Tytulatura duchowieństwa wojskowego II RP

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tytulatura duchowieństwa wojskowego II RPstopnie duchowieństwa w Wojsku Polskim II RP.

18 stycznia 1919 Naczelny Wódz Józef Piłsudski wydał dwa rozkazy, którymi „zarządził następujący porządek hierarchiczny duchowieństwa w Wojsku Polskim:

  • Biskup polowy,
  • Naczelny Kapelan – zastępca Biskupa polowego,
  • Dziekan Okręgu Generalnego,
  • Proboszcz Dywizji,
  • Kapelan pułku lub równoznacznego oddziału wojskowego”

oraz „następujące pobory dla duchowieństwa w Wojsku Polskim, podług rang:

  • Biskup polowy – generała porucznika,
  • Naczelny Kapelan (oficjał polowy, zastępca biskupa) – generała podporucznika,
  • Dziekan Okręgu Generalnego – pułkownika,
  • Dziekan marynarki – pułkownika,
  • Regens Konsystorza polowego – pułkownika, (…)
  • Proboszcz Dywizji – majora, (…)
  • Kapelan pułku – kapitana, (…)[1].”

Ustawa z dnia 23 marca 1922 r. „O podstawowych prawach i obowiązkach oficerów Wojsk Polskich” ustanowiła korpus oficerski Wojsk Polskich złożony z oficerów poszczególnych korpusów osobowych:

  1. korpusu oficerów piechoty
  2. korpusu oficerów jazdy
  3. korpusu oficerów artylerii
  4. korpusu oficerów inżynierii i saperów
  5. korpusu oficerów aeronautycznych
  6. korpusu oficerów łączności
  7. korpusu oficerów kolejowych
  8. korpusu oficerów samochodowych
  9. korpusu oficerów taborowych
  10. korpusu oficerów żandarmerii
  11. korpusu oficerów kontrolerów
  12. korpusu oficerów sądowych
  13. korpusu oficerów sanitarnych
  14. korpusu oficerów intendentów
  15. korpusu oficerów uzbrojenia
  16. korpusu oficerów geografów
  17. korpusu oficerów weterynaryjnych
  18. korpusu oficerów administracji

Odrębny korpus osobowy tworzyli generałowie.

Ponadto w skład korpusu oficerskiego Wojsk Polskich wchodziło duchowieństwo wojskowe i oficerowie marynarki wojennej.

Art. 2 dekretu Prezydenta RP z dnia 12 marca 1937 r. „O służbie wojskowej oficerów” stanowił, że oficerowie tworzą korpus oficerski sił zbrojnych. Korpus oficerski sił zbrojnych składa się z korpusów osobowych wojska i marynarki wojennej i dalej, w skład korpusu oficerskiego wojska i marynarki wojennej wchodzi również duchowieństwo wojskowe.

Prawa i obowiązki duchowieństwa wojskowego miały zostać określone w odrębnej ustawie (od 1937 r. – dekrecie). Do wybuchu II wojny światowej stosownych aktów prawnych nie zdołano wydać.

8 sierpnia 1922 r. w Dzienniku Rozkazów Ministra Spraw Wojskowych Nr 32 ukazał się rozkaz „O ustaleniu nazw stopni duchowieństwa wojskowego”. Władze wojskowe przyznały duchowieństwu prawo noszenia munduru i oznak oficerskich na naramiennikach i czapkach.

Stopnie duchowieństwa wojskowego w latach 1922-1928
Wojsko Marynarka Wojenna Wyznanie rzymsko- i greckokatolickie Wyznanie prawosławne Wyznania ewangelickie Wyznanie mojżeszowe
generał dywizji wiceadmirał biskup polowy - - -
generał brygady kontradmirał dziekan generalny - - -
pułkownik komandor dziekan protoprezbiter senior naczelny rabin
podpułkownik komandor porucznik proboszcz dziekan przy DOK proboszcz przy DOK starszy rabin I klasy
major komandor podporucznik starszy kapelan starszy kapelan starszy kapelan starszy rabin II klasy
kapitan kapitan marynarki kapelan kapelan kapelan rabin

W grudniu 1928 r. utworzone zostały etatowe stanowiska dla szefów służby duszpasterstwa wyznań niekatolickich w Okręgach Korpusów, zaszeregowane do stopnia pułkownika (dziekana prawosławnego OK, proboszcza ewangelickiego OK i rabina OK (dotychczasowy starszy rabin I klasy).

