Ukraińcy w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Procentowy udział ludności ukraińskiej wg Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002
Ludność Rzeczypospolitej z językiem ojczystym ukraińskim i ruskim, według spisu powszechnego 1931 roku

Ukraińcy – jedna z dziewięciu ustawowo uznanych mniejszości narodowych w Rzeczypospolitej Polskiej[1], żyjąca w diasporze na obszarze całego kraju, z większą koncentracją na Mazurach, Warmii, Pomorzu Zachodnim, Pomorzu Gdańskim, zachodniej części Dolnego Śląska oraz w południowo-wschodniej części województwa podkarpackiego i podlaskiego.

Liczebność[edytuj]

Według narodowego spisu powszechnego 2011 narodowość ukraińską zadeklarowało 51 001 osób, z czego 27 630 jako jedyną[2]. Z tej grupy właściwa mniejszość ukraińska w Polsce (osoby posiadające polskie obywatelstwo) obejmuje 38 795 osób[3]. Podczas narodowego spisu powszechnego ludności w 2002 narodowość ukraińską zadeklarowało 27 172 obywateli RP, w tym w poszczególnych województwach:

Ukraińcy są w większości wiernymi dwóch Kościołów: Kościoła Katolickiego Obrządku bizantyjsko-ukraińskiego i Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.

Kultura[edytuj]

Organizacje[edytuj]

Do stowarzyszeń mniejszości ukraińskiej w Polsce należą[4]:

  • Stowarzyszenie Ukraińców Więźniów Politycznych i Represjonowanych w Polsce
  • Stowarzyszenie „Ukraiński Dom Narodowy”
  • Towarzystwo Ukraińców Podkarpacia w Zapałowie
  • Towarzystwo Ukraińskie
  • Ukraińska Organizacja Skautowa „Płast”[a]
  • Ukraińskie Towarzystwo Historyczne w Polsce
  • Ukraińskie Towarzystwo Lekarskie
  • Ukraińskie Towarzystwo Nauczycielskie w Polsce
  • Związek Ukrainek[a]
  • Związek Ukraińców Podlasia
  • Związek Ukraińców w Polsce
  • Związek Ukraińskiej Młodzieży Niezależnej

Prasa[edytuj]

Do najważniejszych tytułów prasowych zaliczają się:

Radia nadające audycje po ukraińsku[edytuj]

Telewizja[edytuj]

Imprezy kulturalne[edytuj]

  • „Festiwal Kultury Ukraińskiej” w Sopocie
  • „Młodzieżowy Jarmark” w Gdańsku
  • Festiwal Kultury Ukraińskiej UKRAINA VIVA we Wrocławiu
  • "Święto Kultury Nad Osławą" Mokre
  • „Na Iwana, na Kupała” w Dubiczach Cerkiewnych
  • Festiwal Kultury Ukraińskiej na Podlasiu „Podlaska Jesień”
  • „Dni Kultury Ukraińskiej” – Giżycko, Szczecin[7], Węgorzewo
  • Bytowska Watra
  • Ukraińska wiosna” w Poznaniu
  • „Ukraina w Centrum Lublina”

Ukraińcy w Polsce[edytuj]

Ukraińcy i Rusini w II Rzeczypospolitej[edytuj]

Język ukraiński i ruski według powiatów II RP w procentach populacji całkowitej

Pierwszy spis ludności w Polsce po I wojnie światowej został przeprowadzony w 1921 r. Nie objął on ziemi wileńskiej i polskiej części Górnego Śląska. Ponadto spis zbojkotowała znaczna część ludności ukraińskiej w Galicji Wschodniej. Według spisu Ukraińcy stanowili najliczniejszą grupę spośród niepolskich narodowości. Całkowita liczba ludności wynosiła 27,2 mln mieszkańców. Ukraińcy stanowili (3.898.431 osób) – 14,3 proc[8].

Według dr Alfonsa Krysińskiego, 1 stycznia 1928 r. liczba Ukraińców wynosiła ok. 4,9 mln., a na końcu 1929 r. ok. 5 mln[9]. Krysiński pominął jednak mieszkańców Polesia (ok. 200 tys.), Chełmszczyzny i Podlasia (około 20 tys.) oraz Ukraińców wyznania rzymskokatolickiego. Tym samym maksymalna przybliżona liczba Ukraińców w Polsce na koniec 1929 r. wynosiłaby około 5,1-5,2 mln. osób[10].

Według spisu powszechnego z 1931 jako Ukraińcy lub Rusini zadeklarowało się około 3 250 000 polskich obywateli, czyli 10% ludności całego kraju. Żyli oni głównie w województwach wołyńskim (68% ludności województwa), tarnopolskim (45%), stanisławowskim (68%) i lwowskim (33%).

Okupacja radziecka Kresów Wschodnich 1939-1941[edytuj]

Na terenie okupacji sowieckiej praca jest znacznie trudniejsza niż w generalnej Guberni. Wynika to przede wszystkim z tego, że bolszewicy rozporządzają znacznie liczniejszym aparatem policyjnym, rozumieją język polski i mają dużą pomoc elementu miejscowego: Ukraińców, Białorusinów, a przede wszystkim Żydów - mają też dużo zwolenników wśród młodzieży, którą faworyzują i dają jej posady. meldunek komendanta głównego ZWZ z listopada 1940 roku[11]

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. a b Działa przy Związku Ukraińców w Polsce jako organizacja nieformalna – niemająca odrębnej osobowości prawnej.

Przypisy

  1. Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym.
  2. http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/LUD_ludnosc_stan_str_dem_spo_NSP2011.pdf
  3. Liczba osób należących do mniejszości narodowych i etnicznych oraz osób posługujących się językiem regionalnym (kaszubskim). Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji. [dostęp 2013-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-11)].
  4. Wyznania religijne, stowarzyszenia narodowościowe i etniczne w Polsce 2009-2011. Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 2013-04-15]. s. 225-226.
  5. Posydeńki 2017. Polskie Radio Szczecin. [dostęp 2017-07-18].
  6. Dawniej w programie wszystkich mniejszości narodowych i etnicznych na Podlasiu pt. Sami o sobie.
  7. informacja na www.ukraincy.pl.
  8. Magdalena Rudnicka, Struktura demograficzna i społeczno-zawodowa mniejszości ukraińskiej w Polsce, „De Securitate et Defensione. O Bezpieczeństwie i Obronności”, ISSN 2450-5005.
  9. R. Torzecki, Kwestia ukraińska w Polsce w latach 1923-1929, Kraków 1989.
  10. Magdalena Rudnicka, Struktura demograficzna i społeczno-zawodowa mniejszości ukraińskiej w Polsce, „De Securitate et Defensione. O Bezpieczeństwie i Obronności”, 2015.
  11. Zbigniew K. Wójcik – Okupacja i konspiracja w regionie przemyskim (1939-1941). Studium porównawcze, w: Okupacja sowiecka ziem polskich 1939–1941, pod red. Piotra Chmielowca, Rzeszów – Warszawa, 2005, s. 80.