Tyraspol

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tyraspol
Тирасполь
Ilustracja
Dniestr w Tyraspolu
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Naddniestrze
 Mołdawia
Rejon Tyraspol
Burmistrz Andriej Biezbabczenko
Powierzchnia 50 km²
Populacja (2005)
• liczba ludności
• gęstość

159 163
3183 os./km²
Nr kierunkowy + 373 533
Kod pocztowy MD 3300
Położenie na mapie Naddniestrza
Mapa lokalizacyjna Naddniestrza
Tyraspol
Tyraspol
Położenie na mapie Mołdawii
Mapa lokalizacyjna Mołdawii
Tyraspol
Tyraspol
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Tyraspol
Tyraspol
Ziemia 46°51′N 29°38′E/46,850000 29,633333
Strona internetowa

Tyraspol (rum. Tiraspol, ros. Тирасполь, ukr. Тирасполь) – miasto na terenie Mołdawii, położone na lewym brzegu Dniestru, od 1991 roku stolica samozwańczej republiki Naddniestrza, stanowi miasto wydzielone na prawach rejonu. Wraz z 159 tys. mieszkańców jest drugim co do wielkości miastem Mołdawii. Do roku 1929 Tyraspol był siedzibą biskupa diecezji tyraspolskiej, która zanikła w wyniku przemian politycznych i prześladowania Kościoła przez władze radzieckie. Od 1998 miasto jest siedzibą prawosławnej eparchii tyraspolskiej i dubosarskiej (jurysdykcja Mołdawskiego Kościoła Prawosławnego)[1].

Skład etniczny Tyraspolu przedstawia się następująco: Rosjanie - 41%, Ukraińcy - 32%, Rumuni (Mołdawianie) - 18%, Żydzi 1,4%, odbiega więc nieco od przeciętnej na korzyść narodowości słowiańskich.

Opiekę konsularną nad Polakami przebywającymi w Tyraspolu sprawuje polska placówka konsularna w Kiszyniowie. W Tyraspolu mieszka kilkaset osób narodowości polskiej.

Historia[edytuj]

Nazwa ośrodka wywodzi się od rzeki Dniestr, w czasach rzymskich nazywanej Tiras. Współczesny gród założony został jednak dopiero w 1792 roku przez Aleksandra Suworowa jako rosyjska fortyfikacja - twierdza obronna przed agresją ze strony Turcji, na bazie tatarsko-mołdawskiego miasteczka o nazwie Sukleja. Po rewolucji październikowej należał do Ukrainy Radzieckiej, po 1922 roku zaś do ZSRR. W 1929 roku ulokowano tu siedzibę marionetkowej Mołdawskiej Autonomicznej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej. Po aneksji Besarabii przez ZSRR w 1940 roku miasto przyłączono do radzieckiej Mołdawii.

W 1991 roku Tyraspol stał się stolicą nieuznawanej przez żadne państwo Mołdawskiej Republiki Naddniestrza (prawidłowo: Naddniestrzańskiej Republiki Mołdawskiej - ros: Pridniestrowskoj Mołdawskoj Riespubliki - "Naddniestrzański" i "Mołdawski" w nazwie rosyjskiej są przymiotnikami), rezyduje tu więc prezydent tego kraju, Jewgienij Szewczuk. Do grudnia 2011 roku prezydentem był Igor Smirnow, założyciel nieuznawanej republiki. Tyraspol jest też siedzibą organów władzy i administracji centralnej Naddniestrzańskiej Republiki Mołdawskiej (NRM) oraz banku centralnego (emisyjnego). W Tyraspolu znajduje się stała placówka misji OBWE - jedynej międzynarodowej organizacji akceptującej (acz nie uznającej) istnienie NRM. Tyraspol to ośrodek przemysłu maszynowego, elektromaszynowego, obronnego, spożywczego. Od lat trzydziestych ubiegłego wieku był siedzibą XIV Armii Radzieckiej - najsilniejszej, najlepiej wyposażonej i wyszkolonej armii której celem było zajęcie rumuńskich pól roponośnych. Jednym z ostatnich dowódców XIV AR był gen. Aleksandr Lebied.

Żydzi w Tyraspolu[edytuj]

  • 1847: żydowska populacja wyniosła 1406.
  • 1897: żydowska populacja urosła do 8668 osób (27% populacji miasta)
  • 1910: w Tyraspolu znajdują się dwie prywatne żydowskie szkoły, pierwsza dla chłopców, druga dla dziewcząt.
  • 1926: żydowska populacja zmalała do 6398 osób (29,1% populacji miasta)
  • 1959: zamknięcie jedynej czynnej synagogi w mieście, populacja żydowska nie przekroczyła 1500 osób.
  • 2007: żydowska populacja wynosi 2200 osób.

Antysemityzm[edytuj]

  • 14-15 kwietnia 2001 - atak bombowy na synagogę tyraspolską, budynek został znacznie uszkodzony. Nikt nie ucierpiał.
  • 13-30 marca 2004 - zniszczenie oraz pomalowanie około 70 nagrobków na cmentarzu żydowskim. Lokalne władze odmówiły pomocy oraz wsparcia finansowego na oczyszczenie antysemickich napisów na nagrobkach.
  • 4 maja 2004 - próba podpalenia tyraspolskiej synagogi koktajlem Mołotowa. Pożar nie wyrządził większych szkód gdyż został natychmiast ugaszony przez pewnego przechodnia.

Zabytki żydowskie[edytuj]

Miasta partnerskie[edytuj]

Galeria[edytuj]

Przypisy

  1. ИСТОРИЯ. www.diocese-tiras.org. [dostęp 2015-11-12].

Linki zewnętrzne[edytuj]