Ubóstwo menstruacyjne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Ubóstwo menstruacyjne – ograniczenie z powodów ekonomicznych dostępu do produktów higienicznych tj. tamponów, podpasek czy kubeczków menstruacyjnych, ale także do edukacji związanej z okresem, czy odpowiednich warunków umożliwiających dbanie o higienę[1].

Według danych UNICEF-u z 2015, na całym świecie z 1,9 miliarda osób menstruujących, 500 milionów nie może w pełni dbać o higienę podczas okresu, natomiast 130 milionów opuszcza z tego powodu lekcje w szkole[1][2]. Statystycznie kobieta przechodzi w życiu od 350 do 450 miesiączek, co dla Polki wiąże się z wydatkami wynoszącymi łącznie od 6 do nawet 36 tysięcy złotych[3][4].

Od 2014, w dniu 28 maja na całym świecie obchodzony jest Dzień Higieny Menstruacyjnej, dzień miesiąca został wybrany na 28., gdyż średnia długość cyklu miesiączkowego trwa 28 dni[5].

Ubóstwo menstruacyjne w poszczególnych krajach Europy[edytuj | edytuj kod]

Polska[edytuj | edytuj kod]

Z raportu Kulczyk Foundation i Founders Pledge wynika, że co piąta Polka nie ma środków na zakup odpowiednich środków menstruacyjnych[6]. Zamiennie wykorzystują one watę, skarpetki, tekturę czy foliowe reklamówki[7][8].

W 2019 w Polsce stawka podatku VAT na środki menstruacyjne została obniżona z 8% do 5%[9]. W 2020 powstała fundacja Akcja Menstruacja, która walczy z ubóstwem menstruacyjnym poprzez zbiórki produktów higienicznych, zaopatrza w nie szkoły średnie w ramach programu Hej, Dziewczyny!, a także zakłada Punkty Pomocy Okresowej, w których znajdują się darmowe podpaski i tampony[10][11][12].

W 2021 powstała Okresowa Koalicja – zrzeszenie organizacji oraz osób aktywistycznych i eksperckich, zajmujących się tematem miesiączki[13]. 8 marca 2021 Koalicja ogłosiła manifest na rzecz przeciwdziałania problemowi ubóstwa i wykluczenia menstruacyjnego. Został on podpisany przez: Fundację „Akcja Menstruacja”, dr n. hum. Alicję Długołęcką (terapeutkę i edukatorkę seksualną), dr hab. Iwonę Chmurę-Rutkowską (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu/Fundacja Ja, Nauczyciel), Fundację One Day, Fundację Pokonać Endometriozę, Grupę Ponton, Natalię Miłuńską (miesiaczka.com), Kulczyk Foundation, moonka, Panią Miesiączkę, Polski Czerwony Krzyż, Różową Skrzyneczkę, Stowarzyszenie „Pogotowie Społeczne” oraz Szajn[14].

Niemcy[edytuj | edytuj kod]

W 2019 berlińska agencja Scholz&Friends wydała The Period Book[15]. Jej celem było ukazanie różnic w stawkach podatku VAT, który w Niemczech w przypadku środków menstruacyjnych wynosi 19%, a w przypadku książek 7%[15]. W książce oprócz 46 zabawnych historii o menstruacji znajdowało się także 15 sztuk tamponów organicznych[16].

W listopadzie 2019, w wyniku rozgłosu medialnego i nacisku opinii publicznej, w Bundestagu przegłosowano ustawę, kwalifikującą tampony, podpaski i wkładki do grupy produktów niezbędnych, tym samym obniżając ich opodatkowanie do 7%[15][17]. Ustawa weszła w życie 1 stycznia 2020[15].

Szkocja[edytuj | edytuj kod]

Od 2018 w Szkocji obowiązują przepisy nakazujące umieszczanie bezpłatnych środków menstruacyjnych w szkołach oraz na uczelniach wyższych[18]. Z badania przeprowadzonego na zlecenie rządowej organizacji młodzieżowej Young Scot wynika, że 25% młodych Szkotek przynajmniej raz nie miało pieniędzy na zakup menstruacyjnych środków higienicznych, natomiast 10% Szkotek doświadcza tego regularnie[18].

26 listopada 2020, z inicjatywy Partii Pracy, na terenie całej Szkocji wprowadzono powszechny dostęp do darmowych środków higienicznych dla osób menstruujących[18]. Roczny koszt tego przedsięwzięcia to około 24 miliony funtów[18].

