Tulpa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Тulpa – pojęcie w mistycyzmie oznaczające byt lub obiekt stworzony przez sferę duchową lub mentalną, współcześnie oznacza samoświadomego wyimaginowanego przyjaciela[1]. Pojęcie to pochodzi od tybetańskiego „སྤྲུལ་པ,” oznaczającego „budować”. Czasami używana jako synonim „magicznej emanacji”, „zjawy” lub „myśloformy".

Tradycja buddyjska[edytuj]

Jeden z wczesnych tekstów buddyjskich, Samaññaphala Sutta wymienia zdolność tworzenia „ciała przez umysł stworzonego” (manomāyakāya) jako jeden z „owoców kontemplacyjnego życia”. Według komentarzy takich jak Patisambhidamagga i Visuddhimagga, to właśnie stworzonym przez umysł ciałem, Gautama Budda i arhatowie, są w stanie podróżować do sfer niebiańskich, wykorzystując ciągłość umysłu (bodhi). Tłumaczy się nim również cud multiplikacjii Buddy przedstawiony w Divyavadana, gdzie Budda rozmnożył swoje ciało emanacji („nirmita”) na niezliczone inne ciała, które wypełniły niebo. Buddy i inne świadome byty są w stanie wyświetlać wiele takich „nirmitas” jednocześnie w nieskończonej różnorodności form, w różnych światach jednocześnie[2].

Według Tybetańskiej koncepcji tulpy opisanej w książce Magiczne zastosowanie form myślowych, student ma przyjść do zrozumienia, że tulpa była tylko halucynacją. Chociaż powiedzieli, że tulpa była prawdziwym bóstwem, „uczeń, który przyjął ten został uznany za niepowodzenie – i wyruszyli, aby spędzić resztę swojego życia w niewygodnej halucynacja”[3].

Мyśloformy w tradycji okultystycznej[edytuj]

Myśloforma to równoważne do tulpy pojęcie w zachodniej tradycji okultystycznej. W zachodnim znaczeniu, zdaniem niektórych, powstała jako interpretacja tybetańskich koncepcji[4]. Jej koncepcja ma stosunek do zachodniej filozofii i praktyki magii[5]. Okultysta – William Walker Atkinson – w swojej książce Aura człowieka opisał myśloformy jako prosty, naziemny obiekt, wychodzący od aury wokół ludzi, tworzącej się z ich myśli i uczuć[6]. Dalej szczegółowo opisał to zjawisko w swojej następnej książce, jasnowidzenie okultystycznych mocy. W książce wyjaśniono, jak doświadczony, praktykujący okultysta może produkować myśloformę od swojej aury, które służą jako projekcie astralne, które mogą lub nie mogą wyglądać jak człowiek, który wyświetla je, lub jak iluzje, które można zobaczyć tylko ze strony tych, którzy „się obudzili z astralnych zmysłów”[7].

Teozofka Annie Besant napisała książkę pod tytułem myśloformy, szczegółowo je opisując. Książka dzieli je na trzy klasy: formy w postaci człowieka, który je tworzy, formy, które przypominają obiekty lub ludzi i mogą stać się „uduchowione” przez „duchy natury” lub śmierć, oraz formy, które posiadają „właściwości” z astralnych lub fizycznych płaszczyzn, takich jak emocje[8].

Tulpy w kulturze popularnej[edytuj]

Pod wpływem popularyzacji konceptu tulpy w kulturze zachodniej, na przykład, w 1999 odcinek „Arkadia” serialu „Z archiwum X” i w 2006 roku w „Nie z tego świata”, odcinek „Piekielny dom”, pojawiła się internetowa subkultura ludzi, którzy tworzą „wyimaginowanych przyjaciół”, nazywanych przez nich właśnie tulpami i uważają za samoświadome[9]. Społeczność powstała w 2009 roku na forum dyskusyjnym 4chan, i zyskał popularność dzięki pojawieniu się w fandomie My little pony: przyjaźń to Magia[10][11][12]. Ci ludzie nazywają siebie „tulpamancerami”. Donoszą oni o poprawie swojego życia osobistego dzięki tej praktyce oraz o nowych, niezwykłych doznaniach. Niektórzy mają z swoją tulpą seksualne i romantyczne relacje, chociaż praktyka taka jest tematem tabu. Badanie społeczności na 118 respondentach ukazała, że 8.5% z nich uznaje wyjaśnienie metafizyczne, 76.5% neurologiczne lub psychiczne wyjaśnienie, a 14% inne. Prawie wszyscy tulpamancerzy uważają tulpy za osoby prawdziwe lub prawie-prawdziwe. Liczba aktywnych uczestników w tej społeczności szacuje się na zaledwie kilkuset[13].

Nawiązanie do koncepcji tulpy w kulturze popularnej pojawia się w trzecim sezonie serialu „Twin PeaksDavida Lyncha („Część 14”)[14].

Przypisy

  1. Tulpiaki.pl - portal poświęcony tulpom, Tulpiaki.pl [dostęp 2016-10-22] (pol.).
  2. David V. Fiordalis, Miracles and Superhuman Powers in South Asian Buddhist Literature
  3. Dolores Ashcroft-Nowicki; James Herbert Brennan (2001)
  4. Campbell, Eileen; Brennan, J.H.; Holt-Underwood, Fran (February 1994).
  5. David Michael Cunningham; Amanda R. Wagener (2003).
  6. William Walker Atkinson (1912), The Human Aura, pp. 47–54 
  7. William Walker Atkinson (1916), Clairvoyance and Occult Powers 
  8. Annie Besant (1901), Thought Forms 
  9. Ben Joffe (February 13, 2016), „Paranormalizing the Popular through the Tibetan Tulpa: Or what the next Dalai Lama, the X Files and Affect Theory (might) have in common”, Savage Minds, retrieved July 14, 2016 
  10. Thompson, Nathan (September 3, 2014).
  11. Luhrmann, T. M. (October 14, 2013).
  12. White, Ian (November 30, 2014).
  13. Samuel Veissière (April 3, 2015), „Varieties of Tulpa Experiences: Sentient Imaginary Friends, Embodied Joint Attention, and Hypnotic Sociality in a Wired World”, in Amir Raz; Michael Lifshitz, Hypnosis and Meditation, Oxford University Press, ISBN 9780198759102, retrieved July 14, 2016 
  14. Hanh Nguyen: ‘Twin Peaks’ Just Explained How Dougie Came Into This World (ang.). Indie Wire, 15 sierpnia 2017. [dostęp 2017-08-16].