Tulpa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Тulpa – pojęcie oznaczające samoświadomego wyimaginowanego przyjaciela[1][2]. Czasami błędnie używane jako synonim „magicznej emanacji”, „zjawy” lub określania innych zjawisk paranormalnych. W mistycyzmie oznacza byt lub obiekt stworzony przez sferę duchową lub mentalną. Pojęcie to pochodzi od tybetańskiego „སྤྲུལ་པ,” /*sprul.pa/ oznaczającego „budować”.

Tulpy w kulturze popularnej[edytuj | edytuj kod]

Pod wpływem popularyzacji konceptu tulpy w kulturze zachodniej, na przykład, w 1999 r. odcinek „Arkadia” serialu „Z archiwum X” i w 2006 r. w „Nie z tego świata”, odcinek „Piekielny dom”, pojawiła się internetowa subkultura ludzi, którzy tworzą „wyimaginowanych przyjaciół”, nazywanych przez nich właśnie tulpami i uważają za samoświadome[3]. Społeczność powstała w 2009 roku na forum dyskusyjnym 4chan, i zyskała popularność dzięki pojawieniu się w fandomie My Little Pony: Przyjaźń to magia[4][5][6]. Pomimo początkowego łączenia zjawiska z fandomem „My Little Pony”, jego popularyzacja w kulturze masowej doprowadziła do osłabienia fascynacji posiadaniem wymyślonego przyjaciela-kucyka na rzecz znormalizowania wymyślanych postaci do ludzkich. Obecnie przyjaciele-zwierzęta są przypadkami niezbyt powszechnymi.

W społeczności anglojęzycznej[7] osoby zajmujące się tulpami nazywa się „tulpamancers”, zaś w społecznościach polskich „tulpiarzami” lub „tulpiakami”; człowiek posiadający tulpę jest „hostem” (gospodarzem). Badanie społeczności na 118 respondentach ukazało, że 76.5% z nich uznaje neurologiczne lub psychiczne wyjaśnienie zjawiska, 14% inne, a tylko 8.5% wyjaśnienie metafizyczne[8]. Pomimo braku oficjalnej definicji pojęcia tulpy oraz nie prowadzonych badań naukowych i rozbieżności pomiędzy społecznościami, w społecznościach polskich stanowczo odrzuca się powiązania tulp ze zjawiskami metafizycznymi i pseudonauką. Członkowie forów na podstawie przeprowadzonych doświadczeń posiadają jedynie własne hipotezy, podyktowane koniecznością utrzymywania podejścia naukowego do zjawiska.

Doświadczanie zjawiska tulpy jest dla każdego sprawą indywidualną: pojawiają się doniesienia zarówno o pozytywnych, jak i negatywnych skutkach posiadania tulpy. W aktualnej historii polskich społeczności nie zdarzyło się jednak, aby tulpę uznano za czynnik wywoławczy poważnych zaburzeń psychicznych, np. z grupy schizotypowych. Mimo to należy brać pod uwagę, iż tulpy nie są zbadaną naukowo dziedziną nauki.

Wszelkiego rodzaju doniesienia o poważnych praktykach seksualnych w związku z tulpami, panujące w Internecie, są przypadkami marginalnymi i dla społeczności polskich praktyki te są określone mianem niewłaściwych.

Tradycja buddyjska[edytuj | edytuj kod]

Jeden z wczesnych tekstów buddyjskich, Samaññaphala Sutta wymienia zdolność tworzenia „ciała przez umysł stworzonego” (manomāyakāya) jako jeden z „owoców kontemplacyjnego życia”. Według komentarzy takich jak Patisambhidamagga i Visuddhimagga, to właśnie stworzonym przez umysł ciałem, Gautama Budda i arhatowie, są w stanie podróżować do sfer niebiańskich, wykorzystując ciągłość umysłu (bodhi). Tłumaczy się nim również cud multiplikacjii Buddy przedstawiony w Divyavadana, gdzie Budda rozmnożył swoje ciało emanacji („nirmita”) na niezliczone inne ciała, które wypełniły niebo. Buddy i inne świadome byty są w stanie wyświetlać wiele takich „nirmitas” jednocześnie w nieskończonej różnorodności form, w różnych światach jednocześnie[9].

