Ulica Bartosza Głowackiego w Sanoku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Bartosza Głowackiego
Zatorze
Ilustracja
Początek ulicy i most nad Potokiem Płowieckim
Państwo  Polska
Miejscowość Sanok
Przebieg
Ikona przejazd kolejowy strzezony.svg 0m Ulica Henryka Sienkiewicza (wyjściowa) i stacja kolejowa Sanok Miasto (po lewej)
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 5m Ulica Śniegowa (w prawo) i Ulica Niecała (w lewo)
Ikona ulica z prawej.svg 45m Ulica Płowiecka
Ikona ulica z lewej.svg 85m Ulica 800-lecia
Ikona ulica z lewej.svg 700m Ulica Zielna
Położenie na mapie Sanoka
Mapa lokalizacyjna Sanoka
ulica Bartosza Głowackiego
ulica Bartosza Głowackiego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Bartosza Głowackiego
ulica Bartosza Głowackiego
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
ulica Bartosza Głowackiego
ulica Bartosza Głowackiego
Położenie na mapie powiatu sanockiego
Mapa lokalizacyjna powiatu sanockiego
ulica Bartosza Głowackiego
ulica Bartosza Głowackiego
Ziemia49°33′06,7″N 22°11′40,0″E/49,551861 22,194444

Ulica Bartosza Głowackiego w Sanoku – ulica w dzielnicy Zatorze miasta Sanoka.

Została nazwana imieniem Bartosza Głowackiego w 1913 i wyznaczona na tzw. Przeddworciu od stacji kolejowym Sanok Miasto (skąd odbiega na północ także ustanowiona wówczas ulica Henryka Sienkiewicza) w kierunku południowym do Stróż Małych[1][2]. W przeszłości wzdłuż biegu późniejszej ulicy znajdowały się ogrody należące do fundacji szpitalnej; później na tym terenie powstał dwuszeregowy pas wybudowanych willi[3] z początku XX wieku[4]. Podczas II wojny światowej w trakcie okupacji niemieckiej ulica została przemianowana na Bergstrasse[5].

W początku biegu ulica stanowi most nad Potokiem Płowieckim.

Ulica Bartosza Głowackiego przynależy do rzymskokatolickiej parafii Przemienienia Pańskiego w Sanoku. Do ulicy dojeżdża linia autobusowa nr 7 MKS w Sanoku.

Historia, zabudowa i mieszkańcy[edytuj | edytuj kod]

Ulica została utworzona w 1908 na gruncie należącym wcześniej do Stupnickiej[6]. Leżała na terenie gminy Posada Sanocka, włączonej do miasta Sanoka w 1910[7] w wyniku decyzji Wydziału Krajowego we Lwowie z 1909 roku[8]. Następnie znalazła się w miejskiej dzielnicy Zatorze[9].

Głównym architektem ulicy był architekt Stanisław Mazurek[6] (mieszkał w domu nr 7). W latach od 1900 do 1908 w obrębie obecnej ulicy zostało wybudowanych kilkanaście domów, w których zamieszkiwali m.in. urzędnicy miejscy[10]. W przeszłości, głównie do końca istnienia II Rzeczypospolitej przy ulicy zamieszkiwali zwykle przedstawiciele inteligencji, profesorowie, urzędnicy (z tego względu osiedle zostało określone jako kolonia urzędnicza[10][11]). W czasie I wojny światowej budynki przejęli Rosjanie, a w czasie okupacji podczas II wojny światowej okupanci niemieccy[6].

