Ulica Józefa Lewartowskiego w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Flag of Warsaw.svg Warszawa
ulica
Józefa Lewartowskiego
Muranów
Długość: 750 m
Ulica Józefa Lewartowskiego przy skrzyżowaniu z Karmelicką, widok w kierunku wschodnim
Ulica Józefa Lewartowskiego przy skrzyżowaniu z Karmelicką, widok w kierunku wschodnim
Przebieg
Ikona ulica ślepy początek.svg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Karmelicka
Ikona ulica z lewej deptak.svg skwer Willy’ego Brandta
Ikona ulica z lewej deptak.svg al. Sendlerowej
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Zamenhofa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Dubois
Ikona ulica z lewej.svg ul. Niska
Ikona ulica koniec T.svg ul. Stawki
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
ulica Józefa Lewartowskiego
ulica Józefa Lewartowskiego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Józefa Lewartowskiego
ulica Józefa Lewartowskiego
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
ulica Józefa Lewartowskiego
ulica Józefa Lewartowskiego
Ziemia52°15′01,1″N 20°59′34,6″E/52,250315 20,992940
Ulica Wołyńska przed 1939

Ulica Józefa Lewartowskiego – ulica na warszawskim Muranowie biegnąca od ulicy Stawki do ulicy Karmelickiej i alei Jana Pawła II (z którą się nie krzyżuje). W latach 2017–2018 nosiła nazwę Marka Edelmana

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Patronem ulicy jest Józef Lewartowski – polski polityk komunistyczny żydowskiego pochodzenia, jeden z inicjatorów żydowskiego ruchu oporu w getcie warszawskim, współtwórca i przywódca Bloku Antyfaszystowskiego. Nazwa została nadana w marcu 1958[1]. 9 listopada 2017 r. ulicy nazwanej wcześniej jego imieniem nadano patrona w osobie Marka Edelmana[2].

28 maja 2018 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zarządzenie zastępcze wojewody mazowieckiego z 9 listopada 2017[3][4]. Wojewoda mazowiecki zapowiedział wniesienie skargi kasacyjnej od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego[5]. 7 grudnia Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną wojewody[6].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ulica powstała w 1873 pomiędzy ówczesnymi ulicami Lubeckiego i Zamenhofa (w jej przedwojennym biegu). Nosiła wówczas nazwę Wołyńskiej, gdyż przebiegała w pobliżu gmachu Koszar Artylerii Koronnej, nazywanego od XIX wieku Koszarami Wołyńskimi.

Przed II wojną światową ulicę zamieszkiwała głównie żydowska biedota. Od listopada 1940 aż do końca istnienia dzielnicy zamkniętej w całości znajdowała się w granicach warszawskiego getta. W dniach 6–11 września 1942, podczas tzw. Wielkiej Akcji, pomiędzy ulicami: Smoczą, Gęsią, Zamenhofa, Szczęśliwą i placem Parysowskim zgromadzono ok. 100 tys. mieszkańców getta („kocioł na Miłej” lub „kocioł na Niskiej”)[7]. W wyniku selekcji 32 tys. osób otrzymało „numerki na życie” i mogło pozostać w getcie, 2,6 tys. zastrzelono, a ponad 54 tys. wywieziono do obozu zagłady w Treblince[8].

Zabudowa ulicy została całkowicie zniszczona przez Niemców po powstaniu w getcie warszawskim.

W czasie odbudowy Muranowa długość ulicy zwiększyła się dwukrotnie − została ona wydłużona od dawnej ulicy Zamenhofa w kierunku wschodnim i północno-wschodnim, aż do ulicy Stawki[9].

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

Obiekty nieistniejące[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Uchwała nr 15 Rady Narodowej m. st. Warszawy z dnia 20 marca 1958 r. w sprawie zmiany nazwy ulicy, "Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy", Warszawa, dnia 6 maja 1960 r., nr 6, poz. 23.
  2. Zarządzenie Zastępcze Wojewody Mazowieckiego z dnia 9 listopada 2017 r. w sprawie nadania nazwy ulicy, „Dziennik Urzędowy Województwa Mazowieckiego”, Warszawa, dnia 10 listopada 2017 r., poz. 10127.
  3. Wyrok Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Wa 2112/17
  4. Sąd: nie będzie ulicy Lecha Kaczyńskiego w Warszawie, tvnwarszawa.tvn24.pl, 28 maja 2018 [dostęp 2018-12-31].
  5. Wyroki WSA ws. zarządzeń zastępczych – Wojewoda złoży skargi kasacyjne do NSA, mazowieckie.pl, 30 maja 2018 [dostęp 2018-06-14].
  6. Nieudana dekomunizacja. Nie będzie ulicy Lecha Kaczyńskiego, tvnwarszawa.tvn24.pl, 7 grudnia 2018 [dostęp 2018-12-31].
  7. Barbara Engelking, Jacek Leociak: Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście. Warszawa: Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, 2013, s. 746, 859. ISBN 978-83-63444-27-3.
  8. Barbara Engelking, Jacek Leociak: Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście. Warszawa: Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, 2013, s. 745–746. ISBN 978-83-63444-27-3.
  9. Paweł E. Weszpiński, Mapa Getto warszawskie. Współczesny układ ulic i ostańce zabudowy według stanu na rok 2013 na tle dawnego planu miasta [w:] Barbara Engelking, Jacek Leociak: Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście. Warszawa: Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, 2013. ISBN 978-83-63444-27-3.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]