Tympanon

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy terminu architektonicznego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Neoklasyczny tympanon Teatru Wielkiego we Lwowie
Romański tympanon portalu katedry w hiszpańskim Burgos (XIII w.)

Tympanon (lub tympan) (gr. τύμπανον – bęben, łac. tȳmpănŭm), naczółek – detal architektoniczny w budownictwie monumentalnym.

W architekturze klasycznej terminem tym określano wewnętrzne trójkątne pole pomiędzy gzymsami frontonu, gładkie lub wypełnione rzeźbą, stanowiące charakterystyczny element monumentalnych budowli Grecji i Rzymu[1][2]. W reprezentacyjnej budowli antycznej trójkątny szczyt zwykle zamykał przestrzeń dachową od strony licowej (przedniej) i tylnej. Element ten występuje także w monumentalnych budynkach nowożytnych kształtowanych pod wpływem architektury antycznej (klasycyzm i eklektyzm historyczny)[3].

W architekturze romańskiej i gotyckiej termin ten określa półkoliste lub ostrołukowe pole nad drzwiami, wypełniające przestrzeń między nadprożem a łukiem (archiwoltą) portalu, u dołu zamknięte poziomo, u góry obramione łukowo, wypełnione rzeźbą lub płaskorzeźbą[1][2].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Sztuka świata. Słownik terminów L-Ż. tom 18. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013, s. 312. ISBN 978-83-213-4727-1.
  2. a b Witold Szolginia: Ilustrowana encyklopedia dla wszystkich. Architektura i Budownictwo. Warszawa: Wydawnictwo Naukowo-Techniczne, 1975, s. 396.
  3. Wojciech Skowroński: Ilustrowany leksykon architektoniczno-budowlany. Warszawa: Arkady, 2008, s. 357. ISBN 978-83-213-4515-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]