Tubądzin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tubądzin
Tubądzin
Państwo  Polska
Województwo łódzkie
Powiat sieradzki
Gmina Wróblew
Liczba ludności (2006) 230
Strefa numeracyjna (+48) 43
Kod pocztowy 98-285
Tablice rejestracyjne ESI
SIMC 0719984
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Tubądzin
Tubądzin
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Tubądzin
Tubądzin
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Tubądzin
Tubądzin
Ziemia 51°39′26″N 18°33′51″E/51,657222 18,564167

Tubądzinwieś w Polsce położona w województwie łódzkim, w powiecie sieradzkim, w gminie Wróblew.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa sieradzkiego.

Historia[edytuj]

Wieś położona w odległości 15 km od Sieradza w kierunku pn.-zach., według legendy założona już w XIII w. przez rycerza Tubąda. Pierwsza wzmianka pisana pochodzi z 1392 r. W XVI w. Tubądzin należał do Rudnickich Lis, Radońskich h. Ogończyk, potem – Iwańskich, Wężyków, Zbijewskich, Nieniewskich, a od 1886 r. do Hirsza vel Tykainera. W 1891 r. na licytacji majątek ten nabył Kazimierz Colonna Walewski z Inczewa dla swego syna Kazimierza Stanisława Walewskiego (1867–1940).

Dwór w Tubądzinie zbudowany został przed 1796 r. przez Macieja Zbijewskiego Rola, kasztelana konarskiego sieradzkiego. Jest to budynek w stylu klasycystycznym, usadowiony na planie prostokąta, piętrowy. Dach czterospadowy, łamany, z okapem wspartym na kroksztynach. Ostatni właściciel dworu – Kazimierz Walewski urządził tu archiwum rodu Walewskich, na które składały się zbiory rodzinnych dokumentów, 132 portrety i szereg różnych pamiątek po członkach tego rodu. Znajdowała się tu też bogato wyposażona biblioteka, starodruki z XVI-XVIII w., zbiory archeologiczne. Po zajęciu Polski przez Niemców w 1939 r. majątki: w sąsiednim Inczewie i w Tubądzinie oddane zostały w zarząd Niemca Mauve Lutza. K. Walewski pozostał wprawdzie w jednym pokoju we dworze, lecz wkrótce zmarł (3 III 1940 r.). Część zbiorów przepadła, większość jednak została uratowana, a to dzięki Rudolfowi Weinertowi – Austriakowi, przedwojennemu kustoszowi Muzeum Ziemi Sieradzkiej, który podpisał volkslistę. Po wojnie zbiory Walewskiego zostały rozdzielone między Archiwum Państwowe w Łodzi i Muzeum w Sieradzu. Dwór po wojnie został kompletnie zniszczony: zostały tylko mury, gdy w 1971 r. przystąpiono do jego odbudowy. Remont trwał 13 lat. W 1984 r. otwarto w nim Muzeum Wnętrz Dworskich (od 1998 r. Muzeum Walewskich) jako filię Muzeum Okręgowego w Sieradzu. Główną atrakcją jest tu ekspozycja portretu sarmackiego z XVII, XVIII i pocz. XIX w. ze zbiorów Kazimierza Walewskiego. W pd. części parku stoi także oficyna dworska, pierwotnie z 1860 r., odbudowana od podstaw i przeznaczona na zaplecze administracyjne muzeum. Otaczający założenie dworskie park o pow. 3,54 ha powstał na przełomie XVIII/XIX w. Rosną w nim pomnikowe okazy drzew, m.in. lipa szerokolistna, modrzew europejski, wiąz szypułkowy, 9 egz. jesionu wyniosłego, białodrzew. Park jest odtwarzany po zniszczeniach epoki realnego socjalizmu.

W głębi wsi murowany kościół św. Wawrzyńca z 1900 r., zbudowany na miejscu drewnianego z 1726 r. Erekcja parafii przed 1416 r. W ołtarzu głównym obraz Matki Boskiej z XVII w. Wota z 1738 r. z postacią św. Rocha i fundatora oraz z 1761 r. z wizerunkiem Matki Boskiej i fundatorów. Chrzcielnica z 1709 r. Poza tym obrazy i rzeźby z XVIII i XIX w. W archiwum księgi metrykalne od 1799 r. Obok kościoła dzwonnica z 1901 r. Na niej dzwon z 1628 r. z h. Lis i napisem łacińskim, który w tłumaczeniu brzmi: „Chwała samemu Bogu. Szlachetny Pan Chryzostom Liskowski z Rudnika, dziedzic w Tubądzinie ufundował ten dzwon w roku Pańskim 1628 ku uczczeniu św. Wojciecha”. Obok kościoła oryginalna kapliczka z końca XVIII w. Przy kościele, wśród licznych ustawionych tu głazów są kamienie przeniesione z pobliskiego Bartochowa, gdzie na wyspie zwanej Radością kazała je ustawić Konstancja Biernacka, autorka wydanej w 1829 r. pierwszej encyklopedii dla dzieci. Na jednym z kamieni wyryte są fragmenty poematu Ogrody, pióra XVII-wiecznego poety Jacques'a de Lille.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa[1] na listę zabytków wpisane są obiekty:

  • zespół dworski, XVIII/XIX w.:
    • dwór, nr rej.: 852 z 28.12.1967
    • oficyna, nr rej.: 853 z 28.12.1967
    • park, nr rej.: 854 z 28.12.1967
    • aleja dojazdowa, nr rej.: 62/P-XIII-8 z 27.10.1948 oraz 1152 z 14.06.1974

Przypisy

  1. NID: Rejestr zabytków nieruchomych, województwo łódzkie. [dostęp 19 września 2008].

Bibliografia[edytuj]

  • Ruszkowski A.: Sieradz i okolice. Sieradz, 2000
  • Ruszkowski A.: Kościół św. Wawrzyńca w Tubądzinie [w:] „Na sieradzkich szlakach” nr 3/II 1986, s. 11-13
  • Sawicki W.: Portret staropolski w zbiorach Muzeum Okręgowego w Sieradzu [w:] „Na sieradzkich szlakach” nr 4/II 1986, s. 4-5

Linki zewnętrzne[edytuj]