Ulica Straszewskiego w Krakowie
(Przekierowano z Ulica Floriana Straszewskiego w Krakowie)
| Stare Miasto | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 Widok z ul. Zwierzynieckiej w stronę Wawelu. Perspektywę zamyka Wieża Zegarowa na Wzgórzu Wawelskim. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Państwo | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Miejscowość | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Plan | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Przebieg | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Położenie na mapie Krakowa  | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Położenie na mapie Polski  | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Położenie na mapie województwa małopolskiego  | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 50°03′28,7″N 19°56′00,9″E/50,057973 19,933575
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ulica Straszewskiego[1][2] – ulica w Krakowie położona w dzielnicy I Stare Miasto pomiędzy Starym Miastem a Nowym Światem.
Jest częścią I obwodnicy miasta. W przeszłości stanowiła fragment drogi podmurnej, biegnącej po zewnętrznej stronie murów obronnych.
Nazwę „Floriana Straszewskiego” nadano ulicy w 1881 roku dla upamiętnienia współzałożyciela Plant i właściciela gruntów przy ulicy. Jeszcze w początkach XX wieku, niezależnie od nazwy urzędowej, różne odcinki ulicy określano nazwami grunta Jabłonowskich, Kochanów i Żabi Kruk. Ta ostatnia nazwa dotyczyła odcinka pod Wawelem, gdzie kiedyś znajdować się miało mokradło tak zwane[3].
Zabudowa ulicy (m.in. gmach Filharmonii Krakowskiej, którego fasada znajduje się od strony ul. Straszewskiego) pochodzi z 2. połowy XIX i 1. połowy XX wieku. Po wschodniej stronie do ulicy znajdują się Planty. Odcinkiem między skrzyżowaniem ulic Podwale i Kapucyńskiej a ulicą Franciszkańską przebiega torowisko tramwajowe.
Budynki
[edytuj | edytuj kod]- ul. Straszewskiego 1 – Pałac Straszewskich, proj. Tadeusz Stryjeński, 1885. Pałac był własnością filozofa i historyka filozofii, profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego, Maurycego Straszewskiego. Prezentuje styl neorenesansowy[4][5].
- ul. Straszewskiego 4 – kamienica, 1890–1900.
- ul. Straszewskiego 5 – kamienica, proj. Alfred Kramarski, 1909.
- ul. Straszewskiego 7 – kamienica, 1893.
- ul. Straszewskiego 8 – kamienica, 1899.
- ul. Straszewskiego 13 (pl. Na Groblach 9-11) – budynek I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego. Proj. Józef Sare 1896.
- ul. Straszewskiego 14–16 – Dwór Potockich (Biały Dworek), niewielki budynek z parterowymi oficynami. Główny korpus dworku został wzniesiony w 1835 r. według projektu Ignacego Hercoka. Dwie oficyny zbudował w 1836 r. Wilhelm Hofbauer. W ten sposób został ukształtowany niewielki zespół dworski, składający się z samego dworu i dwóch oficyn po bokach. Była to jedna z pierwszych budowli „z cyklu” wznoszonych w XIX-wiecznym Krakowie rezydencji związanych kompozycyjnie z Plantami. Podobnie jak i w innych przypadkach, również dworek Potockich sąsiadował bezpośrednio z jednym z „ogrodów” plantowych. Na jego zapleczu znajdował się niewielki park. Zmiany własnościowe oraz przemiany najbliższego otoczenia budynku spowodowały, że utracił on wiele z pierwotnego założenia. Po II wojnie światowej mieściła się w nim m.in. Naczelna Organizacja Techniczna, a jedną z oficyn zajmowało przedszkole[6].
- ul. Straszewskiego 17 (ul. Zwierzyniecka 2) – Hotel Radisson Blu, w miejscu tym do lat 70. XX wieku stał budynek drukarni Anczyca.
- ul. Straszewskiego 18–18a (ul. Zwierzyniecka 1) – budynek Filharmonii im. Karola Szymanowskiego.
- ul. Straszewskiego 20 – Pałac Czarkowskich w Krakowie zabytkowy pałac z 1878 r. zaprojektowany przez Maksymiliana Nitscha, dawny tzw. pałac Ślubów (Urząd Stanu Cywilnego).
- ul. Straszewskiego 21–22 – budynki Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego (uprzednio: Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna im. Ludwika Solskiego), publiczna szkoła wyższa założona w 1946, kształcąca przyszłych aktorów i reżyserów.
- ul. Straszewskiego 27 – kamienica podarowana przez Eleonorę z Hussarzewskich Polskiej Akademii Umiejętności. Proj. Józef Pakies, 1897.
- ul. Straszewskiego 28 – budynek dawnego Krakowskiego Towarzystwa Technicznego (Dom Technika), potem NOT-u. Proj. Sławomir Odrzywolski, 1906.
- ul. Straszewskiego 29 (ul. Kapucyńska 2) – budynek dawnej Akademii Handlowej. Proj. Jan Zawiejski, 1904.
-
Widok ze skrzyżowania z ul. Piłsudskiego na północ. -
Widok ze skrzyżowania z ul. Franciszkańską na północ. -
... i na południe.
-
ul. Straszewskiego 1
Pałac Straszewskich -
ul. Straszewskiego 2 (ul. Podzamcze 14)
Kamienica -
ul. Straszewskiego 7
Kamienica -
ul. Straszewskiego 8
Kamienica -
ul. Straszewskiego 13
I Liceum Ogólnokształcące im. B. Nowodworskiego -
ul. Straszewskiego 14-16
Dwór Potockich (Biały Dworek) -
ul. Straszewskiego 17
Radisson Blu Hotel Kraków -
ul. Straszewskiego 18
Filharmonia Krakowska -
ul. Straszewskiego 20
Pałac Czarkowskich -
ul. Straszewskiego 21–22
Budynki Akademii Sztuk Teatralnych im. Stanisława Wyspiańskiego -
ul. Straszewskiego 22
Tablica upamiętniająca dawną Szkołę Ćwiczeń przy Państwowym Seminarium Nauczycielskim Męskim im. ks. Grzegorza Piramowicza -
ul. Straszewskiego 27
Dom im. Hussarzewskich -
ul. Straszewskiego 28
Dom Technika -
ul. Straszewskiego 29 (ul. Kapucyńska 2)
Budynek dawnej Akademii Handlowej
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Rejestr Teryt [online], stat.gov.pl [dostęp 2025-12-11].
- ↑ Postanowienie nr 13/2025 Komisarza Wyborczego w Krakowie I z dnia 28 marca 2025 r. w sprawie zmian w podziale Miasta Krakowa na stałe obwody głosowania.
- ↑ Elżbieta Supranowicz, Nazwy ulic Krakowa, Kraków: Instytut Języka Polskiego. Polska Akademia Nauk, 1995, s. 160, ISBN 83-85579-48-6.
- ↑ Pałac Straszewskiego. polskaniezwykla.pl.
- ↑ Pałacyk Maurycego Straszewskiego. wikimapia.org
- ↑ Marek Żukow-Karczewski, Pałace Krakowa. Biały Dworek Potockich, „Echo Krakowa”. 47 (13108) 1990.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Praca zbiorowa Encyklopedia Krakowa, wydawca Biblioteka Kraków i Muzeum Krakowa, Kraków 2023, ISBN 978-83-66253-46-9, t. II s. 501
- Praca zbiorowa Zabytki Architektury i budownictwa w Polsce. Kraków, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, Warszawa 2007, ISBN 978-83-92290-68-1 s. 327–328