Ubiorek gorzki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ubiorek gorzki
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad różowe
Rząd kapustowce
Rodzina kapustowate
Rodzaj ubiorek
Gatunek ubiorek gorzki
Nazwa systematyczna
Iberis amara L.
Sp. Pl. 2: 649. 1753
Synonimy

Iberis coronaria D. Don[2]

Ubiorek gorzki (Iberis amara L.) – gatunek rośliny z rodziny kapustowatych. Roślina jednoroczna z Europy Południowej. W Polsce uprawiana w ogrodach jako kwiat jednoroczny z siewu wprost do gruntu lub z rozsady. Roślina jednoroczna bez pędów płonnych.

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Występuje w środkowej i południowej Europie (Anglia, Belgia, Niemcy, Szwajcaria, Francja, Hiszpania, Włochy)[2]. Rozprzestrzenił się także gdzieniegdzie poza tym rejonem swojego rodzimego występowania[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
10-40cm wysokości. Pędy rozgałęzione, pokrój poduszkowaty, 20-30 cm wysokości.
Kwiaty
Łodyga
Wzniesiona, słabo rozgałęziona, wysokość od 10 do 40 cm.
Liście
Podłużnie klinowate, pierzasto podzielone, z 2-4 tępymi ząbkami po każdej stronie blaszki, rzadko całobrzegie.
Kwiaty
Białe, czasami czerwonawe, w krótkich zbitych wydłużających się groniastych kwiatostanach. Podczas owocowania wydłużają się, wyraźnie dłuższe niż szersze; zgrupowane w szczytowej partii pędów w formie gęstokwiatowego walca. Kwiaty mają przyjemny zapach. Zewnętrzne płatki korony 6-8 mm długości. Odosiowe płatki korony do 8 mm długości, szyjka słupka do 2 mm długości. Kwitnie od czerwca do sierpnia.
Owoce
Łuszczyny 3-5mm długości, z szyjką słupka 2-3.5mm długości, u dojrzałych owoców co najwyżej tak długą jak wcięcie, ten niezbyt głębokie 3-4× krótsze od pozostałej części łuszczyny. Owocostany wydłużone.
Uwagi
Gatunek posiada liczne podgatunki i odmiany.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina jednoroczna. Siedlisko: pola, winnice, chętnie na glebach kamienistych.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

W wielu krajach jest uprawiany jako roślina ozdobna. Nadaje się do ogrodów skalnych, na rabaty, a także jako roślina okrywowa. Niektóre odmiany wykorzystywane są także na kwiat cięty. Rozmnaża się go przez wysiew nasion jesienią lub wiosną. Wymaga słonecznego stanowiska i gleby lekkiej, przepuszczalnej, o odczynie zasadowym (najlepiej z dodatkiem dolomitu lub wapieni)[3] .

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Stanowisko w pełnym słońcu. Niewymagający co do gleby byle nie była podmokła lub kwaśna. Wysiew (500 szt./g) wprost do gruntu na przełomie kwietnia i maja. Docelowa rozstawa roślin co 10-15 cm w rzędzie i 20-25 cm między rzędami. W uprawie odmiany o szczególnie gęstym kwiatostanie pod nazwą „ubiorek hiacyntowy” (Iberis amara hyacintiflora). Ubiorek jest sadzony na rabatach kwiatowych, w ogrodach skalnych, na murkach. Często stosowany na obwódki lub sadzony w skrzynkach. Nadaje się na kwiat cięty.

Jako funkcjonalny zamiennik można polecić podobnego jednorocznego ubiorka tarczkowego (Iberis umbellata) który jest dostępny w różowych odmianach barwnych (nie tylko biały).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-11-10].
  2. a b c Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-11-11].
  3. Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.Sprawdź autora:1.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bertram Münker: Kwiaty polne i leśne. Warszawa: Świat Książki, 1998. ISBN 83-7129-756-4.
  • J.A. Sendler (red.): Kwiaciarstwo. 1960, s. 106.
  • M. Chojnowski, E. Chojnowska: Najpiękniejsze kwiaty letnie. 2002, s. 265.
  • L. Rutkowski: Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej. 1998, s. 198.
  • Z. Mirek: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin kwiatowych i paprotników Polski.. 2002.
  • K. Oszkinis: Kwiaty od A do Z. 1979, s. 165.
  • B. Slavík, S. Hejný: Květena České Republiky 3. 1992, s. 182.
  • W. Rothmaler: Exkursionsflora von Deutschland, Band 3. Gefäßpflanzen: Atlasband. 1995, s. 178.
  • W. Rothmaler: Exkursionsflora von Deutschland, Band 4. Gefäßpflanzen: Kritischer Band. 2005, s. 280.
  • T.G. Tutin et al.: Flora Europaea. Volume 1. Psilotaceae to Platanaceae. 1993, s. 392.
  • H. Haeupler, T. Muer: Bildatlas der Farn- und Blütenpflanzen Deutshlands. 2000, s. 181.
  • R.V. Fedorov: Flora Partis Europaeae URSS. T.4. 1979, s. 66.
  • J. Mądalski et al.: Atlas flory polskiej i ziem ościennych. 1930-1990, s. 1042b.
  • V.L. Komarov, N.A. Busch: Flora URSS. T.8. 1939, s. 552.
  • Wł. Szafer, St. Kulczyński, B. Pawłowski: Rośliny polskie, cz. I i II. 1988, s. 231.