Przejdź do zawartości

Tuberphradonoma

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Tuberphradonoma
Hava, 2021
Okres istnienia: cenoman
100.5/93.9
100.5/93.9
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

stawonogi

Gromada

owady

Rząd

chrząszcze

Podrząd

chrząszcze wielożerne

Infrarząd

Bostrichiformia

Nadrodzina

Bostrichoidea

Rodzina

skórnikowate

Podrodzina

Megatominae

Plemię

Megatomini

Rodzaj

Tuberphradonoma

Typ nomenklatoryczny

Tuberphradonoma burmitica Hava, 2021

Tuberphradonoma – wymarły rodzaj chrząszczy z rodziny podrywkowatych. Obejmuje tylko jeden opisany gatunek, Tuberphradonoma burmitica. Żył w kredzie na terenie współczesnej Mjanmy.

Taksonomia

[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj i gatunek typowy opisane zostały po raz pierwszy w 2021 roku przez Jiříego Hávę na łamach „Euroasian Entomological Journal”. Opisu dokonano na podstawie dwóch inkluzji w bursztynie birmańskim, odnalezionych w dolinie Hukawng na terenie birmańskiego stanu Kaczin. Skamieniałość datowana jest na wczesny cenoman. Nazwa rodzajowa to połączenie łacińskiego tuberculus, oznaczającego „guzkowany”, i nazwy rodzajowej Phradonoma, natomiast epitet gatunkowy oznacza po łacinie „burmitowy”[1].

Morfologia

[edytuj | edytuj kod]

Chrząszcz o owalnym w zarysie ciele długości od 2,07 do 2,52 mm, ubarwionym czarno i porośniętym z wierzchu długimi, sterczącymi, czarnymi szczecinkami, od spodu zaś szczecinkami krótszymi i położonymi. Głowa była drobno punktowana, zaopatrzona w duże oczy złożone z mikroszczecinkami oraz słabo widoczne przyoczko. Osadzone w zamkniętych panewkach czułki budowało jedenaście członów, z których trzy ostatnie formowały buławkę. Matowe, skąpo punktowane przedplecze miało dwa małe wciski przed niewielką, trójkątną tarczką. Grubo i skąpo punktowane pokrywy miały duże guzy barkowe. Przedpiersie wypuszczało ku przodowi kołnierz. Odnóża przedniej pary miały pozbawione kolców golenie i krótkie człony stóp. Stopy pozostałych par zbudowane były z dość długich członów[1].

Paleoekologia

[edytuj | edytuj kod]

Siedliskiem tego owada były gorące i wilgotne tropikalne lasy deszczowe o bujnej roślinności. Zdominowane były przez araukariowate, zwłaszcza z rodzaju agatis, ale występowały tu też sekwoje, metasekwoje, sosny, cedry i cyprysy. Piętro podszytu tworzyły głównie paprocie i widłaki właściwe. Pory roku determinowane były głównie przez opady[2]. Lasy te rosły nad brzegami rzek, jezior, lagun czy estuariów, o czym świadczy udział fauny słodkowodnej[3]. Nie były odległe od wybrzeży morskich, jako że w bursztynie birmańskim czasem spotkać można organizmy słonowodne, a zwłaszcza ślady ich działalności[4][5]. Biota lasów cechowała się dużą bioróżnorodnością; do 2022 roku stwierdzono w burmicie około 2390 gatunków, 1575 rodzajów i 689 rodzin organizmów lądowych i słodkowodnych, w tym ponad 2240 gatunków, 1445 rodzajów, 612 rodzin, 66 rzędów i 8 gromad stawonogów[6]. Faunę skórnikowatych reprezentują wśród nich także Attagenus burmiticus, Attagenus lundi, Attagenus secundus, Cretodermestes palpalis, Dermestes larvalis i Cretomegatoma atypica, ta ostatnia z tego samego co Tuberphradonoma plemienia[1].

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. a b c Jiří Háva. Two new genera and species of Dermestidae (Coleoptera) from Cretaceous Burmese amber. „Euroasian Entomological Journal”. 20 (6), s. 343-345, 2021. DOI: 10.15298/euroasentj.20.6.08. 
  2. George Poinar, Roberta Poinar: What Bugged the Dinosaurs?: Insects, Disease, and Death in the Cretaceous. Princeton University Press, 2008, s. 17-36. ISBN 978-0691124315.
  3. Ivan N. Bolotov, Olga V. Aksenova, Ilya V. Vikhrev, Ekaterina S. Konopleva, Yulia E. Chapurina, Alexander V. Kondakov,. A new fossil piddock (Bivalvia: Pholadidae) may indicate estuarine to freshwater environments near Cretaceous amber-producing forests in Myanmar. „Scientific Reports”. 11 (1), 2021. DOI: 10.1038/s41598-021-86241-y. ISSN 2045-2322. 
  4. Mao, Y.; Liang, K.; Su, Y.; Li, J.; Rao, X.; Zhang, H.; Xia, F.; Fu, Y.; Cai, C.; Huang, D.. Various amberground marine animals on Burmese amber with discussions on its age. „Palaeoentomology”. 1 (1), 2018. DOI: 10.11646/palaeoentomology.1.1.11.. ISSN 2624-2834. 
  5. Yu, T.; Kelly, R.; Mu, L; Ross, A.; Kennedy, J.; Broly, P.; Xia, F.; Zhang, H.; Wang, B.; Dilcher, D.. An ammonite trapped in Burmese amber. „Proceedings of the National Academy of Sciences”. 116 (23), s. 11345–11350, 2019. DOI: 10.1073/pnas.1821292116. ISSN 0027-8424. 
  6. Andrew J. Ross: Burmese (Myanmar) amber taxa, on-line supplement v.2022.1. 14-10-2022. [dostęp 2023-09-16].