Przy ulicy zamieszkiwali: ww. architekt Mazurek[6]; w domu wybudowanym w 1905 pod obecnym numerem 1 rodzina Dukietów (w tym prokurator Władysław Dukiet i jego syn Mieczysław – późniejszy lekarz, Janusz – prawnik i oficer, Włodzimierz, Zbigniew – późniejszy urzędnik bankowy[12]), a później rodzina Czechów (w tym lekarz Edward Czech[13]); rodzina Brzozowskich (w tym radca sądowy i sędzia Ksawery Korab-Brzozowski, jego synowie, żołnierze artylerii Wojska Polskiego: Wacław, Witold i Władysław); rodzina Zembatych (w tym sędzia)[6]; Zofia Skołozdro w domu pod numerem 4[14][15]; w domu pod numerem 6 lekarz dr Kazimierz Niedzielski[16][17][18]; w domu pod obecnym numerem 8 rodzina Groblewskich (w tym Michał Groblewski, powstaniec styczniowy z 1863, właściciel obszarów ziemskich w Szczawnem[6][19]); pod numerem 10 dr Bolesław Skwarczyński[20]; pod obecnym numerem 13 rodzina Fastnachtów[6][21] (dom wybudowany przez Władysława Fastnachta – pierwotnie pod numerem 11[22], zamieszkiwał w nim m.in. jego syn Adam Fastnacht[5], po wojnie w zmienionym numerze 17 jego córka Janina Fastnacht[23] i jej syn Marian); w domu pod numerem 17 Zofia Rajchel[16], rodzina Wajdów (w tym inż. Roman Wajda)[24]; w domu pod numerem 12 prokurator Mieczysław Hepter (do 1939)[16], rodzina Ćwiertniów[6] (w tym inż. Aleksander Ćwiertnia[13]); w domu pod numerem 18 mieszkała pianistka i pedagog Wanda Kossakowa[25][6]; w domu pod numerem 19 zamieszkiwał wraz z rodziną sędzia i radca prawny dr Bolesław Gawiński[26][27][6], po jego śmierci dom nabył lekarz weterynarii i oficer Wojska Polskiego por. dr Ludwik Hellebrand[6][28], a pod koniec lat 50. jego syn, aktor teatralny Zbigniew Hellebrand, sprzedał dom na rzecz rodziny Włodzimierza Marczaka, który zamieszkiwał tam do śmierci w 2016[29]; obok domu Gawińskiego na przełomie 1912/1913 wybudował dom Kwoczyński[30], rodzina Edwarda Pilawskiego[6][31] (majstra kolejowego w Fabryce Wagonów, działającego w ruchu socjalistycznym); w domu pod obecnym numerem 27, o zwyczajowo przyjętej nazwie „koci zamek” (zbudowany albo 1875-1899 albo 1910-1911 przez urzędnika Lubowieckiego) po 1918 zamieszkiwał w niej z rodziną funkcjonariusz żandarmerii i policji Wilhelm Krebs[6] (1878-1953, z żoną Marią z domu Barońską 1883-1958, wówczas pod numerem 25[32][33]), a w okresie II wojny światowej Tadeusz Wójtowicz (kupiec[34], podczas okupacji niemieckiej budynek stanowił miejsce spotkań działaczy podziemnej konspiracji[35][36][37], po wojnie zamieszkała w nim rodzina Hydzików[38][39]); Stanisław Kawski[40], prezes sądu Stanisław Korman, Paweł Kosina[41], Stanisław Jan Piątkiewicz (zm. 1970)[42]; w domach pod numerami 7 i 17 rodzina Poschingerów (w tym mjr Kazimierz Poschinger)[43], w domach pod numerami 4 i 6 rodzina Teodorowiczów, z których Józef i Romualda byli farmaceutami[44]; nauczyciele i pedagodzy: Rein[6] (profesor sanockiego gimnazjum), Artur Wojtowicz[45], w domu pod numerem 7 Halina Frippel[46], pod numerem 8 Bogdan Siekierzyński i ks. Józef Siekierzyński[14], pod numerem 21 ppłk Henryk Trzos (do 1939)[47], Maria Gładysz[48], w domu pod numerem 23 Józef Bogaczewicz[49], a od 1946[50] Józef Stachowicz[51], pod numerem 30 Bruno Latawiec (do 1939), pod numerem 32 Zofia Rozenbajgier[52]. Przy ulicy zamieszkiwał radca sądu krajowego Franciszek Limbach[53], Stefan Rapf (c.k. geometra ewidencyjny)[54], Roman Skoczyński (z rodziną, w tym z synem Jerzym)[55], rodzina drogomistrza Alfreda Lubowieckiego (w tym syn Józef)[56].

Do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka, opublikowanego w 2015, zostały wpisane budynki pod numerami 1, 5, 7, 8, 10, 12, 13, 16, 17, 18, 19, 20, 23, 25, 26, 27a ulicy[57].

