Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Sobór św. Włodzimierza w Kijowie, główny sobór Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego.

Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego (ukr. Українська Православна Церква Київського Патрiархату) – prawdopodobnie największa pod względem liczby wiernych Cerkiew prawosławna na Ukrainie i jednocześnie największa wspólnota religijna Ukrainy. Cerkiew niekanoniczna.

Historia[edytuj]

Pierwsze wspólnoty chrześcijańskie pojawiają się na terytorium dzisiejszej Ukrainy już w starożytności. Na przełomie IV i V w. zostaje schrystianizowana południowa część Krymu, zamieszkana przez ludność grecką. Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego (UKP PK) uważa się za spadkobiercę prawosławnej metropolii kijowskiej, którą założono w wyniku chrztu Rusi Kijowskiej w 988. W wyniku rozbicia dzielnicowego oraz zniszczenia i spadku znaczenia Kijowa podczas inwazji mongolskiej (1240) siedzibę metropolitów kijowskich przeniesiono najpierw do Lwowa, a następnie na Wschód – do Włodzimierza nad Klaźmą (1299), a potem do Moskwy (1325). W 1458 dokonano podziału metropolii kijowskiej na dwie odrębne: litewską z siedzibą w Kijowie i moskiewską. Od tego czasu hierarchowie prawosławni z Moskwy przestali używać tytułu metropolitów kijowskich i całej Rusi. W 1596 miała miejsce Unia brzeska, ale Kościół Prawosławny w Rzeczypospolitej nigdy nie uległ likwidacji – nie wydano żadnego aktu delegalizującego tę konfesję – i formalnie został wskrzeszony w 1620, co w 1632 oficjalnie uznał król Władysław Waza. W 1686 metropolia kijowska, która do tej pory wchodziła w skład patriarchatu konstantynopolitańskiego, została podporządkowana Moskwie. Na początku XIX wieku Kijów stracił status metropolii i stał się zwykłą diecezją sufraganną Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego.

Współczesność[edytuj]

W styczniu 1990 r. zgodnie z decyzją Synodu Biskupów RKP ukraińskie diecezje utworzyły oddzielny egzarchat kościoła niezależny w sprawach administracyjnych pod równoważną nazwą UKP PM. Pod wpływem Aktu Niepodległości Ukrainy z sierpnia 1991 r. na Soborze UKP PM na początku listopada 1991 r. przyjęto postanowienie o autokefalii ukraińskiego prawosławia od RKP zgodnie z XXXIV Apostolskim Kanonem Prawosławnym (niezależność polityczna powinna ciągnąć za sobą niezależność kościoła). RKP nie zgodził się nadać Kijowowi autokefalii, co w praktyce wiązałoby się z utratą większości z gmin wyznaniowych kościoła, i w maju 1992 r. Sobór UKP PM zdjął pomysłodawcę secesji – metropolitę Filareta (Denysenkę) – ze stanowiska głowy ukraińskiego prawosławia. Ten uznał Sobór za nieważny w sensie prawa kanonicznego i rozpoczął rozmowy z UAKP na temat zjednoczenia obu kościołów. Na Wszechukraińskim Soborze Prawosławnym 25-26 czerwca 1992 r. doszło do zjednoczenia części parafii, które nadal uznawały zwierzchnictwo Filareta, z UAKP i powstania UKP PK. Patriarchą Kijowskim i Wszechukraińskim wybrano dotychczasowego przywódcę UAKP Mścisława. Po śmierci patriarchy w czerwcu 1993 r. doszło do secesji grupy jego zwolenników i odrodzenia UAKP. Nowym patriarchą UKP PK został metropolita czernihowski Wasyl (Romaniuk), który przyjął imię Wołodymyr, a po jego śmierci w lipcu 1995 r. patriarchą został Filaret. Również w tym wypadku miał miejsce pewien odwrót wiernych kościoła i przejście do UAKP (diecezje iwanofrankowsko-winnicka oraz buczacko-chmielnicka).

Pomimo faktu, że UKP PK nie działa legalnie w sensie prawa kanonicznego, to kościół rozwija się nie tylko w kraju (1996 r. – powrót do UKP PK diecezji iwanofrankowsko-winnickiej), ale i za granicą (utworzenie metropolii Europy Zachodniej i Kanady, trzech diecezji w Rosji: moskiewskiej, kursko-białogrodzkiej i tobolsko-jenisiejskiej; uznanie przez Kościół Prawdziwych Chrześcijan Prawosławnych Grecji (Starokalendarzyści) zwierzchności patriarchy kijowskiego; komunia z Macedońskim Kościołem Prawosławnym, również niekanonicznym) .

