Przejdź do zawartości

Tunel średnicowy w Łodzi

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Tunel średnicowy w Łodzi
Ilustracja
Początek tunelu średnicowego od stacji Łódź Fabryczna (rok 2016)
Państwo

 Polska

Miejscowość

Łódź

Długość

7500 m

brak współrzędnych

Tunel średnicowy w Łodzi – tunel średnicowy kolei konwencjonalnej, będący w budowie od 2019 roku, drążony pod wielkomiejską częścią miasta na głębokości kilkunastu metrów, w celu połączenia czołowego dworca Łódź Fabryczna (linia kolejowa nr 17) z dworcami Łódź Kaliska i Łódź Żabieniec (linia kolejowa nr 15).

W ramach inwestycji powstają ponadto trzy przystanki kolejowe, które w przyszłości mają umożliwić rozwój oferty transportowej Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej (stąd zwyczajowo tunel nazywany jest łódzkim metrem).

Wraz z odrębną budową łódzkiego Tunelu Kolei Dużych Prędkości (jako przedłużenia linii kolejowej nr 85), stanowią największe inwestycje kolejowe w historii miasta Łodzi.

Charakterystyka

[edytuj | edytuj kod]

Inwestycja jest odpowiedzią na problemy kolei, borykającej się od XIX wieku z problemem braku wylotu z Dworca Fabrycznego w kierunku zachodnim. W przeszłości analizowano zarówno nadziemne, jak i podziemne poprowadzenie kolei, jednak w związku z ponadnormatywnym rozwojem miasta, realizacja nie doszła do skutku.

Tunel będzie przeznaczony zarówno dla kolei regionalnej, jak i dalekobieżnej, biegnąc od stacji Łódź Fabryczna w kierunku północno-zachodnim, aby za stacją Łódź Polesie rozgałęzić się do dwóch, a następnie czterech tuneli, umożliwiających wjazd i wyjazd od strony północnej (Łódź Żabieniec) oraz południowej (Łódź Kaliska).

Budowa realizowana była poprzez wykopy otwarte, w następnym etapie organizując wykop i drążenie z wykorzystaniem tarcz TBM, zwanych kolejno Faustyną i Katarzyną[1].

Obiekty zintegrowane z tunelem

[edytuj | edytuj kod]

Tunel ten będzie służył zarówno pociągom Łódzkiej Kolei Aglomeracyjnej, jak i innym przewoźnikom regionalnym i ponadregionalnym. W funkcjonującym obecnie odcinku tunelu znajduje się jedynie Dworzec Łódź Fabryczna, a po oddaniu do użytku budowanego obecnie odcinka, docelowo powstaną w nim również następujące przystanki[2][3][4]:

  • Łódź Śródmieście – przystanek zlokalizowany w rejonie skrzyżowań ul. Zielonej z Wólczańską i al. Kościuszki. Projektowane są trzy podziemne poziomy połączone schodami ruchomymi i stałymi oraz windami. Na poziomie -3 dwa perony jednokrawędziowe o długości 155 m. Pozostałe poziomy będą służyć komunikacji. Dodatkowo na jednym z nich będą dostępne punkty usługowo-handlowe.
  • Łódź Polesie – przystanek zlokalizowany w rejonie ulic Ogrodowej/Drewnowskiej/Karskiego. Projektowane trzy podziemne poziomy połączone schodami ruchomymi i stałymi oraz windami.
  • Łódź Koziny[5][6][7][8] – przystanek zlokalizowany w miejscu komory startowej na granicy osiedli Żubardź i Koziny, w rejonie ulic Drewnowskiej i Kasprzaka oraz alei Włókniarzy. Przystanek składać się będzie z trzech poziomów, gdzie dwa z nich (-2 i -3) zawierały będą po dwa jednokrawędziowe perony o długości 155 m każdy.

Budowa

[edytuj | edytuj kod]
Pierwotny schemat tunelu (w kolorze niebieskim), jeszcze bez planowanej stacji Łódź Koziny

Rozpoczęcie[9] inwestycji o wartości 1,59 mld zł[10] nastąpiło pod koniec 2017 roku od podpisania umowy na realizację dokumentacji projektowej i roboty budowlane, a prace budowlane planowano zacząć w czerwcu 2019 r.[9], podczas gdy ich ukończenie zaplanowano w 2022 r.[11] Ostatecznie prace budowlane rozpoczęto w sierpniu 2019 r.[12]

Z czasem termin zakończenia prac został przesunięty do 31 grudnia 2024. Oznajmiono, że budowa będzie znacznie droższa, ale lepiej skoordynowana[13].