Według Tybetańskiej koncepcji tulpy opisanej w książce Magiczne zastosowanie form myślowych, student ma przyjść do zrozumienia, że tulpa była tylko halucynacją. Chociaż powiedzieli, że tulpa była prawdziwym bóstwem, „uczeń, który przyjął ten został uznany za niepowodzenie – i wyruszyli, aby spędzić resztę swojego życia w niewygodnej halucynacja”[10].

Мyśloformy w tradycji okultystycznej[edytuj | edytuj kod]

Myśloforma to równoważne do tulpy pojęcie w zachodniej tradycji okultystycznej. W zachodnim znaczeniu, zdaniem niektórych, powstała jako interpretacja tybetańskich koncepcji[11]. Jej koncepcja ma stosunek do zachodniej filozofii i praktyki magii[12]. Okultysta – William Walker Atkinson – w swojej książce Aura człowieka opisał myśloformy jako prosty, naziemny obiekt, wychodzący od aury wokół ludzi, tworzącej się z ich myśli i uczuć[13]. Dalej szczegółowo opisał to zjawisko w swojej następnej książce, jasnowidzenie okultystycznych mocy. W książce wyjaśniono, jak doświadczony, praktykujący okultysta może produkować myśloformę od swojej aury, które służą jako projekcje astralne, które mogą lub nie mogą wyglądać jak człowiek, który wyświetla je, lub jak iluzje, które można zobaczyć tylko ze strony tych, którzy „się obudzili z astralnych zmysłów”[14].

Teozofka Annie Besant napisała książkę pod tytułem myśloformy, szczegółowo je opisując. Książka dzieli je na trzy klasy: formy w postaci człowieka, który je tworzy, formy, które przypominają obiekty lub ludzi i mogą stać się „uduchowione” przez „duchy natury” lub śmierć, oraz formy, które posiadają „właściwości” z astralnych lub fizycznych płaszczyzn, takich jak emocje[15].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tulpa.pl – polski portal poświęcony tematyce tulp [dostęp 2019-11-28] (pol.).
  2. Tulpiaki.pl – polski portal poświęcony tulpom [dostęp 2019-11-28] (pol.).
  3. Ben Joffe (February 13, 2016), „Paranormalizing the Popular through the Tibetan Tulpa: Or what the next Dalai Lama, the X Files and Affect Theory (might) have in common”, Savage Minds, retrieved July 14, 2016.
  4. Thompson, Nathan (September 3, 2014).
  5. Luhrmann, T. M. (October 14, 2013).
  6. White, Ian (November 30, 2014).
  7. Tulpa.info – anglojęzyczny portal poświęcony tematyce tulp, 28 listopada 2019 [dostęp 2019-11-28] (ang.).
  8. Samuel Veissière (April 3, 2015), „Varieties of Tulpa Experiences: Sentient Imaginary Friends, Embodied Joint Attention, and Hypnotic Sociality in a Wired World”, in Amir Raz; Michael Lifshitz, Hypnosis and Meditation, Oxford University Press, ISBN 9780198759102, retrieved July 14, 2016.
  9. David V. Fiordalis, Miracles and Superhuman Powers in South Asian Buddhist Literature.
  10. Dolores Ashcroft-Nowicki; James Herbert Brennan (2001).
  11. Campbell, Eileen; Brennan, J.H.; Holt-Underwood, Fran (February 1994).
  12. David Michael Cunningham; Amanda R. Wagener (2003).
  13. William Walker Atkinson (1912), The Human Aura, s. 47–54.
  14. William Walker Atkinson (1916), Clairvoyance and Occult Powers.
  15. Annie Besant (1901), Thought Forms.