Od 1 stycznia 2021 stawka podatku VAT na środki higieniczne do menstruacji została obniżona w Wielkiej Brytanii z 5% do 0%.[19][18].

Francja[edytuj | edytuj kod]

Według badań Francuskiego Instytutu Opinii Publicznej aż 1,7 milionów Francuzek nie ma dostępu do podstawowych środków higienicznych[20].

W lipcu 2019 powstał kolektyw Ça va saigner. Swoimi działaniami wzywał kobiety do walki ze zbyt wysokimi cenami produktów menstruacyjnych, a także normalizował miesiączkę w przestrzeni publicznej, poprzez zamieszczanie w mediach społecznościowych zdjęć zakrwawionej bielizny[21].

23 lutego 2021 minister szkolnictwa wyższego Frédérique Vidal ogłosiła, że w ciągu kilku tygodni maszyny zawierające bezpłatne tampony, podpaski oraz inne produkty sanitarne zostaną zainstalowane w akademikach i uniwersyteckich punktach zdrowotnych[22].

Ubóstwo menstruacyjne w poszczególnych krajach Azji[edytuj | edytuj kod]

Indie[edytuj | edytuj kod]

Szacuje się, że w Indiach zaledwie 10% osób menstruujących ma dostęp do produktów higienicznych podczas miesiączkowania[7].

W 2013 powstał The Pad Project, w ramach którego nakręcono krótkometrażowy film dokumentalny Okresowa rewolucja (w 2018 nagrodzony Oscarem w kategorii "Najlepszy krótkometrażowy film dokumentalny")[23]. Opowiada on o grupie dhakijek, które postanowiły zawalczyć z ubóstwem menstruacyjnym, własnoręcznie produkując podpaski z celulozy, korzystając z urządzenia Arunchalama Murungananthama[7].

W lipcu 2017 stawka opodatkowania VAT na produkty menstruacyjne została podniesiona do 12%, co wywołało liczne protesty. Po uruchomieniu internetowej petycji, pod którą podpisało się 400 tysięcy osób, 21 lipca 2020 podatek został zniesiony[24].

Korea Południowa[edytuj | edytuj kod]

Korea Południowa jest z jednym z niewielu krajów, w których na produkty menstruacyjne nałożona jest najniższa stawka opodatkowania VAT, jednak mimo to ich ceny są jednymi z najwyższych na świecie (cena produktów menstruacyjnych, potrzebnych kobiecie w trakcie jednego okresu jest równa wynagrodzeniu za godzinę pracy za płacę minimalną)[25][26].

W 2017 fundacja Good Neighbours nagłośniła historię 16-letniej dziewczynki, która z powodu braku pieniędzy na zakup odpowiednich produktów higienicznych, owijała podeszwę buta w chusteczki, co po pewnym czasie spowodowało powstanie niebezpiecznego dla jej zdrowia guzka w macicy[25]. Reakcją rządu na tę sprawę było wprowadzenie w listopadzie 2017 poprawki do ustawy o pomocy społecznej dla młodzieży, która zagwarantowała bezpłatny dostęp do środków higienicznych dla dzieci i młodzieży[26].

Japonia[edytuj | edytuj kod]

W 2019 podatek VAT na produkty menstruacyjne w Japonii został podniesiony z 8% do 10%[27]. W październiku 2019 organizacja #menstruation for everyone uruchomiła petycję, która ma na celu redukcję tej stawki[28].

Aby walczyć z tabuizacją menstruacji, w 2017 powstała manga Seiri-chan, w której główną postacią jest Pani Miesiączka[28].

Tajlandia[edytuj | edytuj kod]

W grudniu 2019 tajlandzka parlamentarzystka Ketpreeya Kaewsanmuang nagłośniła problem klasyfikacji środków menstruacyjnych, jako produktów "luksusowych", co powoduje, że nałożony na nie podatek VAT wynosi 40%[29].

Z wyliczeń firmy Citron Hygiene wynika, że koszt produktów higienicznych, które przeciętna osoba menstruująca zużywa w trakcie jednej miesiączki, to ponad 12% dziennego wynagrodzenia minimalnego. Co więcej, w Tajlandii nie istnieją żadne organizacje zajmujące się problemem ubóstwa menstruacyjnego, przez co badania, które pomogłyby określić skalę problemu, nie zostały jeszcze przeprowadzone[29].