We wrześniu 2024 roku tarcza drążąca tunel pod miastem została zatrzymana w wyniku zawalenia jednej z kamienic przy Alei 1 Maja 23. Ze względu na przedłużający się problem, tarcza uległa zastygnięciu w podziemnym mule. Utworzyło to kolejny problem, który powierzono specjalistom uczelni polskich i zagranicznych[14], a termin jej uruchomienia jest obecnie nieznany[15].

4 lutego 2026 roku, po kilku miesiącach mediacji, PKP PLK zerwała umowę z PBDiM - wykonawcą tunelu, który nie zdołał przezwyciężyć problemów organizacyjnych, finansowych i technicznych.[16] Pogłębiona analiza materiałów kontraktowych, dokumentacji technicznej, ustaleń Inżyniera kontraktu i opinii niezależnych ekspertów wykazała, że PBDiM nie jest w stanie kontynuować inwestycji zgodnie z umową.

Tunel Kolei Dużych Prędkości

[edytuj | edytuj kod]

Do 2027[17] ma powstać drugi tunel, który będzie obsługiwać ruch na linii kolejowej nr 85 z Warszawy do Poznania, będącej rozwinięciem dawnego wariantu linii kolei dużej prędkości „Y”[18].

Prace przy tym tunelu w 2023 były najbardziej zaawansowaną inwestycją prowadzoną w ramach projektu Centralnego Portu Komunikacyjnego. W 2023 podpisano umowę na wykonanie komór startowych i odbiorczych dla tunelu dalekobieżnego[19].

Kalendarium

[edytuj | edytuj kod]
  • 2002 – Instytut Rozwoju i Promocji Kolei przedstawił koncepcję „Metra Łódź”[20].
  • 26 września 2009 – podpisanie porozumienia pomiędzy miastem Łódź, PKP PLK, EC1 Łódź – Miasto Kultury oraz Samorządem Województwa Łódzkiego dotyczącego finansowania i realizacji studium wykonalności dla tunelu średnicowego[21].
  • 23 grudnia 2009 – ogłoszenie przetargu na opracowanie studium wykonalności tunelu[21].
  • 11 marca 2010 – podpisanie umowy z firmą Sener na wykonanie studium wykonalności tunelu[22][23].
  • 12 listopada 2014 – rząd zatwierdził Kontrakt Terytorialny dla województwa łódzkiego, który obowiązywać ma w latach 2014–2023. Wśród głównych projektów są m.in. obwodnice Wielunia i Bełchatowa oraz tunel kolejowy pod Łodzią[24].
  • 20 sierpnia 2015 Urząd Marszałkowski Województwa Łódzkiego poinformował o aktualnym harmonogramie realizacji inwestycji. Zakłada on do połowy 2016 ogłoszenie postępowania przetargowego na projekt i realizację tunelu, pod koniec 2018 rozpoczęcie prac budowlanych, zaś w 2023 ukończenie budowy tunelu kolei konwencjonalnej[25].
  • 28 listopada 2016 PKP PLK ogłosiły przetarg w formule „projektuj i buduj” na budowę tunelu średnicowego w ramach projektu POIiŚ 5.1-15 „Udrożnienie Łódzkiego Węzła Kolejowego (TEN-T), etap II, odcinek Łódź Fabryczna – Łódź Kaliska/Łódź Żabieniec”. Szacunkowy koszt budowy to 2,17 mld PLN brutto, a termin realizacji to 48-51 miesięcy. Termin składania ofert minął 11 stycznia 2017[26].
  • wrzesień 2017 – zwycięzcami przetargu zostały konsorcjum Energopol Szczecin i Przedsiębiorstwo Budowy Dróg i Mostów z Mińska Mazowieckiego[27][28].
  • 28 grudnia 2017 – PKP PLK podpisały z Energopolem Szczecin umowę na budowę tunelu[10].
  • lipiec 2019 – Przedsiębiorstwo Energopol Szczecin, mające być głównym wykonawcą tunelu, złożyło wniosek o upadłość, co może stanowić poważne utrudnienie dla realizacji inwestycji[29]. Energopol przestał być liderem konsorcjum[30], a nowym zostało Przedsiębiorstwo Budowy Dróg i Mostów Sp. z o.o z Mińska Mazowieckiego, które otrzymało zgodę na budowę komory startowej[31].
  • sierpień 2019 – rozpoczęcie budowy komory startowej w rejonie ulic Odolanowskiej i Stolarskiej[12].
  • jesień 2020 – planowany początek prac budowlanych[32]
  • 2021 – zatwierdzenie przystanku Łódź Koziny[8][33].
  • wrzesień 2024 – katastrofa budowlana przy Alei 1 Maja 23 w Łodzi, zatrzymanie maszyny
  • od 2025 – tarcza Katarzyna w wyniku katastrofy budowlanej i przestoju ugrzęzła w zastygniętej ziemi[34]
  • grudzień 2026 – planowane uruchomienie według nieaktualnych planów z 2024 roku[35]
  • 4 lutego 2026 – rozwiązanie umowy z wykonawcą tunelu[16]

