem konfliktu.

Geneza[edytuj | edytuj kod]

W 1551 niemieccy książęta protestanccy Maurycy Saski, Wilhelm Heski, Jan Albrecht Meklemburski i Jerzy Fryderyk Brandenburski w walce przeciw Karolowi V zwrócili się o pomoc do króla Francji Henryka II. W Lochau, niedaleko Torgau, podpisano układ, który przewidywał finansowy i militarny udział Francji w walkach. Traktat zatwierdzony w Chambord 15 stycznia 1552 zakładał, że król Henryk II zajmie, dla celów strategicznych, cesarskie biskupstwa Metz, Toul i Verdun «oraz inne miasta Cesarstwa nie mówiące po niemiecku».

Na « podróż niemiecką » król Henryk wyruszył jako „obrońca germańskich wolności”. W niedzielę palmową 1552 oddziały francuskie wkroczyły przez otwarte bramy do Metz, bogatego miasta handlowego, rządzonego przez oligarchię arystokratyczną.

Następnie sam król udał się do Toul i Nancy, gdzie obalił księżną-regentkę lotaryńską i zabrał małego księcia Karola, by wychować go na dworze Francji. Po „radosnym wejściu” do Metz w poniedziałek wielkanocny, król podążył dalej w stronę Renu, nie będąc jednak w stanie opanować Strasburga. Metz, ufortyfikowane i bronione przez Franciszka Gwizjusza, oparło się Karolowi V, który odstąpił od oblężenia 2 stycznia 1553 Przed swoją śmiercią pięć lat później cesarz zdążył zrezygnować z dochodzenia swoich roszczeń. „Gdyby otworzono moje serce, znalazłoby się tam imię Metz”, miał powiedzieć.

W latach 1552-1648 w Metz, Toul i Verdun, złączonych przez nową konstrukcję dyplomatyczną w Trzy Biskupstwa, powstał nietypowy ustrój protekcji, w którym dawne władze miast funkcjonujące w czasach Cesarstwa były stopniowo pochłaniane przez organizmy wprowadzane przez administrację królewską. Miastom przypisano stały garnizon, choć oficjalnie suwerenem pozostawał cesarz. Pod silnym naciskiem kardynała Richelieu parlament, stworzony w Metz w 1633, stał się najaktywniejszym motorem postępu władzy królewskiej, pozbawiając wpływów władze biskupie i arystokratyczne.

Edykt z grudnia 1633 zniósł pieczęcie miast oraz orła z rozpostartymi skrzydłami, którego Metz, Toul i Verdun, jako miasta cesarstwa, miały prawo umieszczać w swych herbach. Wtedy także nałożono, ku dużej stracie ludności, podatek od soli - gabelle. Parlament, przeniesiony początkowo do Toul, powrócił do Metz decyzją intendenta - reprezentanta króla.

W 1648 pokój westfalski potwierdził cesję Trzech Biskupstw przez Cesarstwo. W momencie wstąpienia na tron Ludwik XIV, potwierdzając przywileje miast, łączył Trzy Biskupstwa pod mianem « swoich dobrych i wiernych poddanych ».

Biskupstwo Saint-Dié, utworzone w 1777 i nazywane często czwartym biskupstwem lotaryńskim nie wchodzi w zakres historycznego pojęcia Trzech Biskupstw.