Uczelnie i placówki naukowe w Toruniu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Uczelnie i placówki naukowe
w Toruniu
Ilustracja
Tablica na budynku Sądu Okręgowego upamiętniająca 400-lecie założenia Gimnazjum Akademickiego
Państwo

 Polska

Województwo

 kujawsko-pomorskie

Adres

Toruń

Kamienica przy ul. Żeglarskiej 1 - siedziba Instytutu Bałtyckiego
Uniwersytet Mikołaja Kopernika – największa i najlepsza uczelnia publiczna w północnej Polsce
Wyższa Szkoła Bankowa – największa biznesowa uczelnia prywatna w województwie kujawsko-pomorskim
Dawny budynek WSFH, obecnie siedziba Franciszkańskiego Liceum Ogólnokształcącego
Do 2015 roku działało tu Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych

Uczelnie i placówki naukowe w Toruniu – szkolnictwo wyższe i instytucje naukowo-badawcze w Toruniu.

Nauka[edytuj | edytuj kod]

Rys historyczny[edytuj | edytuj kod]

Pierwszą uczelnią wyższą w Toruniu było Toruńskie Gimnazjum Akademickie, założone w 1568 roku przy ulicy Piekary. Było jedną z pierwszych uczelni wyższych w północnej Polsce. Gimnazjum Akademickie było prekursorem życia naukowego i kulturalnego (m.in. stworzyło pierwsze muzeum w 1594 roku) oraz promieniowało na cały region. Dzięki staraniom burmistrza Heinricha Strobanda uzyskało w 1594 roku dobre warunki pracy dydaktycznej i naukowej. Wśród jego profesorów w XVII i XVIII wieku znajdowali się zasłużeni badacze historii Polski i Prus, autorzy podręczników i rozpraw z różnych dziedzin wiedzy humanistycznej, współpracownicy czasopism naukowych[1].

O powołanie uniwersytetu w nowoczesnej formie zabiegano od XIX wieku. W czasie rozbiorów rządy pruskie planowały stworzyć Uniwersytet Teologiczny, m.in. z prawem i ekonomią, do czego jednak nie doszło.

W okresie międzywojennym władze Torunia również zabiegały o stworzenie uniwersytetu. Wkrótce po przyłączeniu Pomorza Nadwiślańskiego do odrodzonej Rzeczypospolitej w 1920 roku rozpoczął się nowy etap starań o uniwersytet. Jeszcze przed 1920 Naczelna Rada Ludowa rozważała projekt utworzenia na ziemiach polskich zaboru pruskiego uniwersytetu w Gdańsku lub w Toruniu. Jednak rozwój sytuacji politycznej oraz niepewna przyszłość Pomorza skłoniły Komisariat NRL do zaakceptowania w grudniu 1918 roku wcześniejszej uchwały Sejmu Dzielnicowego i powołaniu szkoły wyższej w Poznaniu.

W Toruniu w 1920 roku pierwsze deklaracje utworzenia uniwersytetu wysunęła w listopadzie Narodowa Partia Robotnicza, obierając za patrona uczelni Mikołaja Kopernika. W tym celu powołano m.in. Instytut Bałtycki (potem przeniesiony do wybudowanej Gdyni).

W tym okresie w Toruniu istniało także Konserwatorium Muzyczne przy Pomorskim Towarzystwie Muzycznym; status ten uzyskało w roku 1925. W roku 1939 roku wraz z wybuchem II wojny światowej Konserwatorium zostało zamknięte i już nigdy nie wznowiło działalności, po 1945 roku szkoły te były likwidowane, a w ich miejsce powoływano Akademie Muzyczne, w Toruniu jednak jej nie powołano[2].

