Ty3/Ty43

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ty3 (Ty43)
Ty43-92 Wolsztyn.JPG
Producent Ty3: różni
Ty43: HCP Poznań
Lata budowy 1947 - 1949
Układ osi 1-5-0
Masa służbowa 96 t
Masa pustego parowozu 86,7 t
Długość z tendrem 23 000 mm
Wysokość 4 400 mm
Rozstaw osi skrajnych 19 000 mm
Moc znamionowa 1800 KM (1325 kW)
Maksymalna
siła pociągowa
21 000 kG
Prędkość maksymalna 80 km/h
Typ tendra 30D43 lub 32D47
Ciśnienie w kotle 1,6 MPa
Powierzchnia ogrzewalna kotła 199,6 m²
Powierzchnia przegrzewacza 75,8 m²
Powierzchnia rusztu 4,7 m²
Średnica cylindra 630 mm
Skok tłoka 660 mm
Średnica kół napędnych 1 400 mm
Średnica kół tocznych 850 mm
Portal Portal Transport szynowy

Ty3/Ty43 – polskie oznaczenia niemieckiego ciężkiego parowozu towarowego serii 42 (BR 42). Należał do uproszczonych parowozów o dużej wydajności budowanych podczas II wojny światowej (Kriegslokomotive). Powstał przez połączenie kotła parowozu BR44 (Ty4) i podwozia BR52 (Ty2). W kotle skrócono rury ogniowe, aby uzyskać mniejszy nacisk osi.

Ty3[edytuj | edytuj kod]

Parowozy wojennej budowy oznaczone były na PKP jako Ty3. W latach 1944-1945 dla DRG wyprodukowano ogółem 844 egzemplarze (BMAG, WLF, Schichau-Werke, Esslingen), po wojnie kontynuowano jeszcze montaż dla kolei austriackich i niemieckich. Na PKP znalazły się tylko 3 parowozy serii 42. Oznaczone jako Ty3 pracowały w DOKP Gdańsk, Poznań, Lublin do 1952 kiedy włączono je do serii Ty43 z numerami: 126, 127, 129. W 1989 roku ostatni z nich, Ty43-126 został naprawiony w ZNTK Piła. 06.03.1990 Parowóz znajduje się już w Wolsztynie z historycznym oznaczeniem Ty3-2.

11.10.2002 był ostatnim dniem służby parowozu Ty3-2 (Ty43-126). Od 08.12.2002 lokomotywa oczekiwała na naprawę główną w Gnieźnie. Po likwidacji warsztatów w Gnieźnie została przewieziona do Lokomotywowni w Gnieźnie (08.2010). Parowóz znajduje się tam do dziś, a jego szanse na naprawę główną i przywrócenie do ruchu są nikłe.

Ty43[edytuj | edytuj kod]

Seria Ty43 była montowana po II wojnie światowej, na podstawie części pozostawionych przez Niemców. Parowozy były budowane w zakładach HCP i Fablok. Ogółem zbudowano 126 takich parowozów. Parowozy w latach 70. pracowały w DOKP Lublin, DOKP Poznań i DOKP Szczecin. Ostatnią enklawą parowozów Ty43 było MD Gniezno, gdzie na przełomie lat 80. i 90. pracowały one głównie w ruchu pasażerskim. Parowozy Ty43 zasadniczo zostały odstawione do lutego 1990 roku. Najprawdopodobniej ostatnia potwierdzona fotograficznie służba parowozu Ty43 odbyła się 13.10.1990. Lokomotywa po około 8-miesięcznym staniu w "krzakach" została rozpalona i bezawaryjnie objechała służbę z pociągiem pasażerskim na linii Gniezno - Nakło Nad Notecią. Była to maszyna Ty43-76.

Lista parowozów Ty43 zachowanych w Polsce[1][edytuj | edytuj kod]

Seria pojazdu Rok produkcji Producent Miejscowość. Stan parowozu
Ty3-2 1944 Schichau-Werke Leszno wrak
Ty43-1 1946 H. Cegielski - Poznań Pyskowice wrak
Ty43-9 1946 H. Cegielski - Poznań Chabówka eksponat
Ty43-17 1947 H. Cegielski - Poznań Warszawa eksponat
Ty43-23 1947 H. Cegielski - Poznań Jaworzyna Śląska eksponat
Ty43-74 1948 H. Cegielski - Poznań Karsznice eksponat
Ty43-92 1948 H. Cegielski - Poznań Wolsztyn eksponat
Ty43-123 1949 H. Cegielski - Poznań Wolsztyn eksponat

Niektóre właściwości trakcyjne[edytuj | edytuj kod]

W parowozie Ty3/43, podobnie jak w przypadku innych parowozów normalnotorowych, maksymalna siła pociągowa maszyny jest ograniczona jej przyczepnością. Podczas rozruchu Ty3/43 wynosi ona ponad 21 000 kG. Parowóz opalony węglem lepszego gatunku mógł ciągnąć na torze poziomym składy towarowe ładowne o masie 1360 ton z szybkością 60 km/h. Na dużych wzniesieniach rzędu 20‰ mógł ciągnąć 210T – 40km/h, lub 145T – 50 km/h. Ty3/43 będąc praktycznie nieco silniejszy od Ty2/42 był wyraźnie słabszy od starszego Ty37.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J. Fijałkowski, W. Kowalewski: Charakterystyki Normalnotorowych Pojazdów Trakcyjnych. Wydawnictwa Komunikacyjne, 1959.