Ukrzyżowanie z kartuzji Scheut

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ukrzyżowanie z kartuzji Scheut
Grafika bez ustawionego tekstu alternatywnego: Ukrzyżowanie z kartuzji Scheut
Autor Rogier van der Weyden
Rok wykonania 1454-1464
Technika wykonania olej na desce dębowej
Rozmiar 325 × 192 cm
Muzeum Escorial

Ukrzyżowanie z kartuzji Scheut – największy istniejący pojedynczy obraz Rogiera van der Weydena, przykład niderlandzkiego malarstwa tablicowego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Obraz powstał z inicjatywy Rogiera van der Weydena, który pod koniec swojego życia, około roku 1450, podarował go kartuzji Scheut w Brukseli. Artysta związany był z zakonem kartuzów poprzez najstarszego syna, który studiował na Uniwersytecie Lowańskim i wstąpił do klasztoru kartuzów w Hérinnes w latach 1448/49[1]. Prócz kilku obrazów Weyden podarował klasztorowi pewne sumy pieniężne[a] . W zamian mnisi odprawiali mszę w każdą rocznice jego śmierci.

W 1555 roku obraz został sprzedany Filipowi II, który umieścił go w kaplicy w Segowii, a następnie w 1574 roku przeniósł do Ecorialu. Obraz znajduje się w złym stanie technicznym. W 1671 roku uległ uszkodzeniu w wyniku pożaru, jaki wybuchł w pałacu. Dodatkowym powodem niszczenia warstwy malarskiej obrazu jest wadliwe wykonanie podobrazia. Panel, złożony z trzynastu źle sklejonych desek, pęka, natomiast na stykach desek, w liniach poziomych, złuszcza się farba, co najlepiej widoczne jest na wysokości kolan Chrystusa. Dużych zniszczeń dopełniła źle wykonana renowacja, wykonana około roku 1700 oraz liczne przemalowania. W latach 1946-1948 dokonano kolejnej częściowej renowacji, podczas której usunięto niektóre przemalowania, ale wprowadzono w jej trakcie mniej udane retusze[2].

W 2011 roku przeprowadzono renowacje obrazu[potrzebny przypis].

Opis obrazu[edytuj | edytuj kod]

Scena ukazuje ukrzyżowanego Chrystusa i stojących pod krzyżem Marię i Jana Ewangelistę. Obie postacie ukazane zostały w białych szatach, nawiązujących do barwy tradycyjnych strojów kartuzów. Szarawy odcień bieli nadaje figurom wrażenie rzeźb i charakter semi-grisailles. Wrażenie trójwymiarowości potęguje naturalna wielkość postaci. Jezus został ukazany w sposób odmienny jako żywa, cielesna postać wisząca na krzyżu, ale nie tak jak nakazuje tradycyjna ikonografia chrześcijańska, na tle góry Golgoty z widokiem na Jeruzalem, lecz na tle czerwonej ściany lub kotary baldachimu, przypominając krucyfiks zawieszony w kościele. Czerwony kolor ściany nawiązuje do Pasji. Figury Jana i Marii są obrazem bólu wzajemnie się uzupełniającego: święty zwrócony jest ku górze z dłońmi w geście błagalnym, Maria ku dołowi, w chwili, gdy zakrywa twarz skrawkiem sukni.

W podobnym stylu, zachowując iluzję trójwymiarowej rzeźby, powstało Ukrzyżowanie z Marią i św. Janem pod krzyżem z Filadelfii, przypisywane warsztatowi Weydena.

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Na zachowanych rachunkach z tego okresu widnieje zapis Crucifictio nobil donata a magistro Rogere pictore sugerujący iz obraz był wotywnym darem artysty

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Antoni Ziemba: Sztuka Burgundii i Niderlandów 1380-1500. Niderlandzkie malarstwo tablicowe Tom II. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2008. ISBN 978-83-235-0443-6.