W 1938 roku zapadła decyzja o powołaniu w Toruniu Uniwersytetu Mikołaja Kopernika jako filii Uniwersytetu Poznańskiego, z początkiem 1940 roku. Decyzję przerwała jednak II wojna światowa. Dopiero w 1947 roku, a więc 2 lata po utworzeniu Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, prof. Karol Górski ujawnił, iż przed wybuchem II wojny światowej uzyskano zgodę na otwarcie w Toruniu w 1940 roku zamiejscowego wydziału Uniwersytetu Poznańskiego, obejmującego katedry humanistyczne i geografię[3].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

W Toruniu znajduje się najstarsza, największa i najlepsza uczelnia publiczna w północnej Polsce, czyli Uniwersytet Mikołaja Kopernika[4]. Znajdują się tu jedyne w województwie placówki Polskiej Akademii Nauk, a także kilkanaście innych placówek naukowo-badawczych, z których na wyróżnienie zasługuje największa i najważniejsza w regionie, ministerialny Instytut Inżynierii Materiałów Polimerowych i Barwników, powstały w 1962 roku i posiadający oddziały w Gliwicach i Piastowie. Wreszcie działalność naukowo-badawczą prowadzą liczne towarzystwa i stowarzyszenia naukowe oraz społeczno-kulturalne posiadające oddziały (w większości o charakterze regionalnym) w Toruniu. Największą w regionie i jedną z najstarszych w Polsce takich instytucji jest Toruńskie Towarzystwo Naukowe, założone w 1875 roku i posiadające 7 wydziałów (Nauk Historycznych, Filologiczno-Filozoficzny, Matematyczno-Przyrodniczy, Prawny, Teologiczny, Medyczny, Ekonomii i Biznesu)[5][6].

Świadectwem ogromnego znaczenia i niejako potwierdzającym tezę o dominującej roli w województwie Torunia w zakresie naukowo-badawczym może być liczba kształconych w mieście doktorantów. Na ogólną liczbę 1198 osób kształcących się w regionie, aż 763 pobiera naukę w Toruniu (na całym Uniwersytecie Mikołaja Kopernika jest to 881 osób, z czego 117 na Wydziałach Collegium Medicum w Bydgoszczy). Uczelnia posiada najszerszą ofertę kształcenia, obejmując 13 dziedzin naukowych i 26 dyscyplin[7].

Uczelnie[edytuj | edytuj kod]

Uniwersytet[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Rok założenia Uwagi
Uniwersytet Mikołaja Kopernika 1945 największa uczelnia w województwie kujawsko-pomorskim. Posiada ona 16 wydziałów: 13 w Toruniu i 3 w Bydgoszczy jako Collegium Medicum. Uczelnie współpracuje również z Wyższym Seminarium Duchownym we Włocławku i Wyższym Seminarium Duchownym w Pelplinie. Uniwersytet posiada Obserwatorium Astronomiczne w Piwnicach, gdzie znajduje się największy w Europie Środkowo-Wschodniej radioteleskop, oraz Stację Polarną na Spitsbergenie. Na UMK działa jedyne w Polsce Archiwum Emigracji – ośrodek archiwalno-naukowy gromadzący zbiory i badania dokumentacji związanej z emigracją polską po 1945. Uczelnia kieruje również Uniwersyteckim Liceum Ogólnokształcącym w Toruniu[8]

Akademie[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Rok założenia Uwagi
Akademia Kultury Społecznej i Medialnej 2001 uczelnia niepubliczna należąca do Fundacji Lux Veritatis
Akademia Jagiellońska (od 1 października 2022) 2003 uczelnia niepubliczna