Przypisy

[edytuj | edytuj kod]
  1. ↑ W Łodzi powstaje najdłuższy tunel kolejowy w Polsce [online], www.rynekinfrastruktury.pl [dostęp 2020-04-14] (pol.).
  2. ↑ Łódź: KE przyznała dofinansowanie na tunel średnicowy – Wszystko na temat branży kolejowej: PKP, Intercity, przewozy regionalne, koleje mazowieckie, rozkłady jazdy PKP, Kolej. [dostęp 2018-12-06].
  3. ↑ Ogromny przetarg na budowę tunelu pod Łodzią ogłoszony – Wszystko na temat branży kolejowej: PKP, Intercity, przewozy regionalne, koleje mazowieckie, rozkłady jazdy PKP, Kolej. [dostęp 2016-12-02].
  4. ↑ Łódź: Jakiego tunelu chcą PKP PLK? – Wszystko na temat branży kolejowej: PKP, Intercity, przewozy regionalne, koleje mazowieckie, rozkłady jazdy PKP, Kolej. [dostęp 2016-12-02].
  5. ↑ Łódzki tunel średnicowy. Otwarcie w 2022 r. [online], www.transport-publiczny.pl [dostęp 2020-02-07] (pol.).
  6. ↑ Radio Łódź, Wszystkie części pierwszej maszyny do drążenia tunelu średnicowego już w Łodzi [online], Radio Łódź [dostęp 2020-02-07] (pol.).
  7. ↑ Łódzkie metro doczeka się trzeciej stacji. Powstanie przystanek Łódź - Włókniarzy. TuŁódź.pl, 2020-11-13. [dostęp 2024-12-17]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  8. 1 2 Oficjalna strona inwestycji PKP PLK, Łódź Koziny – trzeci przystanek na trasie Fabryczna-Kaliska [online], Tunel, który łączy Polskę, 13 sierpnia 2021 [dostęp 2021-09-12] (pol.).
  9. 1 2 Łódź: Tunel średnicowy zgodnie z planem. W czerwcu budowa komory startowej [online], rynek-kolejowy.pl, 27 lutego 2019 [dostęp 2019-02-27] (pol.).
  10. 1 2 Łódź: Jest umowa na tunel średnicowy. Początek prac jesienią [online] [dostęp 2017-12-28] (pol.).
  11. ↑ Roman Czubiński, Łódzki tunel średnicowy. Otwarcie w 2022 r. [online], www.transport-publiczny.pl, 6 lutego 2020 [dostęp 2020-02-10] (pol.).
  12. 1 2 Ruszyły pierwsze prace przy łódzkim tunelu. Na razie – rozbiórkowe [zdjęcia] [online], rynek-kolejowy.pl [dostęp 2020-04-02] (pol.).
  13. ↑ Łódzki tunel średnicowy: Trzy aneksy, kolejny rok przesunięcia [online], rynek-kolejowy.pl [dostęp 2024-02-13] (pol.).
  14. ↑ Łódź: „Anomalia” zatrzymała TBM. Kiedy tarcza znów ruszy? Nie wiadomo [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2025-08-30].
  15. ↑ Łódzki tunel średnicowy. TBM Katarzyna nadal przed planowaną konserwacją [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2025-08-30].
  16. 1 2 PLK SA odstępują od umowy z wykonawcą budowy tunelu średnicowego w Łodzi [online], PKP Polskie Linie Kolejowe S.A., 2 kwietnia 2026 [dostęp 2026-03-03] (ang.).
  17. ↑ Kamil Jabłczyński, Kiedy przesiądziemy się na tory, bo tak będzie szybciej?, „„Polska cafe””, Polska Press Sp. z o.o., 1 września 2023, s. 16 (pol.).