Struktura wewnętrzna[edytuj]

Według danych ze stycznia 2005 r. w skład UKP PK wchodzi 3523 wspólnot religijnych zorganizowanych w 31 diecezji, 36 klasztory i 24 misje, w których przebywa 206 zakonników. Posługę kapłańską sprawuje 2693 duchownych. Kościół posiada 16 zakładów oświatowych, w których naukę pobiera 1,3 tys. uczniów i studentów, w tym 556 osób w formie zaocznej. UKP PK prowadzi 1086 szkół niedzielnych. Wydaje 25 periodyków, w tym Biuletyn Prawosławny (Kijów), Połtawskie Wiadomości Diecezjalne (Połtawa), Głos Prawosławia (Kijów), Kijowski Patriarchat (Kijów) czy Z Bogiem w sercu (Charków) .

Patriarchowie Kijowa[edytuj]

Liczba wiernych[edytuj]

Nie istnieją całkowicie wiarygodne dane dotyczące liczebności poszczególnych ukraińskich związków wyznaniowych[1][2][3]. W 2006 Centrum Razumkowa w sondażu oceniło liczbę wiernych Patriarchatu Kijowskiego na 14,9% całego społeczeństwa Ukrainy, co czyniłoby go największym związkiem wyznaniowym w kraju[4]. W sondażu Ukrainian Sociology Service z 2007 podano z kolei, że z Kościołem tym identyfikuje się 32,4% Ukraińców[3]. Zbliżone wyniki podało Centrum Razumkowa w kolejnym sondażu w 2014[5]. W 2012 wskazywano, że rywalizujące ze sobą Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego oraz Patriarchat Kijowski mają podobną liczbę wyznawców[6]. W 2015 według sondażu fundacji "Demokratyczni inicjatywy" do Cerkwi Kijowskiej należało 44,2% obywateli Ukrainy, przy czym sondaż nie objął Krymu i separatystycznej republiki ługańskiej[7]

Sam Kościół w 2011 oceniał liczbę swoich wiernych na ok. 10 mln osób[8]. Według analityk Ośrodka Studiów Wschodnich Katarzyny Jarzyńskiej w rzeczywistości przed Euromajdanem było ich szacunkowo od 4 do 8 mln, jednak po sukcesie Euromajdanu i podczas wojny w Donbasie liczba Ukraińców utożsamiających się z Patriarchatem Kijowskim wzrosła[9]. Przedstawiciele Kościoła twierdzą, że w tym okresie przejęli z rąk Patriarchatu Moskiewskiego około 30 cerkwi parafialnych[6]. W styczniu 2016 w sondażu grupy "Rejting" przynależność do Patriarchatu Kijowskiego zadeklarowało 32% Ukraińców; sondaż nie objął Krymu, Donbasu i republiki ługańskiej[10].

Przypisy

  1. Ukraiński Kościół Prawosławny wobec rewolucji i wojny | OSW, www.osw.waw.pl [dostęp 2016-03-01].
  2. Sparkle DesignS. D. Studio Sparkle DesignS. D., Вплив РПЦ в Україні пропорційний зовнішньополітичним уподобанням // Центр Разумкова, razumkov.org.ua [dostęp 2016-03-01].
  3. a b A. Szeptycki, Podziały religijne na Ukrainie, [w:] red. Solarz A., Schreiber H.: Religia w stosunkach międzynarodowych. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2012, s. 219-220. ISBN 9788323508274.
  4. Sparkle DesignS. D. Studio Sparkle DesignS. D., Опитування: Віруючим якої церкви, конфесії Ви себе вважаєте? // Центр Разумкова, razumkov.org.ua [dostęp 2016-03-01].
  5. Ukraińska gra patriarchy Cyryla | OSW, www.osw.waw.pl [dostęp 2016-03-01].
  6. a b KatyaK. Kumkova KatyaK., Kyiv Making Gains in Religious Dimension of the Ukrainian-Russian Conflict, „EurasiaNet”, 13 stycznia 2015 [dostęp 2016-03-01].
  7. Sondaż [1]
  8. Ukrainian Orthodox Church – Kyivan Patriarchate, risu.org.ua [dostęp 2016-03-01].
  9. Ukraińska gra patriarchy Cyryla | OSW, www.osw.waw.pl [dostęp 2016-03-01].
  10. В Украине прихожан УПЦ КП больше, чем УПЦ (МП) - опрос, risu.org.ua [dostęp 2016-03-01].

Linki zewnętrzne[edytuj]

Zobacz też[edytuj]