Tunel (budownictwo)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tunel drogowy
Tunel kolejowy
Tunel kanałowy

Tunelbudowla komunikacyjna w postaci długiego korytarza, podziemna lub podwodna, wykonana metodą odkrywkową lub drążenia, umiejscowiona pod przeszkodą. Tunele to najczęściej budowle geotechniczne mające swoje wyloty na powierzchni ziemi.

Podział ze względu na funkcje[edytuj]

Ze względu na przeznaczenie można je podzielić na:

  • tunele kolejowe – dla ruchu pociągów
  • tunele drogowe – dla ruchu samochodowego
  • tunele kanałowe – dla przepływających nimi jednostek pływających
  • tunelowe przejście podziemne – dla ruchu pieszych (jedną z odmian jest womitorium – przejście w trybunie, łączące zewnętrzne ciągi komunikacyjne obiektu widowiskowego (np. stadionu) z widownią[1]).
  • budowle hydrotechniczne – przeznaczone do transportu wody, sztolnie wodne (głównie w elektrowniach wodnych)
  • tunele kablowe - przeznaczone do układania w nich kabli i przystosowane do poruszania się obsługi w ich wnętrzu

Tunel w ruchu drogowym[edytuj]

Znak D37
Znak D38

W Polsce w myśl obowiązującej Ustawy Prawo o ruchu drogowym (art. 2, pkt. 14), tunel jest to budowla na drodze, oznaczona odpowiednimi znakami drogowymi. W praktyce oznacza to, że tunelem jest każdy odcinek drogi rozpoczynający się i kończący odpowiednio znakami D37 i D38 (nawet jeśli nie występowałaby na nim wspomniana budowla).

W myśl tej samej Ustawy w tunelu zabrania się: zawracania, cofania i zatrzymania pojazdu.

Metody drążenia tuneli[edytuj]

Metody górnicze[edytuj]

Drążenie tunelu metodami górniczymi, np. za pomocą robót strzałowych. Wyrobisko jest wykonywane segmentami, zazwyczaj najpierw stabilizowane jest obudową tymczasową. Tą metodą tunele wykonywane są na dużych głębokościach.

  • Metoda pełnego przekroju
  • Metoda podpartego sklepienia (ze sztolnią wyprzedającą w stropie przyszłego tunelu)
  • Metoda rdzenia oporowego (wielosztolniowa)
  • NATM – Nowa metoda austriacka

Metoda tarczowa[edytuj]

Drążenie tunelu za pomocą maszyn borujących (TBM) o średnicy 2–12 m, drążenie tunelu i montaż obudowy są zmechanizowane.Tunele drążone tą metodą najczęściej mają przekrój kołowy.

Obudowa składa się z pierścieni, tzw. „tubingów”. Na jeden tubing potrzeba około 5-10 (w zależności od rozmiaru tunelu) prefabrykowanych segmentów wykonanych z żelbetu lub z fibrobetonu, przygotowanych w zakładzie prefabrykacji.

Metody odkrywkowe[edytuj]

Montaż obudowy w wykopie szeroko- lub wąskoprzestrzennym.

Metody specjalne[edytuj]

Wentylacja tuneli[edytuj]

Zadaniem systemów wentylacji tuneli jest utrzymanie dopuszczalnego stężenia gazów i pyłów, zapewnienie dobrej widoczności i warunków klimatycznych, oraz, w razie wystąpienia pożaru, zapewnienie możliwości sprawnej ewakuacji oraz ugaszenia pożaru.

  • W trakcie drążenia – jak w wyrobiskach górniczych (za pomocą lutniociągów)
  • W trakcie eksploatacji:
    • Systemy naturalne – ruch powietrza wywołany jest przez różnicę ciśnień, wiatry i ruch pojazdów.
    • Systemy sztuczne – ruch powietrza wywołany wentylatorami.
      • Wzdłużne – powietrze płynie wzdłuż tunelu, od portalu do portalu, lub do szybu wentylacyjnego, czasem wspomagana dodatkowymi wentylatorami osiowymi na trasie tunelu.
      • Poprzeczne – powietrze płynie między kanałami wentylacyjnymi w poprzek tunelu
      • Mieszane – połączenie systemów poprzecznego i podłużnego.
      • Specjalne

Najdłuższe tunele świata[edytuj]

Najdłuższy tunel w Polsce znajduje się na trasie kolejowej WałbrzychKłodzko, jest to Tunel pod Małym Wołowcem mający długość 1601 m. Trwają prace przy budowie najdłuższego tunelu drogowego na trasie ekspresowej S7 między Naprawą a Skomielną Białą. Długość tunelu ma wynieść 2,06 km. Przewidywany termin otwarcia grudzień 2020 r.[2]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Witold Szolginia: Architektura. Warszawa: Sigma NOT, 1992, s. 160. ISBN 83-85001-89-1.
  2. Budowa zakopianki

Linki zewnętrzne[edytuj]

Bibliografia[edytuj]

  • Stefan Gałczyński, Podstawy budownictwa podziemnego, Oficyna wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, ​ISBN 83-7085-583-0​.
  • Kazimierz Furtak, Maciej Kędracki, Podstawy budowy tuneli, Politechnika Krakowska, ​ISBN 83-7242-337-7
  • NORMA N-SEP-E-004
  • Ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. 1985 Nr 14 poz. 60)