Inne[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Rok założenia Uwagi
Medyczno-Społeczne Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego 1959 publiczna, prowadzona przez Samorząd Województwa Kujawsko- Pomorskiego
Wyższe Seminarium Duchowne Diecezji Toruńskiej 1993 jurysdykcję kanoniczną nad Seminarium sprawuje biskup toruński
Studium Muzyki Kościelnej Diecezji Toruńskiej 1996 niepubliczna szkoła muzyczna, prowadzona przez diecezję toruńską
Wyższa Szkoła Bankowa 1998 największa biznesowa uczelnia niepubliczna w województwie kujawsko-pomorskim[9]
Centrum Szkolenia Artylerii i Uzbrojenia im. gen. Józefa Bema 2002 jednostka szkolnictwa Wojska Polskiego
Wyższa Szkoła Gospodarki w BydgoszczyWydział Techniczny i Wydział Pielęgniarstwa i Położnictwa 2011 uczelnia niepubliczna
Wyższa Szkoła Kultury Fizycznej i Turystyki im. Haliny Konopackiej – Wydział Zamiejscowy Toruń-Lubicz uczelnia niepubliczna

Uczelnie zlikwidowane[edytuj | edytuj kod]

Nazwa Uwagi
Gimnazjum Akademickie szkoła półwyższa założona w 1568 roku
Kolegium jezuitów istniało w latach 1605-1773
Konserwatorium Muzyczne istniało w latach 1921–1939
Studium Nauczycielskie istniało w latach 1954–1972
Wyższa Szkoła Oficerska im. Józefa Bema istniała w latach 1945-2002
Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie Wydział Geodezji i Gospodarki Przestrzennej Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny podczas posiedzenia 25 listopada 2011 roku Senat UWM postanowił zlikwidować swoje ośrodki zamiejscowe, czyli Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny Wydziału Geodezji i Gospodarki Przestrzennej UWM w Poznaniu i w Toruniu (gdzie odbywało się kształcenie na kierunku geodezja i kartografia)
Akademia Sztuk Pięknych im. Władysława Strzemińskiego w Łodzi - Kolegium Mody ASP powstało w 2005 roku, kształciło specjalistów w zakresie projektowania odzieży, siedziba szkoły mieściła się w ówczesnym budynku Zespołu Szkół Odzieżowych. Zlikwidowana około 2011 roku[10][11]
Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych zlikwidowane w związku z reformą ustawy o szkolnictwie wyższym w 2015 roku
Kolegium Pracowników Służb Społecznych istniało w latach 2006 - 2015[12]
Niepubliczne Nauczycielskie Kolegium Językowe kolegium pod patronatem Uniwersytetu Gdańskiego zapewniało możliwość uzyskania tytułu licencjata na kierunkach język angielski i język niemiecki
Wyższa Szkoła Filologii Hebrajskiej zlikwidowana w 2016 roku
Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości im. Księcia Kazimierza Kujawskiego w Inowrocławiu (dawniej Toruńska Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości) przeniesiona do Inowrocławia w 2016 roku

Liczba studentów[edytuj | edytuj kod]

Liczba studentów na przestrzeni lat[13][14][15][16]:

Jednostki naukowo-badawcze[edytuj | edytuj kod]

Placówki Polskiej Akademii Nauk[edytuj | edytuj kod]

Toruń to jedyne miasto w województwie będące siedzibą instytutów Polskiej Akademii Nauk, są to:

Nazwa Rok
zał.
Kadra naukowa Uwagi Zdjęcie
Pracownia Słownika Polszczyzny XVI w. Instytutu Badań Literackich[17] 1949 11 Dotychczas ukazało się 36 tomów Słownika polszczyzny XVI wieku. Zespół toruński ma siedzibę przy ul. Piekary 8
Torun kamienica ul Piekary 8.jpg
Instytut Matematyczny oddział w Toruniu[18] 3 (1 prof.) Siedziba mieści się w budynku Wydziału Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika przy ul. Chopina 8. Pracownicy zatrudnieni są w ramach 3 zakładów: Teorii Prawdopodobieństwa i Matematyki Finansowej, Układów Dynamicznych, Analizy Funkcjonalnej
Wydział UMK w Toruniu.jpg
Zakład Astrofizyki Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika[19] 1956 22 (4 prof.) Zakład w Toruniu zajmuje się następującą tematyką: późne etapy ewolucji gwiazd, obiekty typu V838 Monocerotis, astrofizyka wysokich energii, badania promieniowania radiowego plazmy magnetosferycznej. Uczestniczy także w projektach międzynarodowych Southern African Large Telescope, Herschel Space Obserwatory oraz International Gamma Ray Laboratory
Zakład Astrofizyki Centrum Astronomicznego im. M. Kopernika.jpg
Zakład Geomorfologii i Hydrologii Niżu Instytutu Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania[20] 1953 14 (1 prof.) Zakład powstał jako Pracownia Mapy Geomorfologicznej i Hydrograficznej. Głównymi profilami badań są: ewolucja systemów rzeczno-jeziornych, badania i monitoring współczesnych procesów geodynamicznych, wykorzystanie narzędzi GIS w geomorfologii, badania georadarowe, rozwój strefy brzegowej sztucznych zbiorników wodnych na terenie Polski, ewolucja obiektów torfowiskowych i jeziornych
Dom Kopernika i sąsiednie kamienice przy ul. Kopernika (Ola Z.).jpg
Zakład Historii Pomorza i Krajów Bałtyckich Instytutu Historii[21] 1953 8 (3 prof.) Badania koncentrują się z jednej strony na działalności edytorsko-warsztatowej, z drugiej na prowadzeniu studiów o charakterze monograficznym, opartych na nowych kwerendach źródłowych
Toruń, ul. Szeroka 38, 36, 34 (Ola Z.).JPG
Zespół Fizyki Plazmy Pracownia w Obserwatorium Astronomicznym w Piwnicach pod Toruniem[22] brak danych co najmniej 1 Centrum Badań Kosmicznych Polskiej Akademii Nauk jest jedynym w Polsce instytutem, którego cała działalność merytoryczna związana jest z prowadzeniem badań przestrzeni wokółziemskiej, ciał Układu Słonecznego i samej Ziemi przy wykorzystaniu technologii kosmicznych i technik satelitarnych
Torun32m winter.jpg

Placówki podległe ministerstwom[edytuj | edytuj kod]

Oprócz instytutów PAN w mieście swoją siedzibę mają liczne instytucje badawczo-rozwojowe podlegające odpowiednim ministerstwom, są to:

