Użyteczność (informatyka)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Użyteczność (ang. usability) – własność produktów decydująca o ich jakości użytkowej. Pojęcie to odnoszone jest najczęściej do interaktywnych urządzeń, aplikacji oraz stron internetowych (jako web usability).

Definicje[edytuj | edytuj kod]

Norma ISO 9241 z 1998 definiuje użyteczność jako miarę wydajności, efektywności i satysfakcji użytkownika z jaką dany produkt może być używany dla osiągnięcia danych celów przez danych użytkowników w danym kontekście[1].

Jakob Nielsen zdefiniował usability jako zbiór 5 elementów[2]:

  • nauczalność (learnability) - jak łatwo jest wykonać proste zadania przy pierwszym kontakcie z produktem
  • efektywność (efficiency) - jak szybko korzystają z produktu użytkownicy, którzy już go znają
  • zapamiętywalność (memorability) - łatwość przypomnienia sobie korzystania z produktu po dłuższej przerwie
  • błędy - jak często są popełniane i jak łatwo użytkownicy mogą się z nich wydobyć
  • satysfakcja - jak bardzo produkt przyjemny jest w korzystaniu.

Samo określenie "użyteczność" bywa używane wymiennie z user experience (UX), jednak w odróżnieniu od UX obejmuje ona tylko tę część kontaktu z produktem, dotyczącą bezpośredniego korzystania z niego[3].

Problemy z terminologią polską[edytuj | edytuj kod]

Tłumaczenia niektórych pozycji anglojęzycznych używają w znaczeniu usability słowa "funkcjonalność"[4] Termin "użyteczność" wynika z chęci upodobnienia terminów polskich do angielskich, choć jest też tłumaczeniem innego angielskiego słowa utility[5]. "Funkcjonalność" bywa jednak rozumiana jako określenie ilości funkcji, opcji czy możliwości danego programu/strony WWW, a "użyteczność" jako łatwość korzystania z tychże funkcji.

Pojawiały się też propozycje tłumaczenia określenia usability jako używalność[5], co pozwoliłoby zarówno na zgodność z angielskim nazewnictwem, jak i zachowanie terminu zgodnego polskim rozumieniem tego słowa.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. International standards for HCI and usability. Usability Net. [dostęp 2011-03-07].
  2. Jakob Nielsen: Usability 101: Introduction to Usability. useit.com, 2003-08-25. [dostęp 2011-03-07].
  3. por np. Jared Spool: The Difference Between Usability and User Experience (ang.). UIE. [dostęp 2011-03-07].
  4. por. Jakob Nielsen, Projektowanie funkcjonalnych serwisów internetowych (1998)
  5. 5,0 5,1 Andrew King: Optymalizacja serwisów internetowych. Gliwice: Helion, 2003, s. 25. ISBN 83-7361-134-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. „Designing Web Usability: The Practice of Simplicity” J. Nielsen (polskie wydanie: „Projektowanie funkcjonalnych serwisów internetowych”)
  2. „Don’t make me think” S. Krug (polskie wydanie: „Nie każ mi myśleć!”)
  3. "Site-Seeing: A Visual Approach to Web Usability" Luke Wroblewski
  4. "The Usability Engineering Lifecycle: A Practitioner's Handbook for User Interface Design" Deborah J. Mayhew
  5. "User-Centered Web Development" Jonathan Lazar
  6. "Web Site Usability: A Designer's Guide" Jared M. Spool