Poeta Janusz Szuber zawarł odniesienia do ulicy i jej mieszkańców w swojej publikacji pt. Mojość z 2005[58].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ludwik Glatman. Nowe nazwy ulic Wielkiego Sanoka. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 2, Nr 36 z 31 sierpnia 1913. 
  2. Andrzej Romaniak, Sanok. Fotografie archiwalne – Tom I. Katalog zbiorów, Sanok 2009, s. 360.
  3. Adam Fastnacht: Zarys dziejów Sanoka. W: Księga pamiątkowa Gimnazjum Męskiego w Sanoku 1888-1958. Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1958, s. 42.
  4. Agata Skowrońska-Wydrzyńska, Maciej Skowroński: Sanok. Zabytkowa architektura miasta. Sanok: San, 2004, s. 14. ISBN 83-919725-2-6.
  5. a b Stanisław Węcławik: Pierwsze wielkie wychowanków spotkanie. W: Księga pamiątkowa (obchodów 100-lecia Gimnazjum oraz I Liceum Ogólnokształcącego w Sanoku). Sanok: 1980, s. 128.
  6. a b c d e f g h i j k l m n Dorota Mękarska. Spacerkiem po mieście. Ulica Głowackiego. „Tygodnik Sanocki”, s. 6, Nr 17 z 11 września 1991. 
  7. Edward Zając: Szkice z dziejów Sanoka. Sanok: Miejska Biblioteka Publiczna im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 1998, s. 107. ISBN 83-909787-0-9.
  8. Alojzy Zielecki, Struktury organizacyjne miasta, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 388.
  9. Martyna Sokołowska: Mieszkańcy walczą o remont ulicy Głowackiego. I o bezpieczeństwo. isanok.pl, 26 listopada 2013. [dostęp 16 lutego 2015].
  10. a b Edward Zając. Zostało ich tak niewiele. „Gazeta Bieszczadzka”, s. 8, Nr 9 (136) z 9 maja 1997. 
  11. Wojciech Sołtys. Z dziejów Sanoka pod zaborami. „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. 27, s. 97, 1981. Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. 
  12. Obwieszczenia sądowe. Uznanie za zmarłego i stwierdzenie faktu śmierci. „Monitor Polski”. Nr 153, s. 4, 23 grudnia 1947. 
  13. a b Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 120.
  14. a b Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 144.
  15. Borys Łapiszczak: Sanok w Królestwie Galicji i Lodomerii na dawnej pocztówce i fotografii. Cz. VIII. Sanok: Poligrafia, 2005, s. 31. ISBN 83-918650-2-9.
  16. a b c Książka telefoniczna. 1939. s. 706. [dostęp 2015-05-26].
  17. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 137.
  18. Cenny dar dla Muzeum Historycznego. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 1, Nr 34 (127) z 1-10 grudnia 1978. Sanocka Fabryka Autobusów. 
  19. Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 406.
  20. Spis Abonentów sieci telefonicznych Państwowych i Koncesjonowanych w Polsce (z wyjątkiem m. st. Warszawy) na 1938 r.. Warszawa: Państwowe Przedsiębiorstwo „Polska Poczta, Telegraf i Telefon”, 1938, s. 623.
  21. Anna Fastnacht-Stupnicka. Obecność przeszłości (o Adamie Fastnachcie). „Rocznik Sanocki”. IX, s. 9-10, 2006. Towarzystwo Przyjaciół Sanoka i Ziemi Sanockiej. ISSN 0557-2096. 
  22. Marcin Smoter. Próba reaktywacji Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Sanoku w latach 1945-1949. „Rocznik Sanocki 2011”, s. 142, 2011. Towarzystwo Przyjaciół Sanoka i Ziemi Sanockiej. ISSN 0557-2096. 
  23. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 123.
  24. Edward Zając: Sanockie biografie. Sanok: Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2009, s. 42. ISBN 978-83-61043-09-6.
  25. Księga Zmarłych 1959–1975 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 16.
  26. W książce Paweł Kosina podał numer 18, jednak jest to pomyłka gdyż chodzi o numer 19. Por. Paweł Kosina: Helena Kosinówna. Rodzina i sanoccy przyjaciele. Sanok: Stowarzyszenie Przyjaciół Heleny Kosiny w Sanoku, 2006, s. 52. ISBN 83-924210-0-0.