Inne placówki[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Gimnazjum Akademickie - Atrakcje Torunia - Przewodnik po Toruniu | Toruń Tour Toruński Portal Turystyczny, Toruński Portal Turystyczny [dostęp 2019-01-05] (pol.).
  2. Twórcy Kultury Torunia, www.icimss.edu.pl [dostęp 2016-12-29].
  3. Historia Uniwersytetu - Uniwersytet Mikołaja Kopernika, www.umk.pl [dostęp 2019-01-05].
  4. [założona w 1945, kształci ponad 30 tys., najwięcej w regionie, najlepsza wg rankingów np. Perspektywy, wg którego jest 5 uniwersytetem w kraju].
  5. Szkolnictwo wyższe i działalność badawczo-rozwojowa w województwie, Kujawsko-pomorskie Centrum Obsługi Inwestora w Toruniu [dostęp 2015-01-10].
  6. O Towarzystwie Naukowym w Toruniu [dostęp 2015-01-10].
  7. Doktoranci w województwie kujawsko-pomorskim w 2013 roku, Urząd Statystyczny w Bydgoszczy [dostęp 2015-01-10].
  8. Toruńskie uczelnie | www.torun.pl, www.torun.pl [dostęp 2016-12-29].
  9. [według rankingów: „Rzeczpospolita” i „Perspektywy”, „Polityka”, „Home & Market”, Medal Europejski Business Centre Club].
  10. Kolegium Mody w Toruniu [dostęp 2019-09-15]
  11. Gazeta Pomorska Kolegium Mody [dostęp 2019-09-15]
  12. Archiwalna strona BIP Kolegium [dostęp 2019-09-15]
  13. Hanna Tomaszewska - Nowak (red.), Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Toruń 1981.
  14. UMK w liczbach - Uniwersytet Mikołaja Kopernika, www.umk.pl [dostęp 2017-06-14] (pol.).
  15. [Toruń] Dane statystyczne (demografia, wskaźniki ekonomiczne) - Page 39 - SkyscraperCity, www.skyscrapercity.com [dostęp 2018-10-31] (ang.).
  16. https://www.torun.pl/sites/default/files/pictures/Dokumenty/raport_o_stanie_miasta_za_2012.pdf
  17. Pracownia słownika polszczyzny XVI wieku. Instytut Badań Literackich PAN w Warszawie [dostęp 2015-01-10].
  18. Strona Instytutu Matematycznego PAN [dostęp 2015-01-10].
  19. Strona zakładu [dostęp 2015-01-10].
  20. Strona zakładu [dostęp 2015-01-10].
  21. Strona zakładu [dostęp 2015-01-10].
  22. Strona Centrum Badań Kosmicznych PAN [dostęp 2019-09-15].
  23. RYAN, IMPIB - Aktualności, www.impib.pl [dostęp 2016-12-29].
  24. PIAP-OBRUSN maszyny CNC, automatyka i robotyka, przemienniki częstotliwości, profile aluminiowe, www.obrusn.pl [dostęp 2016-12-29].
  25. l, Pracownicy / Centralne Laboratorium / Działalność laboratoryjna / Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa, piorin.gov.pl [dostęp 2016-12-29].
  26. 2002-2016, Instytut Ochrony Roślin – Państwowy Instytut Badawczy, www.ior.poznan.pl [dostęp 2016-12-29] [zarchiwizowane z adresu 2015-05-10].
  27. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Regionalna Stacja Hydrologiczno - Meteorologiczna Toruń 87-100, Meteorologiczne Stacje, MisterWhat [dostęp 2016-12-29].
  28. Kujawsko-Pomorskie, www.nid.pl [dostęp 2016-12-29].
  29. ICNT, www.icnt.umk.pl [dostęp 2016-12-29].
  30. Centrum Optyki Kwantowej, www.fizyka.umk.pl [dostęp 2016-12-29].
  31. Fundacja Generał Elżbiety Zawackiej, www.zawacka.pl [dostęp 2016-12-29].
  32. Towarzystwo Naukowe w Toruniu | Strona główna, www.tnt.torun.pl [dostęp 2016-12-29].
  33. Super User, Krajowe Laboratorium Fizyki Atomowej, Molekularnej i Optyczne FAMO, www.fizyka.umk.pl [dostęp 2016-12-29] [zarchiwizowane z adresu 2016-12-15].
  34. CBN, www.cbn.umk.pl [dostęp 2016-12-29].
  35. Firma INSTYTUT TURYSTYKI W WARSZAWIE ZAKŁAD INFRASTRUKTURY I GOSPODARKI PRZESTRZENNEJ - Toruń - MSP.Money.pl, msp.money.pl [dostęp 2016-12-29].
  36. Paczkowska E., dr. Instytut Kultury Zdrowia i Urody Toruń 87-100, Instytut Naukowy, MisterWhat [dostęp 2016-12-29].
  37. Fundacja na Rzecz Rozwoju Dzieci Niepełnosprawnych DAJ SZANSĘ i Instytut Terapeutyczny, Fundacja na Rzecz Rozwoju Dzieci Niepełnosprawnych DAJ SZANSĘ i Instytut Terapeutyczny [dostęp 2016-12-29].
  38. Instytut Procesów Informacyjnych Sp. z o.o., Toruń - Instytuty i ośrodki badawcze - Panorama Firm, panoramafirm.pl [dostęp 2016-12-29].
  39. o. Tadeusz Rydzyk CSsR: Powołano Instytut im. św. Jana Pawła II „Pamięć i Tożsamość” - RadioMaryja.pl, www.radiomaryja.pl [dostęp 2020-07-09] (pol.).