Turzonowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb rodowy Turzonów
Renesansowy dom Turzonów przy placu Mistrza Pawła w Lewoczy

Turzonowie (Thurzo, Thurzonowie) lub Thurzo von Bethlenfalva właściwie Thürzin – niemiecki ród kupiecki. Wygasł na początku XVII wieku.

Rodzina wywodzi się z południowych Niemiec i została zainstalowana, w ciągu rozpoczętych w XIII wieku podbojów Habsburgów obejmujących wpierw Austrię a następnie Węgry, wraz ze spokrewnionymi Hencklami przez pierwszego niemieckiego króla Węgier Karola Roberta (który wśród swych 3 lub 4 żon miał Marię bytomską i Elżbietę Łokietkówną) na terenach węgierskiego rodu magnackiego Aba obejmujących tereny współczesnej Słowacji. Turzonowie osiedlili się w miejscowości Betlanovce na Spiszu.

Po zamordowaniu w 1311 roku w Koszycach Amadeusza Aby, który aktywnie wspierał wypędzonego z Polski przez niemieckie intrygi Władysława Łokietka, rozpoczęli eksploatację bogatych złóż złota i miedzi na jego terenach. W XVI w. podzielili się na dwie główne linie: orawsko-bytczańska i spisko-augsburska. Linia augsburska związana więzami rodzinnymi z Fuggerami współzałożyła największą w średniowiecznej Europie mafię finansowo-przemysłową. Rodzina ta, związana z węgierskim górnictwem, zawiązała spółkę handlową z Fuggerami (Ungarischer Handel).

Na Śląsku w latach 1517-1548 władali pszczyńskim państwem stanowym. Ostatnimi z rodu byli Emeryk z orawskiego zamku zm. w 1621 r., i Michał ze spiskiego zamku zm. w 1636 r.

U schyłku rodu Turzonów, w 1623 roku, Habsburgowie zainstalowali na Górnym Śląsku na terenach dawnego piastowskiego Księstwa Bytomskiego ich krewnych Hencklów, którzy w 1656 zasiedlili Górny Śląsk znaczną ilością Żydów (Friedländer, Giesche…) rozpoczynając intensywną eksploatację przemysłową - tak powstał Górnośląski Okręg Przemysłowy. Hencklowie, z podbytomskich złóż, finansowali Bismarcka, koronację cesarza Wilhelma i przygotowywaną przez niego już w 1910 roku I wojnę światową[1] (za co otrzymali tytuły książęce) i w 1939 roku zaprosili armie Adolfa Hitlera do wkroczenia do Polski, udostępniając im (nie)swoje dobra w Świerklańcu.

Fakt identyczności, z nieznaczną zmianą tynktur, rysunku herbu rodowego Turzonów z herbem rodowym rodu Hencklów jest potwierdzeniem tezy, że obydwa rody są ze sobą bardzo blisko spokrewnione, a niewykluczone, iż miały wspólnego przodka, jak mówi jedna z rodzinnych legend.

Przedstawiciele[edytuj]

Literatura[edytuj]

  • A. Kuzio-Podrucki, Henckel von Donnersmarckowie. Kariera i fortuna rodu, Bytom 2004 (rozdz. I-1. Turzo von Bethlenfalva (zarys dziejów))

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]