Tupac Shakur

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy rapera. Zobacz też: inne znaczenia Tupac Amaru.
Tupac Amaru Shakur
Ilustracja
Szkic przedstawiający Tupaca
Pseudonim 2Pac, Pac, Makaveli, MC New York
Data i miejsce urodzenia 16 czerwca 1971
Nowy Jork
Pochodzenie Los Angeles
Data i miejsce śmierci 13 września 1996
Las Vegas
Przyczyna śmierci rany postrzałowe
Gatunki Hip-hop, West Coast hip-hop, polityczny hip-hop, gangsta rap, g-funk, R&B
Zawód raper, aktor, producent muzyczny, scenarzysta, poeta
Aktywność 1983-1996
Wytwórnie płytowe Digital Underground, Interscope Records, Death Row Records
Powiązania Dr. Dre, Snoop Dogg, Digital Underground, Shock G, Yaki Kadafi, Naughty by Nature, E-40, The Notorious B.I.G., Kurupt
Zespoły
Strictly Dope
Digital Underground
Thug Life
Outlawz
Strona internetowa

Tupac Amaru Shakur (ur. 16 czerwca 1971 w Nowym Jorku[1], zm. 13 września 1996 w Las Vegas[2]), znany również jako 2Pac i Makaveliamerykański raper, poeta, aktor i aktywista społeczny. W oficjalnych dokumentach został zapisany jako Lesane Parish Crooks. Dopiero gdy jego matka, Alice Faye Williams (po ślubie Afeni Shakur) poślubiła Lumumbę Abdula Shakura, otrzymał nowe imię Tupac Amaru (zob. Tupac Amaru II).

Biografia[edytuj]

Dzieciństwo[edytuj]

Tupac Shakur już jako dziecko przejawiał talent artystyczny. Matka zapisała go do The 127th Street Ensemble, grupy teatralnej, gdzie jako 12-latek zadebiutował na scenie jako Travis z Rising in the Sun (1983). Trzy lata później, w czerwcu 1986 roku, Shakurowie przenieśli się do Baltimore, gdzie Tupac zapisał się do Baltimore School for the Performing Arts, rozpoczynając naukę baletu, aktorstwa i poezji. Właśnie w Baltimore Tupac napisał swój pierwszy rapowy tekst i występował pod pseudonimem MC New York.

Nie udało mu się ukończyć tej szkoły. Wraz z resztą rodziny przeprowadził się po raz kolejny (1988), tym razem do Marin City w Kalifornii. W sierpniu 1988 roku jego ojczym Mutulu Shakur został skazany na 60 lat więzienia za udział w napadzie. Rząd Stanów Zjednoczonych utrzymuje, że towarzysze Mutulu ze świata politycznego tworzyli organizację przestępczą. Po skazaniu ojca Tupaca, jego matka wpadła w uzależnienie narkotykowe. Miała również wiele kryminalnych zatargów. Tupac, nie mogąc znieść widoku staczającej się na dno matki, wyprowadził się do opuszczonego domu, gdzie mieszkał wraz z przyjaciółmi.

Wzrost popularności[edytuj]

Rok 1990 okazał się przełomowy. Bliska przyjaciółka Tupaca Leila Steinberg poznała go z zespołem Digital Underground. Wkrótce Tupac dołączył do tej grupy i przybrał tam przydomek Rebel of the Underground.

Po roku postanowił rozpocząć karierę solową. Pod koniec roku 1991 wydał debiutancki album 2Pacalypse Now. Wystąpił również w pierwszym filmie, Miasto aniołów 2, gdzie zagrał rolę mordercy z getta. W grudniu Tupac złożył pozew w sądzie przeciwko miastu Oakland za pobicie go przez policjantów, po zatrzymaniu za "nieostrożne przechodzenie przez jezdnię". Domagał się od miasta kwoty dziesięciu milionów dolarów, jednak ostatecznie otrzymał 42.000 dolarów odszkodowania.

