Ubiorek gorzki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ubiorek gorzki
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd różopodobne
Rząd kapustowce
Rodzina kapustowate
Rodzaj ubiorek
Gatunek ubiorek gorzki
Nazwa systematyczna
Iberis amara L.
Sp. Pl. 2: 649. 1753
Synonimy
  • Iberis coronaria D. Don[3]

Ubiorek gorzki (Iberis amara L.) – gatunek rośliny z rodziny kapustowatych. Roślina jednoroczna z Europy Południowej. W Polsce uprawiana w ogrodach jako kwiat jednoroczny z siewu wprost do gruntu lub z rozsady. Roślina jednoroczna bez pędów płonnych.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Występuje w środkowej i południowej Europie (Anglia, Belgia, Niemcy, Szwajcaria, Francja, Hiszpania, Włochy)[3]. Rozprzestrzenił się także gdzieniegdzie poza tym rejonem swojego rodzimego występowania[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
10-40cm wysokości. Pędy rozgałęzione, pokrój poduszkowaty, 20-30 cm wysokości.
Kwiaty
Łodyga
Wzniesiona, słabo rozgałęziona, wysokość od 10 do 40 cm.
Liście
Podłużnie klinowate, pierzasto podzielone, z 2-4 tępymi ząbkami po każdej stronie blaszki, rzadko całobrzegie.
Kwiaty
Białe, czasami czerwonawe, w krótkich zbitych wydłużających się groniastych kwiatostanach. Podczas owocowania wydłużają się, wyraźnie dłuższe niż szersze; zgrupowane w szczytowej partii pędów w formie gęstokwiatowego walca. Kwiaty mają przyjemny zapach. Zewnętrzne płatki korony 6-8 mm długości. Odosiowe płatki korony do 8 mm długości, szyjka słupka do 2 mm długości. Kwitnie od czerwca do sierpnia.
Owoce
Łuszczyny 3-5mm długości, z szyjką słupka 2-3.5mm długości, u dojrzałych owoców co najwyżej tak długą jak wcięcie, ten niezbyt głębokie 3-4× krótsze od pozostałej części łuszczyny. Owocostany wydłużone.
Uwagi
Gatunek posiada liczne podgatunki i odmiany.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina jednoroczna. Siedlisko: pola, winnice, chętnie na glebach kamienistych.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

W wielu krajach jest uprawiany jako roślina ozdobna. Nadaje się do ogrodów skalnych, na rabaty, a także jako roślina okrywowa. Niektóre odmiany wykorzystywane są także na kwiat cięty. Rozmnaża się go przez wysiew nasion jesienią lub wiosną. Wymaga słonecznego stanowiska i gleby lekkiej, przepuszczalnej, o odczynie zasadowym (najlepiej z dodatkiem dolomitu lub wapieni)[4].

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Stanowisko w pełnym słońcu. Niewymagający co do gleby byle nie była podmokła lub kwaśna. Wysiew (500 szt./g) wprost do gruntu na przełomie kwietnia i maja. Docelowa rozstawa roślin co 10-15 cm w rzędzie i 20-25 cm między rzędami. W uprawie odmiany o szczególnie gęstym kwiatostanie pod nazwą „ubiorek hiacyntowy” (Iberis amara hyacintiflora). Ubiorek jest sadzony na rabatach kwiatowych, w ogrodach skalnych, na murkach. Często stosowany na obwódki lub sadzony w skrzynkach. Nadaje się na kwiat cięty.

Jako funkcjonalny zamiennik można polecić podobnego jednorocznego ubiorka tarczkowego (Iberis umbellata) który jest dostępny w różowych odmianach barwnych (nie tylko biały).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-11-10] (ang.).
  3. a b c Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
  4. Geoffrey Burnie i inni, Botanica : ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bertram Münker: Kwiaty polne i leśne. Warszawa: Świat Książki, 1998. ISBN 83-7129-756-4.
  • J.A. Sendler (red.): Kwiaciarstwo. 1960, s. 106.
  • M. Chojnowski, E. Chojnowska: Najpiękniejsze kwiaty letnie. 2002, s. 265.
  • L. Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. 1998, s. 198.
  • Z. Mirek: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin kwiatowych i paprotników Polski.. 2002.
  • K. Oszkinis: Kwiaty od A do Z. 1979, s. 165.
  • B. Slavík, S. Hejný: Květena České Republiky 3. 1992, s. 182.
  • W. Rothmaler: Exkursionsflora von Deutschland, Band 3. Gefäßpflanzen: Atlasband. 1995, s. 178.
  • W. Rothmaler: Exkursionsflora von Deutschland, Band 4. Gefäßpflanzen: Kritischer Band. 2005, s. 280.
  • T.G. Tutin et al.: Flora Europaea. Volume 1. Psilotaceae to Platanaceae. 1993, s. 392.
  • H. Haeupler, T. Muer: Bildatlas der Farn- und Blütenpflanzen Deutshlands. 2000, s. 181.
  • R.V. Fedorov: Flora Partis Europaeae URSS. T.4. 1979, s. 66.
  • J. Mądalski et al.: Atlas flory polskiej i ziem ościennych. 1930-1990, s. 1042b.
  • V.L. Komarov, N.A. Busch: Flora URSS. T.8. 1939, s. 552.
  • Wł. Szafer, St. Kulczyński, B. Pawłowski: Rośliny polskie, cz. I i II. 1988, s. 231.