Ubu Król czyli Polacy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ubu roi, afisz z 1922

Ubu Król, czyli Polacy (fr. Ubu Roi ou les Polonais) – dramat Alfreda Jarry’ego z 1888. Uważany jest za prekursorski dla takich gatunków w sztuce jak surrealizm czy teatr absurdu. Sztukę charakteryzuje groteska, absurd, oraz satyra; dramat na język polski przetłumaczył Tadeusz Boy-Żeleński (1936).

Pochodzenie[edytuj | edytuj kod]

Pierwowzór napisany został przez Jarry’ego w czasach, gdy chodził do gimnazjum w Rennes w 1888 roku. Współautorami pierwotnej wersji, która nosiła tytuł Polacy byli jego szkolni koledzy, bracia Morin, którzy po zakończeniu I wojny światowej przedstawiali wersję, jakoby byli jedynymi autorami dramatu. Pierwowzorem tytułowej postaci był nielubiany przez uczniów nauczyciel fizyki Hebert. W tym samym 1888 Jarry wystawił sztukę w szkolnym teatrzyku kukiełkowym.

Premiera[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wystawienie sztuki miało miejsce 10 grudnia 1896 w paryskim Théâtre de l’Œuvre, leżącym w dziewiątej dzielnicy Paryża. Jarry pracował wówczas jako sekretarz dyrektora teatru i namówił go do wystawienia swojego dramatu. Podczas premiery doszło do skandalu. Pierwsze słowo „gówno” (fr. „merde”) wywołało poruszenie wśród publiczności. Wśród zgromadzonych zasiadał między innymi irlandzki poeta William Butler Yeats, a także paryska elita artystyczna. Po premierze sztukę zdjęto z repertuaru.

Wydania[edytuj | edytuj kod]

W formie książkowej dramat ukazał się dopiero w 1922 roku. Pierwsze wydanie polskie zostało wydane w 1936 w przekładzie Tadeusza Żeleńskiego. Drugi przekład, autorstwa Jana Gondowicza ukazał się w 2006 roku. Trzeci przekład, autorstwa Aleksandry Małeckiej i Piotra Mareckiego ukazał się w 2015 roku.

Streszczenie[edytuj | edytuj kod]

Pochodzący z Francji Ubu, były król Aragonii, po przybyciu do Polski zostaje rotmistrzem dragonów króla Wacława. Pewnego dnia jego żona Ubica namawia męża do zamachu stanu i do zabicia Wacława razem z rodziną. W spisku Ubu pomaga rotmistrz Bardior i jego żołnierze. Ubu udaje się przejąć władzę w Polsce i zabić króla, jednak jeden z jego synów, Byczysław, uchodzi z życiem. Ubu sprawuje okrutne rządy w Polsce, rabując poddanych i mordując nieposłuszne jednostki. Po pewnym czasie Ubu zostaje obalony, na tron wstępuje Byczysław, a uzurpator wraz z żoną ucieka do rodzimej Francji.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jarry, Alfred, Ubu Król, wyd. Zielona Sowa, 2002.
  • Innes, Christopher, Avant Garde Theatre 1892-1992. London and New York: Routledge, 1993.
  • Pile, Stephen, The Return of Heroic Failures, Harmondsworth, Penguin Books, 1988.
  • Taylor, Jane, Ubu and the Truth Commission. Cape Town: University of Cape Town Press, 2007.