Na początku roku 1993 ukazał się drugi album Strictly 4 My N.I.G.G.A.Z.. Płyta otrzymała status platynowej, a Tupac otrzymał nominację do nagrody Grammy w kategorii Najlepszy Debiut. Zagrał również w filmie Poetic Justice: Film o miłości u boku Janet Jackson. Pod koniec roku do sądu trafił pozew pewnej 19-letniej kobiety, która oskarżyła Shakura i dwie osoby, które przebywały z nim w hotelu o molestowanie seksualne i gwałt.

W 1994 roku na ekrany wszedł kolejny film z jego udziałem – Nad obręczą. W listopadzie miała finał sprawa o gwałt. Tupac został skazany za jeden z trzech postawionych mu zarzutów – nadużycie seksualne (dotykanie pośladków). Dzień przed rozprawą miało miejsce zajście, które odbiło się na jego karierze i życiu. 30 listopada 1994 roku o godzinie 0:20 w studiu nagraniowym Quad Records w Nowym Jorku został pięciokrotnie postrzelony, a następnie obrabowany z biżuterii i pieniędzy o łącznej wartości 40 tys. dolarów. Kilkanaście godzin po operacji wypisał się ze szpitala w obawie o swoje życie. O zlecenie tego zamachu obwiniał swoich rywali ze wschodniego wybrzeża – P. Diddy’ego i Notoriousa B.I.G. (co podkreślił w utworze "Hit 'Em Up"). To wydarzenie było początkiem muzycznej wojny pomiędzy wschodnim a zachodnim wybrzeżem Stanów Zjednoczonych.

Dalsze życie[edytuj]

15 lutego artysta zaczął odsiadywać wyrok w więzieniu Clinton Correctional Facility w stanie Nowy Jork. W tym czasie miała miejsce premiera kolejnego albumu, Me Against the World, który okazał się jeszcze większym sukcesem niż poprzedni. Po siedmiu miesiącach otrzymała status podwójnej platyny. W maju ożenił się z Keishą Morris, lecz zaraz po opuszczeniu więzienia rozstał się z nią. Po 11 miesiącach spędzonych w zakładzie karnym, wyszedł na wolność. Przyczynił się do tego Marion "Suge" Knight, który wpłacił kaucję w wysokości 1.4 mln dolarów. W zamian za to Shakur podpisał kontrakt, w którym zobowiązał się do nagrania trzech płyt dla wytwórni Knighta Death Row Records.

13 lutego (dokładnie 7 miesięcy przed śmiercią) 1996 r. ukazała się płyta All Eyez on Me, która otrzymała status platynowej płyty w 4 godziny od czasu premiery. Był to pierwszy dwupłytowy album w historii rapu. 27 utworów z płyty zostało nagrane w około dwa tygodnie. Tymczasem Tupac zaręczył się z Kidadą Jones (córką Quincy’ego Jonesa). Wystąpił także w dwóch nowych filmach – Klincz i Brudny glina. W maju 1996 ukazał się singel "2 of Amerikaz Most Wanted" ze Snoop Doggiem, a w czerwcu "Hit 'Em Up" – singel, w którym atakuje raperów ze Wschodniego Wybrzeża (Notorious B.I.G., Junior Mafia, P.Diddy, Mobb Deep, Chino XL, The Fugees). W międzyczasie ukończył materiał na kolejną płytę, której premiera była przewidziana na październik.

Śmierć[edytuj]

7 września przybył do hotelu MGM Grand w Las Vegas, aby zobaczyć walkę bokserską między swoim przyjacielem Mikiem Tysonem a Bruce’em Seldonem. Kiedy wraz ze swoją ekipą opuszczał hotel, doszło do pozornie niegroźnego incydentu, w którym główną rolę odegrał członek wrogiego gangu Southside Crips, Orlando "Baby Lane" Anderson. Został on pobity przez świtę Tupaca, ponieważ kilka tygodni wcześniej ukradł jednemu z pracowników Death Row Records złoty łańcuch z logo wytwórni.