  18. ↑ Ciąg nr 9 [online], Centralny Port Komunikacyjny [dostęp 2020-08-02] (pol.).
  19. ↑ Centralny Port Komunikacyjny, Rusza budowa tunelu dalekobieżnego CPK w Łodzi. Umowa na roboty budowlane podpisana [online], 7 grudnia 2023.
  20. ↑ Metro Łódź, „Biuletyn Instytutu Rozwoju i Promocji Kolei”, Centrum Statystyki Kolejowej, 20 sierpnia 2002 [zarchiwizowane z adresu 2004-09-14].
  21. 1 2 Rusza przetarg na opracowanie studium wykonalności tunelu pod miastem, łączącego łódzkie dworce kolejowe [online], EC1 Łódź, 23 grudnia 2009 [dostęp 2010-03-11] [zarchiwizowane z adresu 2010-01-14].
  22. ↑ Łódź: Umowa z Senerem na studium wykonalności budowy tunelu KDP podpisana – www.rynek-kolejowy.pl. [dostęp 2010-03-11].
  23. ↑ Hiszpanie zaprojektują kolejowy tunel z Fabrycznego na Kaliski – Łódź – Naszemiasto.pl. [dostęp 2010-03-12].
  24. ↑ Łódzkie. Projekty o wartości 26 mld zł w Kontrakcie Terytorialnym dla regionu [online], Wyborcza.pl, 12 listopada 2014 [dostęp 2014-11-14] [zarchiwizowane z adresu 2014-11-15].
  25. ↑ Tunel pod Łodzią powstanie za osiem lat. Jest harmonogram – Rynek Kolejowy. [dostęp 2015-11-04].
  26. ↑ Ogromny przetarg na budowę tunelu pod Łodzią ogłoszony – Wszystko na temat branży kolejowej: PKP, Intercity, przewozy regionalne, koleje mazowieckie, rozkłady jazdy PKP, Kolej. [dostęp 2016-11-28].
  27. ↑ Łódzki tunel średnicowy: KIO oddaliła odwołania [online] [dostęp 2017-11-03] (pol.).
  28. ↑ Tunel średnicowy w Łodzi. Wybrano najlepszą ofertę, metro za 4 lata, „lodz.wyborcza.pl” [dostęp 2017-11-03] (pol.).
  29. ↑ Piotr Jach, Budowa tunelu średnicowego zagrożona? Wykonawca złożył wniosek o upadłość [online], Express Ilustrowany, 4 lipca 2019 [dostęp 2019-07-05] (pol.).
  30. ↑ Zmiana lidera konsorcjum budującego tunel średnicowy w Łodzi [online], Inżynieria.com [dostęp 2019-10-20] (pol.).
  31. ↑ Łódź: zgoda na budowę komory startowej dla TBM [online], Inżynieria.com [dostęp 2019-10-20] (pol.).
  32. ↑ Jesienią ruszy budowa podziemnej stacji Łódź Śródmieście [online], transport-publiczny.pl [dostęp 2020-08-05] (pol.).
  33. ↑ Tunel średnicowy w Łodzi: będzie trzeci podziemny przystanek [online], Inżynieria.com [dostęp 2021-09-12] (pol.).
  34. ↑ https://www.rynek-kolejowy.pl/wiadomosci/lodz-anomalia-zatrzymala-tbm-kiedy-tarcza-znow-ruszy-nie-wiadomo-121856.html
  35. ↑ Łódź: Tunel średnicowy – początek decydującej fazy [online], www.rynek-kolejowy.pl [dostęp 2024-05-15] (pol.).

Linki zewnętrzne

[edytuj | edytuj kod]
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Tunel_średnicowy_w_Łodzi&oldid=80122124”