Nepal[edytuj | edytuj kod]

83% Nepalek jest w pewien sposób wykluczonych z życia publicznego w trakcie okresu[30]. Pomimo zakazu wprowadzonego w 2005, praktykowana jest tradycja Chhaupadi – na czas miesiączki kobiety są izolowane od reszty rodziny, nie wolno im dotykać mężczyzn, ani z nimi przebywać, a ich dieta może się składać wyłącznie z ryżu[31]. Wynika to z przekonania, że menstruujące kobiety są nieczyste, dlatego w trakcie okresu przebywają one w specjalnych chatach menstruacyjnych, w których są narażone na śmiertelne ukąszenia węży, przemoc fizyczną i seksualną oraz zatrucie tlenkiem węgla z powodu niedostatecznej wentylacji chaty[29].

Badania przeprowadzone w 2018 przez Prabishę Amatyę ukazały, że 72% nastolatek jest zmuszanych do życia w chatach menstruacyjnych w trakcie miesiączki, 70% owych chat nie posiada toalet, 38% nie posiada materaca, ani koca, a 26% wentylacji. Z tych powodów zarejestrowano co najmniej kilkanaście zgonów, jednak dopiero w grudniu 2019 po raz pierwszy skazano osobę, zmuszającą do tego członkinię swojej rodziny, której pobyt w chacie w trakcie okresu zakończył się śmiercią[29].

Ubóstwo menstruacyjne w poszczególnych krajach Afryki[edytuj | edytuj kod]

Kenia[edytuj | edytuj kod]

80% osób menstruujących w Afryce Wschodniej nie stać na środki higieniczne, a 60% uczennic, po rozpoczęciu miesiączkowania, rezygnuje z edukacji[9].

W 2019 za sprawą fundacji Zana Africa w Kenii przyjęto ustawę, na mocy której podpaski zostały uznane za podstawowe wyposażenie szkół, a rząd zobowiązał się do zabezpieczenia środków na ten cel[9].

Ubóstwo menstruacyjne w poszczególnych krajach Australii i Oceanii[edytuj | edytuj kod]

Nowa Zelandia[edytuj | edytuj kod]

Według badań organizacji pozarządowej Dignity, walczącej z ubóstwem menstruacyjnym, w Nowej Zelandii 95 tysięcy dzieci w wieku 9-18 lat regularnie opuszcza lekcje w szkole, ze względu na brak środków na zakup produktów higienicznych[32].

Premierka Nowej Zelandii Jacinda Ardern zapowiedziała, że w czerwcu 2021 w nowozelandzkich szkołach zostanie uruchomiony program, mający na celu zaopatrzenie ich w darmowe produkty menstruacyjne[33].

Australia Południowa[edytuj | edytuj kod]

11 lutego 2021 w ramach strategii Attendance Matters samorząd Australii Południowej ogłosił wprowadzenie trzyletniego programu, mającego zapewnić dostęp do bezpłatnych produktów higienicznych w południowoaustralijskich szkołach wszystkim dzieciom uczęszczających do klasy 5 i wyższych[34].

Ubóstwo menstruacyjne w poszczególnych krajach Ameryki Północnej[edytuj | edytuj kod]

Kanada[edytuj | edytuj kod]

Z badań przeprowadzonych w 2018 przez Plan International Canada wynika, że 83% osób menstruujących poniżej 25 roku życia w Kanadzie odczuwa, iż okres ogranicza je w codziennych aktywnościach, natomiast 70% opuściło z tego powodu lekcje w szkole, czy dzień w pracy[35]. W dużo większym stopniu problem ubóstwa menstruacyjnego dotyka ludy tubylcze, które zamieszkują północną część kraju, gdzie ceny produktów higienicznych są najwyższe (do $18, podczas gdy w innych regionach cena wynosi około $5)[29]. Od 2017 działa kolektyw Moon Time Sisters, który ma na celu zmniejszyć ubóstwo menstruacyjne w tych rejonach Kanady[36][37].

W czerwcu 2015 na terenie Kanady podatek VAT od produktów menstruacyjnych został zniesiony[38]. W kwietniu 2019 rząd Kolumbii Brytyjskiej, jako pierwszy w kraju, wprowadził ogólnodostępne produkty menstruacyjne do szkolnych łazienek[39].