  27. Paweł Kosina. Helena Kosinówna. Rodzina i sanoccy przyjaciele (cz. 4). „Góra Przemienienia”, s. 20, Nr 25 (149) z 18 czerwca 2006. Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku. 
  28. Włodzimierz Gibasiewicz. Niepowtarzalni (Zbrodnia katyńska). „Biuletyn Informacyjny”, s. 59-60, Nr 4 (70) – marzec 2010. Wielkopolska Izba Lekarsko-Weterynaryjna. 
  29. Nekrolog Włodzimierza Marczaka w Sanoku.
  30. Kronika. „Tygodnik Ziemi Sanockiej”, s. 3, Nr 15 z 6 kwietnia 1913. 
  31. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 140.
  32. Księga Zmarłych 1946–1958 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 339 (poz. 24).
  33. Księga Zmarłych 1946–1958 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 393 (poz. 52).
  34. Przed 1939 Tadeusz Wójtowicz prowadził Handel Delikatesów przy ul. Jagiellońskiej 15. Katolicki Związek Młodzieży Rękodzielniczej i Przemysłowej w Sanoku 1923-1934. Jednodniówka. Sanok: 1934, s. 36.
  35. Stefan Stefański: Kartki z przeszłości Sanoka. Sanok: Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej w Sanoku, 2005, s. 41. ISBN 83-919470-9-2.
  36. Stefan Stefański. Pan Stefański opowiada. „Koci zamek” i „koci dworek”. „Tygodnik Sanocki”, s. 5, Nr 26 (109) z 10 grudnia 1993. 
  37. Marek Tutak. Koci zamek. „Tygodnik Sanocki”. Nr 5 (534), s. 5, 1 lutego 2002. 
  38. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 127.
  39. Andrzej Brygidyn: Kryptonim „San”. Żołnierze sanockiego Obwodu Związku Walki Zbrojnej – Armii Krajowej 1939-1944. Sanok: Społeczny Komitet Wydawniczy „San”, 1992, s. 121.
  40. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 128.
  41. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 130.
  42. Księga Zmarłych 1959–1975 Sanok. Sanok: Parafia Przemienienia Pańskiego w Sanoku, s. 128 (poz. 10).
  43. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 141.
  44. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 149.
  45. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 152.
  46. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 124.
  47. Książka telefoniczna. 1939. s. 707. [dostęp 2015-05-26].
  48. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 125.
  49. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 117.
  50. Józef Stachowicz: Miniony czas. Kraków: Księgarnia Akademicka, 1994, s. 215. ISBN 83-901827-1-8.
  51. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 146.
  52. Zofia Bandurka: Wykaz imienny zaproszonych i obecnych na Zjeździe – przygotowała mgr Zofia Bandurkówna. W: Dwa dni w mieście naszej młodości. Sprawozdanie ze zjazdu koleżeńskiego wychowanków Gimnazjum Męskiego w Sanoku w 70-lecie pierwszej matury w roku 1958. Warszawa: 1960, s. 143.
  53. Skorowidz powiatu sanockiego wydany na podstawie dat zebranych w roku 1911. Sanok: 1911, s. 42.
  54. Skorowidz powiatu sanockiego wydany na podstawie dat zebranych w roku 1911. Sanok: 1911, s. 43.
  55. Państwowe Gimnazjum Wyższe w Sanoku. Katalog główny, Rok 1918/1919. s. 76.
  56. Państwowe Gimnazjum Wyższe w Sanoku. Katalog główny, Rok 1918/1919. s. 116.
  57. Zarządzenie Burmistrza Miasta Sanoka nr 42/2015 z 9 marca 2015. bip.um.sanok.pl, 2015-03-09. s. 1. [dostęp 2016-10-19].
  58. Janusz Szuber: Mojość. Sanok: Oficyna Wydawnicza Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Grzegorza z Sanoka w Sanoku, 2005, s. 27. ISBN 83-919470-8-4.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]