Stopnie duchowieństwa wojskowego w latach 1929-1939
Wojsko Marynarka Wojenna Wyznanie rzymsko- i greckokatolickie Wyznanie prawosławne Wyznania ewangelickie Wyznanie mojżeszowe
generał dywizji wiceadmirał biskup polowy - - -
generał brygady kontradmirał dziekan generalny - - -
pułkownik komandor dziekan protoprezbiter senior naczelny rabin
pułkownik komandor - dziekan OK proboszcz OK rabin OK
podpułkownik komandor porucznik proboszcz - - -
major komandor podporucznik starszy kapelan starszy kapelan starszy kapelan starszy rabin II klasy
kapitan kapitan marynarki kapelan kapelan kapelan rabin

Na podstawie listy starszeństwa duchowieństwa wojskowego opublikowanej w „Roczniku Oficerskim”, w roku 1932, w czynnej służbie pozostawało 130 duchownych, w tym:

Wyznanie rzymsko- i greckokatolickie:

  • biskup polowy – 1
  • dziekan generalny – 0
  • dziekan – 9
  • proboszcz – 15
  • starszy kapelan – 26
  • kapelan – 36
  • kapelan rezerwy powołany do służby czynnej – 21

Wyznanie prawosławne:

  • protoprezbiter – 1
  • dziekan prawosławny OK – 1 (dziekan OK VIII)
  • starszy kapelan prawosławny – 2 (dziekani OK I i III)
  • kapelan prawosławny – 8 (dziekani OK II, V, VI i VII oraz szefowie rejonów duszpasterskich w OK I, V, VIII i IX)

Wyznanie ewangelicko-augsburskie:

  • senior – 1 (duchowny w stanie spoczynku zatrzymany w służbie czynnej)
  • proboszcz ewangelicki OK – 2 (szef Głównego Urzędu Duszpasterskiego i proboszcz OK VIII)
  • starszy kapelan ewangelicki – 1 (proboszcz OK VI)
  • kapelan ewangelicki – 1 (proboszcz OK III)
  • kapelan ewangelicki rezerwy powołany do służby czynnej – 2 (proboszczowie OK V i IX)

Wyznanie ewangelicko-reformowane:

  • starszy kapelan ewangelicki – 1 (proboszcz OK VIII)

Wyznanie mojżeszowe:

  • starszy rabin II klasy – 1 (p.o. szefa Głównego Urzędu Duszpasterskiego)
  • rabin – 1 (rabin Okręgów Korpusów I, III i V)
  • rabin rezerwy powołany do służby czynnej – 1 (rabin Okręgów Korpusów II i IX).

Wyznanie muzułmańskie:

Z inicjatywy Tatarów polskich od 1936 roku wszystkich Tatarów, a potem i większość muzułmanów zaczęto przydzielać do 1 Szwadronu w 13 Pułku Ułanów. Szwadron ten zaczęto nazywać Szwadronem Tatarskim. W 1938 roku mianowano jedynego imama w Wojsku Polskim. Został nim Ali Ismail Woronowicz. Podlegał on w sprawach wojskowo-administracyjnych dowództwu wojskowemu, zaś w sprawach praktyk religijnych muftiemu Rzeczypospolitej. Imam był prawdopodobnie ulokowany przy dowództwie I Szwadronu 13 Pułku Ułanów. Nie udało się ustalić, jaka ranga wojskowa została przypisana etatowi imama. Prawdopodobnie nie miał też etatowego pomocnika, a funkcję muezina podczas modlitw pełnił zapewne jeden z żołnierzy[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziennik Rozkazów Wojskowych Nr 10 z 30.01.1919 r.
  2. Na podstawie informacji ze strony Muzułmańskiego Związku Religijnego.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rocznik Oficerski 1932, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1932.
  • Tadeusz Böhm, Organizacja wojskowej służby duszpasterskiej wyznań niekatolickich w II Rzeczypospolitej, Wojskowy Przegląd Historyczny, Warszawa 1993, nr 4 (146).
  • Janusz Odziemkowski, Służba Duszpasterska Wojska Polskiego 1914-1945, Warszawa 1998.