Ulica Józefa Dietla w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
POL Kraków COA.svg Kraków
ulica
Józefa Dietla
Stare Miasto
Długość: 1,3 km
Planty dietlowskie.jpg
Przebieg
Ikona ulica rondo.svg światła Rondo Grunwaldzkie
Ikona ulica most.svg Most Grunwaldzki
Ikona ulica z prawej.svg ul. ks. A. Kordeckiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ul. E. Orzeszkowej, ul. Sukiennicza
Ikona ulica z prawej.svg ul. Augustiańska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ul. Krakowska, ul. Stradomska
Ikona ulica z prawej.svg ul. Bożego Ciała
Ikona ulica z prawej.svg ul. Brzozowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ul. św. Sebastiana
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła ul. Starowiślna
Ikona ulica z prawej.svg ul. Wrzesińska
Ikona ulica z lewej.svg światła ul. Wielopole
Ikona wiad kolejowy.svg Wiadukt Kolejowy Grzegórzki
Ikona ulica z lewej.svg światła ul. Blich, ul. Grzegórzecka
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
ulica  Józefa Dietla
ulica Józefa Dietla
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
ulica  Józefa Dietla
ulica Józefa Dietla
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica  Józefa Dietla
ulica Józefa Dietla
Ziemia50°03′14,6″N 19°56′35,2″E/50,054049 19,943107

Ulica Józefa Dietla, planty dietlowskie – ulica w Krakowie w dzielnicy I Stare Miasto.

Historia[edytuj]

Planty powstały w miejsce zasypanego koryta Starej Wisły. Pomysłodawcą był prezydent miasta Józef Dietl, a projektantem B. Malecki. Budowa plant była częścią planu porządkowania i rozwoju urbanistycznego Krakowa. Ulica została wybudowana w latach 1878–880 (aktualną nazwę otrzymała w 1879). Miała kilometr długości i 100 metrów szerokości, składała się z dwóch jezdni przedzielonych pasem zieleni o powierzchni 4,96 ha. Jej naturalnym przedłużeniem (wynikającym z przebiegu zasypanego koryta rzeki) była aleja Ignacego Daszyńskiego[1].

Parkowa zieleń uległa znacznej degradacji podczas I wojny światowej, głównie wskutek budowy rowów strzeleckich. W latach 20. XX wieku nastąpiło częściowe odrestaurowanie roślinności według projektu Aleksandra Gauzego, inspektora ogrodów miejskich. Przez kolejne lata jednak rosnące potrzeby komunikacyjne arterii przyczyniły się do stopniowego zawężania terenów zielonych na rzecz jezdni[2]. Swój parkowy charakter ulica ostatecznie utraciła w 1970, po wybudowaniu torowiska tramwajowego w stronę mostu Grunwaldzkiego.

Zabudowa[edytuj]

Pod numerem 36 znajduje się zabytkowy zespół po klasztorze bernardynek, a pod numerem 30 kościół garnizonowy pw. św. Agnieszki.

Przy zbiegu ulic Dietla (pod numerem 42) i Stradomskiej (pod numerem 27) znajduje się kamienica Ohrensteina[3][4][5], projektu Jana Zawiejskiego. Jest to wybudowany w latach 1911–1913 pięciokondygnacyjny budynek, którego kopuła do II wojny światowej zwieńczona była iglicą. Jego właścicielami byli Mojżesz Löbel Ohrenstein, handlarz win, oraz jego żona Róża (Reizel), z domu Wald.

W XIV wieku mieszczanin Mikołaj Loszek uzyskał od Władysława Jagiełły obszar między dzisiejszymi ulicami Stradomską i św. Agnieszki, na którym postawił dom z ogrodem. Od końca XV do początku XVIII wieku obszar ten, w kształcie trójkąta, nazywano „Raj”. Znajdujące się po drugiej stronie ul. Stradomskiej, zamieszkane przez rzemieślników, domostwa spłonęły całkowicie w czasie wielkiego pożaru w XV wieku, co dało asumpt do nazwania tego kwartału „Piekłem”. Obecnie w miejscu tym stoi kamienica o numerze 44, powstała na terenie po pogorzelisku w 1865. Dwie najwyższe kondygnacje dobudowano w latach 1926–1929. W kalendarzu Józefa Czecha na rok 1906 zapisano, że właścicielami byli Hinda i Nahem Jacobsohnowie oraz Amelia i Zygmunt Markheimowie[6].

W zabytkowym budynku pod numerem 70 mieści się szkoła.

Zabytkowe kamienice znajdują się pod numerami: 29, 39, 40, 44 (ul. Stradom 18), 45, 47, 49, 51, 52, 55, 62, 75, 95, 97, 101, 105, 107 i 111[7].

Na tyłach kamienic zachodniej pierzei, w kwartale między ulicami Stradomską, św. Gertrudy, św. Sebastiana i Józefa Dietla, znajduje się ogród księży misjonarzy.

W północno-wschodniej części nad ulicą przebiega wybudowany w latach 1861–1863 wiadukt kolejowy w Grzegórzkach.

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj]