Tymon Terlecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Tymon Terlecki (ur. 10 sierpnia 1905 w Przemyślu, zm. 6 listopada 2000 w Oksfordzie) – nestor polskiej literatury emigracyjnej, krytyk literacki i teatralny, eseista i organizator życia naukowego i literackiego w Anglii oraz Stanach Zjednoczonych. Mąż Niny Taylor-Terleckiej.

Życiorys[edytuj]

Szkołę średnią ukończył we Lwowie, po czym podjął studia pod kierunkiem prof. Juliusza Kleinera na wydziale humanistycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza, zakończone w 1932 doktoratem. Kontynuował naukę w Paryżu jako stypendysta rządu francuskiego. Po powrocie, na zaproszenie Leona Schillera, wykładał historię i teorię teatru w Państwowym Instytucie Sztuki Teatralnej w Warszawie. Po wybuchu II wojny światowej wstąpił do Armii Polskiej we Francji. Założył tygodnik „Polska Walcząca” i redagował go w Paryżu, następnie w Londynie. Po wojnie pozostał na emigracji. Mieszkał w Londynie, współpracował z paryską Kulturą. W latach 1954-1959 był przewodniczącym Związku Pisarzy na Obczyźnie. Współpracował z Rozgłośnią Polskiego Radia Wolna Europa. Od 1964 mieszkał w Stanach Zjednoczonych. Wykładał na Uniwersytecie w Chicago teorię literatury i teatru. Przełożył Ciemność w południe Koestlera. Członek Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie i jego prezes 1980-81. Redaktor monumentalnej Literatury polskiej na obczyźnie w latach 1940-1960 wydanej w roku 1963.

W PRL informacje na temat Tymona Terleckiego podlegały cenzurze. Jego nazwisko znajdowało się na specjalnej liście osób z całkowitym zakazem publikacji. Zalecenia cenzorskie dotyczące jego osoby zanotował Tomasz Strzyżewski, który w swojej książce o peerelowskiej cenzurze opublikował notkę informacyjną nr 9 z 1975 roku Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Wytyczne dla cenzorów zawierały na liście autorów zakazanych jego nazwisko głosząc: "(...) w stosunku do niżej wymienionych pisarzy, naukowców i publicystów przebywających na emigracji (w większości współpracowników wrogich wydawnictw i środków propagandy antypolskiej) należy przyjąć zasadę bezwarunkowego eliminowania ich nazwisk oraz wzmianek o ich twórczości, poza krytycznymi, z prasy, radia i TV oraz publikacji nieperiodycznych o nienaukowym charakterze (literatura piękna, publicystyka, eseistyka)"[1].

Ważniejsze prace[edytuj]

  • 1937 - Rodowód poetycki Ryszarda Berwińskiego
  • 1951 - Teatr amatorski
  • 1952 - Paryż
  • 1957 - Krytyka personalistyczna
  • 1961 - Książki, ludzie i kulisy
  • 1962 - Pani Helena (o Modrzejewskiej), (wyd. Veritas, Londyn)
  • 1999 - Spotkania ze swoimi. Redakcja naukowa Janusz Degler. Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 1999.
  • 2003 - "Emigracja naszego czasu". ​ISBN 83-227-2063-7​ (wyd. UMSC, Lublin)
  • 2006 - Zaproszenie do podróży. Szkice o miastach i kulturachISBN 83-7453-632-2​, (wyd. Słowo/Obrazy Terytoria)

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

  • Tomasz Strzyżewski: Wielka księga cenzury PRL w dokumentach. Warszawa: Prohibita, 2015, s. 88. ISBN 9788361344704.