Ulica Aleksandra Fredry w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ulica Aleksandra Fredry w Warszawie
Śródmieście Północne
Ilustracja
Ulica Fredry, widok w kierunku ulicy Wierzbowej
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg ul. Wierzbowa
Ikona ulica ślepy koniec.svg
Położenie na mapie Warszawy
Mapa konturowa Warszawy, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Ulica Aleksandra Fredry w Warszawie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Ulica Aleksandra Fredry w Warszawie”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Ulica Aleksandra Fredry w Warszawie”
Ziemia52°14′32,0″N 21°00′36,0″E/52,242222 21,010000
Budynek Banku Dyskontowego, obecnie siedziba Biblioteki Materiałów Orkiestrowych (nr 8)

Ulica Aleksandra Fredry – ulica w śródmieściu Warszawy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ulica Fredry to krótka, prostopadła do Wierzbowej ulica, kończąca się ślepo w Ogrodzie Saskim.

Została wytyczona w 1876 na terenach dawnej posesji pałacu Brühla. Zwana początkowo Brylowską, od 1879 nosiła imię hr. Pawła Kotzebue, namiestnika Królestwa Polskiego i de facto pierwszego generał-gubernatora warszawskiego. Obecna nazwa ulicy została nadana w październiku 1916[1].

Pierwszą zabudowę przypisaną numeracji ul. Fredry stanowiła kamienica Bachrachów, wzniesiona pod nr. 10 krótko po powstaniu ulicy; autorem jej projektu był Jan Kacper Heurich. Równocześnie pod nr. 12 powstał gmach Hotelu Brühlowskiego, należącego do Isera Cohena; projekt monumentalnego gmachu wykonał Witold Lanci. Elewacja frontowa hotelu wychodziła na Ogród Saski; krótsza boczna – na ul. Niecałą.

Nieparzystą stronę ulicy wypełniała elewacja ogrodowa pałacu Brühla, wzniesionego w latach 1639–1642 dla Jerzego Ossolińskiego. W latach 1885–1886 od strony ulicy Fredry pałac otrzymał nowe wejście, wiodące do biur urzędu telegraficznego. W latach 1896-1897 pod nr 6 powstał zachowany do dziś budynek Banku Zachodniego; mimo pewnych nieścisłości w odtworzeniu jego fasad, podczas remontu w 1995 przywrócono reprezentacyjny, neostylowy wystrój wnętrz.

Dokładnie w tym samym czasie, przed 1897 pod nr 8 według projektu Kazimierza Löewego powstał gmach Banku Dyskontowego; prace budowlane przy jego wzniesieniu prowadziło Warszawskie Biuro Architektoniczno Budowlane Karol Kozłowski i S-ka.

Obecność banków, telegrafu, hotelu i Ogrodu Saskiego nadały ulicy Fredry ekskluzywny, wielkomiejski charakter: we wznoszonych tu kamienicach mieszkania miały najwyższy standard. Poważną zmianę w otoczeniu ul. Fredry przyniosła dopiero adaptacja pałacu Brühla na siedzibę Ministerstwa Spraw Zagranicznych w latach 1932–1936. Do odrestaurowanego pałacu pod kierunkiem Bohdana Pniewskiego dobudowano willę, w której rezydował minister Józef Beck. Willa otrzymała też ogród, urządzony kosztem fragmentu Ogrodu Saskiego.

Krótko przed 1939 zdołano jeszcze gruntownie wyremontować Hotel Brühlowski, nadając jego wnętrzom wysoki standard, czyniąc go jednym z najbardziej ekskluzywnych hoteli w mieście.

W maju 1940 nazwa ulicy została zmieniona przez okupacyjne władze niemieckie na Parkstrasse[2]. W 1944 przy ul. Fredry Niemcy spalili cztery kamienice; wysadzili w powietrze pałac Brühla oraz willę ministra Becka. W latach 1945–1946 rozebrano mury hotelu Brühlowskiego oraz kamienicy Bachrachów; ocalałe kamienice nr. 2 i 4 wyburzono mimo niezłego stanu zachowania pod koniec lat czterdziestych.

Obecnie w sferze planów pozostaje odbudowa pałacu Brühla w ramach rekonstrukcji zachodniej pierzei placu marsz. J. Piłsudskiego, co zmieni także kształt ulicy Fredry.

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Adam Szczypiorski: Od Piotra Drzewickiego do Stefana Starzyńskiego. Wrocław: Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, 1968, s. 65.
  2. Tomasz Szarota: Okupowanej Warszawy dzień powszedni. Studium historyczne. Warszawa: Czytelnik, 2010, s. 48. ISBN 978-83-07-03239-9.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]