Ubóstwo menstruacyjne w poszczególnych krajach Ameryki Południowej[edytuj | edytuj kod]

Wenezuela[edytuj | edytuj kod]

W 2016 w Wenezueli z powodu hiperinflacji i braku podstawowych dóbr, ceny tamponów wzrosły o 1800%. Rezultatem tego zjawiska było powstanie czarnego rynku produktów menstruacyjnych, na którym ich ceny wynoszą około 1/3 miesięcznych zarobków przeciętnej kobiety[29]. W roku 2021 cena jednego opakowania tamponów wynosiła równowartość wynagrodzenia za 3 miesiące pracy za płacę minimalną[40].

Według badań Narodowego Instytutu Statystyki w Wenezueli, 28% dziewczynek opuszcza szkołę ze względu na brak dostępu do bieżącej i czystej wody[40]. Z tego samego powodu, mimo braku oficjalnych danych, szacuje się, że Wenezuela jest krajem z największą ilością infekcji i zakażeń ginekologicznych na świecie[41].

Deficyt lekarstw i środków higienicznych w Wenezueli sięga 90%, przez co wiele kobiet musi polegać na własnoręcznie produkowanych podpaskach, często wykonywanych ze starych koszulek, szmat i skarpet. Pomoc dostarczana przez organizacje pozarządowe wystarcza zaledwie 22% populacji[41].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Dominika Kulczyk, Krwawy problem. Ubóstwo menstruacyjne: dlaczego i jak musimy je zakończyć., Kulczyk Foundation, 2020 [dostęp 2021-01-19].
  2. Period poverty and poor menstrual hygiene, FIGO, 22 lutego 2019 [dostęp 2021-01-20] (ang.).
  3. Dominika Miszewska, Julia Żuławińska, Kalkulator Kosztów Miesiączki, Omni Calculator, 14 czerwca 2021 [dostęp 2021-07-02] (pol.).
  4. Paulina Pomaska, Ubóstwo menstruacyjne - bliżej niż myślisz, Your Kaya, 26 marca 2020 [dostęp 2021-11-27].
  5. Dzień Higieny Menstruacyjnej 2021 - kalendarz bimKal.pl, bimkal.pl [dostęp 2021-06-01] (pol.).
  6. Krwawy problem. Ubóstwo menstruacyjne: dlaczego i jak musimy je zakończyć, Polska Agencja Prasowa SA, 16 października 2020 [dostęp 2021-01-19] (pol.).
  7. a b c Martyną Wyrzykowska, Ubóstwo menstruacyjne. Jak wygląda ten problem w Polsce?, Ofeminin, 24 października 2019 [dostęp 2021-01-19] (pol.).
  8. Małgorzata Malinowska, "Pożyczam koleżankom podpaski, bo widzę, że używają skarpetek", kobieta.pl, 20 października 2020 [dostęp 2021-01-20] (pol.).
  9. a b c Helena Łygas, Podpaski prawem człowieka i obywatela. Na świecie 500 mln kobiet musi wybierać między nimi a jedzeniem., OnetKobieta, 28 lutego 2020 [dostęp 2021-01-20] (pol.).
  10. Fundacja Akcja Menstruacja, rejestr.io, 10 marca 2020 [dostęp 2021-01-25].
  11. Paula Konieczny, Ubóstwo menstruacyjne w Polsce. "Tekturę trzeba wcześniej dobrze wygnieść, żeby się nie wpijała", kobieta.wp.pl, 6 marca 2020 [dostęp 2021-01-20] (pol.).
  12. Kinga Nowicka, Dziewczyny z fundacji Akcja Menstruacja walczą z menstruacyjnym ubóstwem. A wy możecie im w tym pomóc!, Glamour, 9 września 2020 [dostęp 2021-01-20] (pol.).
  13. Powstała Okresowa Koalicja na rzecz walki z wykluczeniem menstruacyjnym. Tak - w Polsce, ngo.pl, 8 marca 2021 [dostęp 2021-03-10] (pol.).
  14. Agnieszka Urazińska, "Krew nas zalewa". Rwały T-shirty, bo stały przed wyborem: kupić podpaskę czy produkty na obiad, www.wysokieobcasy.pl, 8 marca 2021 [dostęp 2021-03-10].
  15. a b c d Rafał Wojsznis, The Tampon Book i podatek od menstruacji, Rafał Wojsznis, 14 stycznia 2021 [dostęp 2021-01-19] (pol.).
  16. A book against tax discrimination, The Female Company [dostęp 2021-01-19] (niem.).
  17. Miriam Berger, Germany has slashed its tax on tampons. Many other countries still tax them as ‘luxury’ items., The Washington Post, 12 listopada 2019 [dostęp 2021-01-19].