Kilka godzin później kawalkada luksusowych samochodów, w których znajdowali się członkowie Mob Piru Bloods i pracownicy Death Row Records, zatrzymała się naprzeciwko hotelu Maxim z powodu czerwonego światła. Prowadził ją, za kierownicą czarnego BMW 750, Marion "Suge" Knight, obok niego siedział Tupac. Przez przejście dla pieszych z obydwu stron ulicy przechodzili turyści, co nie pozwalało samochodom szybko ruszyć z miejsca. Z prawej strony BMW pojawił się biały Cadillac, z samochodu oddano 12 strzałów. Pięć z nich raniło Tupaca. Dwa z pocisków godziły go w klatkę piersiową, jeden w miednicę, jeden odstrzelił mu część palca wskazującego u prawej ręki, a ostatni ugodził go w ramię.

Zmarł w wieku 25 lat w University Medical Center 13 września, około 9 rano polskiego czasu, co zostało ogłoszone o godzinie 16:03, na skutek odniesionych ran, sześć dni po strzelaninie. Sprawa morderstwa Tupaca wciąż zostaje nierozwiązana i brak jest jakiegokolwiek znacznego postępu w niej.

Podejrzeń i spekulacji było coraz więcej, aż do momentu śmierci Notoriousa w zamachu pół roku później. Wkrótce światło dzienne ujrzały nowe fakty dotyczące śmierci Shakura. Kolejnym podejrzanym był Marion "Suge" Knight, z którym to raper poróżnił się w trakcie nagrywania All Eyez on Me, chcąc odejść z Death Row Records i założyć własną wytwórnię płytową. "Już w momencie podpisania przez Tupaca umowy z Suge’em wiedziałem, że będzie to błąd" – twierdził później przyrodni brat Tupaca, Mopreme. Inną osobą podejrzewaną o zorganizowanie zamachu na życie Shakura jest Orlando Anderson, wspomniany już członek gangu Southside Crips. Tego samego wieczoru doszło do walki pomiędzy nim a Tupakiem. Sprawa wciąż pozostaje niewyjaśniona.

Twórczość poetycka[edytuj]

Tupac Shakur oprócz działalności aktorskiej i muzycznej, tworzył także wiersze. Ukazał się tomik wierszy Tupaca pt. The Rose That Grew from Concrete, czyli Róża, która wyrosła na betonie[3].

Życie osobiste, literatura, poglądy i religia[edytuj]

Tupac był zapalonym czytelnikiem. Inspirował się wieloma pisarzami, takimi jak: William Shakespeare, Niccolò Machiavelli, Donald Goines, Sun Zi, Kurt Vonnegut, Michaił Bakunin, Maya Angelou, Alice Walker i Khalil Gibran. Michael Eric Dyson w swojej książce Holler If You Hear Me: Searching for Tupac Shakur opisał jak podczas wizyty w domu przyjaciółki i promotorki Tupaca, Leili Steinberg, odnalazł "morze książek", które należały kiedyś do rapera[4].

Shakur nigdy nie wspominał o przynależności do konkretnej religii, ale teksty jego utworów (np. Only God Can Judge Me) i wierszy (np. The Rose That Grew from Concrete) sugerują, że wierzył w Boga. Oznacza to, że można go uznać za deistę[5][6][7]. Wierzył w karmę, ale odrzucał życie po życiu i zorganizowaną religię[8]. Na plecach posiadał jednak wytatuowany krzyż[9] oraz od czasu do czasu nosił na sobie naszyjnik z krzyżem[10]. Shakur politycznie związany był z Ligą Młodzieży Komunistycznej USA w Baltimore[11][12], w młodości spotykał się z córką lidera miejscowej Komunistycznej Partii USA[13].

