Tysiączna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Tysiączna, tysięcznajednostka miary kąta płaskiego spoza układu SI.

Definicja[edytuj]

Tysiączna to kąt pod jakim widać łuk o długości jednego metra z odległości 1 kilometra. Jest ona równa 1/6283,2 kąta pełnego. Ten rodzaj tysiącznej nosi nazwę tysiącznej rzeczywistej i odpowiada dokładnie jednemu miliradianowi. Ponieważ posługiwanie się nią nie jest wygodne, przyjęto więc:

  • w armiach państw byłego Układu Warszawskiego, a także w okresie przejściowym w Wojsku Polskim, iż jedna tysiączna równa się 1/6000 kąta pełnego. Jest to tzw. tysiączna z niedomiarem;
    • 0-01 (1 tysiączna) = 0,06° = 3,6´ = 216˝ = 0,001.047.197.551 rad.
    • Kąty:
      • pełny – 2π = 60-00;
      • półpełny – π = 30-00;
      • zerowy – 0-00;
      • prosty – π = 15-00 = 90°.
  • w armiach państw NATO, a także docelowo w Wojsku Polskim, jedna tysiączna równa się 1/6400 kąta pełnego. Jest to tzw. tysiączna z nadmiarem.
    • 0-01 = 0,05625° = 3,375´ = 202,5˝ = 0,000981 rad.
    • Kąty:
      • pełny – 2π = 64-00;
      • półpełny – π = 32-00;
      • zerowy – 0-00;
      • prosty – π = 16-00 = 90°.

Sposób zapisu[edytuj]

  • 0-01 (czytaj – zero, zero, jeden) – jedna tysięczna,
  • 0-10 (czytaj – zero, dziesięć) – dziesięć tysięcznych,
  • 1-01 (czytaj – jeden, zero, jeden) – sto jeden tysięcznych,
  • 11-35 (czytaj – jedenaście, trzydzieści pięć) – tysiąc sto trzydzieści pięć tysięcznych.

Jest używana w wojsku w artylerii oraz do przybliżonego określenia namiaru, np. 10 tysięcznych na prawo od drzewa.

Pomiar[edytuj]

Istnieją bardzo proste metody pomiaru np:

  • jeden milimetr na linijce w wyciągniętej ręce: ≈ 2 tys.
  • szerokość ołówka w wyciągniętej ręce: ≈ 15 tys.
  • szerokość palców na wyciągniętej ręce:
    • kciuk ≈ 40 tys.
    • wskazujący ≈ 35 tys.
    • wskazujący i środkowy ≈ 70 tys.
    • 3 palce środkowe ≈ 100 tys.
    • 4 palce (bez kciuka) ≈ 125 tys.
  • szerokość dłoni na wyciągniętej ręce ≈ 200 tys.

Znacznie dokładniejszych pomiarów można dokonać skalą widoczną w: lornetce, celowniku i dalmierzu.

Obliczanie odległości[edytuj]

Znając wysokość albo szerokość obiektu można na podstawie szerokości w tysiącznych określić odległość według wzoru:

odległość w kilometrach = wysokość (szerokość) w metrach / wysokość (szerokość) w tysiącznych.

Przybliżony pomiar odległości polega na zakryciu poziomo trzymanym kciukiem:

  • drzwi: 50 m,
  • jedno piętro: 100 m,
  • chatę: 250 m,
  • drzewo (przeciętną sosnę): 500 m.

Jeżeli zakryje się pionowo trzymanym kciukiem:

  • odległość między słupami: 1 km.

Orientacyjne wymiary w metrach[edytuj]

  • wysokości:
    • strzelec:
      • leżący: 0,3–0,5
      • klęczący: 1
      • biegnący: 1,5
      • na koniu: 2,5
    • drzwi: 2
    • jedno piętro: 4
    • chałupa: 8–10
    • przeciętna sosna: 20
  • czołg:
    • szerokość:3
    • długość (kadłuba): 6
  • szerokość samochodu ciężarowego: 2,5
  • odległość między słupami: 35–45.