  18. a b c d e Anna Wolska, Szkocja jako pierwsza na świecie kończy z "ubóstwem menstruacyjnym", Euractiv, 26 listopada 2020 [dostęp 2021-01-19] (pol.).
  19. Controversial 'tampon tax' scrapped in the UK – CBBC Newsround, BBC, 2 stycznia 2021 [dostęp 2021-01-19] (ang.).
  20. Inez Boduch, Karolina Zbytniewska, Francja wprowadzi darmowe podpaski. 1,7 milionów Francuzek cierpi ubóstwo menstruacyjne. Ale to problem na całym świecie, Euractiv, 31 maja 2020 [dostęp 2021-03-10] (pol.).
  21. Francja dołącza do walki z ubóstwem menstruacyjnym. Darmowe podpaski i tampony na uczelniach, Papilot, 26 lutego 2021 [dostęp 2021-03-10].
  22. Ewelina Kołodziej, Francja wprowadza darmowe podpaski i tampony na uczelniach, Noizz, 25 lutego 2021 [dostęp 2021-03-10] (pol.).
  23. Nyay Bhushan, Oscar Winner 'Period. End of Sentence' Tackles Taboos Around Menstruation, The Hollywood Reporter, 24 lutego 2019 [dostęp 2021-01-19] (ang.).
  24. Annie Banerji, India scraps tax on sanitary pads in boost for girls' education, „Reuters”, 21 lipca 2020 [dostęp 2021-02-19] (ang.).
  25. a b Isabella Steger, Soo Kyung Jung, An outcry over DIY period pads has sparked a national menstruation conversation in Korea, Quartz, 12 czerwca 2017 [dostęp 2021-02-19] (ang.).
  26. a b Alison Choi, Period Poverty Around The World, BORGEN, 16 listopada 2020 [dostęp 2021-02-19] (ang.).
  27. Alexandra Ziminski, A Fight to End Period Poverty in Japan, Tokyo Weekender, 26 marca 2020 [dostęp 2021-02-19] (ang.).
  28. a b Miyuki Fujisawa, Period poverty under scrutiny in Japan as women campaign to reduce one-sided cost burden, The Mainichi, 14 lutego 2021 [dostęp 2021-02-19].
  29. a b c d e f What Period Poverty Looks like Around the World, Citron Hygiene, 17 marca 2020 [dostęp 2021-02-19] (ang.).
  30. Jesselina Rana, Shubhangi Rana, Remove the ‘luxury tax’ to overcome period poverty in Nepal, Kathmandu Post, 17 listopada 2020 [dostęp 2021-02-19] (ang.).
  31. Artur Bartkiewicz, Nepal: Miesiączka? Śpij z bydłem. 18-latka ofiarą chhaupadi, Rzeczpospolita, 10 lipca 2017 [dostęp 2021-02-19] (pol.).
  32. Nowa Zelandia walczy z ubóstwem menstruacyjnym - w szkołach będą darmowe produkty higieniczne, OnetKobieta, 18 lutego 2021 [dostęp 2021-02-18] (pol.).
  33. Artur Bartkiewicz, Nowa Zelandia: Od czerwca darmowe podpaski w szkołach, Rzeczpospolita, 2021 [dostęp 2021-02-18] (pol.).
  34. SA public schools tackle 'period poverty' with free pads and tampons for students, ABC, 11 lutego 2021 [dostęp 2021-02-18] (ang.).
  35. Dani-Elle Dubé, One-third of young Canadian women can’t afford menstrual products, report finds., Global News, 29 maja 2018 [dostęp 2021-06-04] (ang.).
  36. Moon Time Sisters, Kits for Cause Charities [dostęp 2021-06-04] (ang.).
  37. Moon Time Sisters, True North Aid, 8 lutego 2020 [dostęp 2021-06-04] (ang.).
  38. Ashley Linkletter, Period Poverty In Canada, Aisle, 6 listopada 2019 [dostęp 2021-06-04] (ang.).
  39. Arushana Sunderaeson, Provincial progress in the campaign to end period poverty in Canada, Canadian Centre for Policy Alternatives, 2 marca 2020 [dostęp 2021-06-04] (ang.).
  40. a b Venezuelan girls and women “in crisis” due to period poverty, Plan International, 8 lutego 2021 [dostęp 2021-02-19] (ang.).
  41. a b Natasha Rangel, Gabriela Mesones Rojo, Menstruation Influences Poverty, Caracas Chronicles, 24 września 2019 [dostęp 2021-02-19] (ang.).