Dyskografia[edytuj]

 Osobny artykuł: Dyskografia Tupaca Shakura.
Albumy studyjne wydane za życia
Albumy studyjne wydane pośmiertnie

Filmografia[edytuj]

Filmy
Rok Tytuł Rola Uwagi Reżyseria
1991 Same kłopoty Tupac Shakur rola cameo Dan Aykroyd
1992 Miasto aniołów 2 Bishop oraz Omar Epps Ernest Dickerson
1993 Poetic Justice – Film o miłości Lucky oraz Janet Jackson John Singleton
1994 Nad obręczą Birdie oraz Duane Martin Jeff Pollack
1996 Bullet Tank oraz Mickey Rourke Julien Temple
1997 Klincz Ezekiel "Spoon" Whitmore oraz Tim Roth Vondie Curtis-Hall
1997 Brudny glina detektyw Jake Rodríguez oraz James Belushi Jim Kouf
Dokumenty
Rok Tytuł oryg. Tytuł polski Uwagi Reżyseria
1997 Thug Immortal Nieśmiertelny "Bandyta"
1997 Words Never Die (TV) Słowa Nigdy Nie Umrą
1997 Rhyme & Reason Rymy i Powody Film dokumentalny o przyczynach popularności kultury hip-hop Peter Spirer
2001 Before I Wake... Zanim Się Obudzę...
2001 Welcome To Death Row Witamy w Death Row Dr. Dre
2002 Biggie & Tupac Biggie i Tupac Film dokumentalny na temat okoliczności śmierci obu raperów Nick Broomfield
2002 Thug Angel: The Life of an Outlaw Anioł Bandyta: Życie Wyrzutka Leila Steinberg
2002 Tha Westside Zachodnie Wybrzeże
2003 2Pac 4 Ever 2Pac Na Zawsze Jay Lee Thomas
2003 Tupac: Resurrection Tupac Zmartwychwstanie Oficjalny dokument Lauren Lazin
2003 Beef Film dokumentalny na temat beefów w hip-hopie Peter Spirer
2004 Tupac vs.
2004 Tupac: The Hip Hop Genius (TV) Tupac: Geniusz hip-hopu
2006 So Many Years, So Many Tears Tak Wiele Lat, Tak Wiele Łez
2007 Tupac Assassination: Conspiracy or Revenge? Zabójstwo Tupaca: Spisek czy Zemsta? Richard J. Bond
2009 Tupac Assassination II: Reckoning

Przypisy

  1. Jacob Hoye: Tupac: Resurrection. Atria, 2006, s. 30. ISBN 074347435X..
  2. Stephen Thomas Erlewin: Tupac Shakur Biography (ang.). www.allmusic.com. [dostęp 2010-01-07].
  3. BARNES & NOBLE - The Rose That Grew from Concrete by Tupac Shakur, MTV Books - Paperback, Hardcover (ang.). barnesandnoble.com. [dostęp 2012-09-01].
  4. Dyson, M. Holler If You Hear Me: Searching for Tupac Shakur. BasicCivitas Books. 2001.
  5. http://www.albany.edu/scj/jcjpc/vol14is2/nisker.pdf
  6. http://www.csun.edu/csbs/departments/pan_african_studies/pdf/be_%20for_him_or_against_him.pdf Tupac wspominał Boga w takich nagraniach, jak "Lord Knows" i "I Wonder If Heaven Got a Ghetto"
  7. GOD LYRICS – 2PAC
  8. retrieved, Vibeonline June 1996 Street gangs.com 2pac interview; Which religion do you follow? "I believe that everything you do bad comes back to you ... I think heaven is just when you sleep, you sleep with a good conscience – you don't have nightmares. Hell is when you sleep, the last thing you see is all the fucked up things you did in your life and you just see it over and over again ... So that's wrong religion"
  9. Zdjęcie krzyża na plecach.
  10. Naszyjnik z krzyżem.
  11. Farrar, Jordan. (2011-05-13) "Baltimore students protest cuts", Peoples World, Retrieved 2012-04-27
  12. "'And Still I See No Changes': Tupac's legacy 15 years on", Green Left Weekly(2011-10-16). Retrieved 2012-04-27
  13. Bastfield, Darrin Keith (2002). Back In The Day: My Life And Times With Tupac Shakur. Da Capo Press. ISBN 978-0-345-44775-3.

Linki zewnętrzne[edytuj]