Ulica Jana Ewangelisty Purkyniego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Herb wroclaw.svg Wrocław
ulica Jana Ewangelisty
Purkyniego
Stare Miasto
Długość: 620m
ul. Purkyniego, widok na wschód ze skrzyżowania z Janickiego
ul. Purkyniego, widok na wschód ze skrzyżowania z Janickiego
Położenie na mapie Wrocławia
Mapa lokalizacyjna Wrocławia
ulica Jana Ewangelisty Purkyniego
ulica Jana Ewangelisty Purkyniego
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
ulica Jana Ewangelisty Purkyniego
ulica Jana Ewangelisty Purkyniego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Jana Ewangelisty Purkyniego
ulica Jana Ewangelisty Purkyniego
Ziemia51°06′38,0″N 17°02′34,0″E/51,110556 17,042778
Muzeum Narodowe na wschodnim końcu ul. Purkyniego (z lewej), widok z pl. Powstańców Warszawy

Ulica Jana Ewangelisty Purkyniego we Wrocławiu, przecinająca równoleżnikowo historyczne Nowe Miasto. W przeszłości łączyła plac Nowy Targ przez Bramę Krupniczą (zwaną też Nową) w linii murów wewnętrznych z Bramą Ceglarską w linii murów zewnętrznych. W średniowieczu główna ulica Nowego Miasta; najpierw bezimienna, potem nazywana Platea magna ("Wielka", wzmiankowana w 1403), w XVII wieku nazywano ją Straßgasse ("Uliczna", co nawiązywało do wyróżniającej jej od sąsiednich zaułków szerokości), a od XVIII wieku Breitegasse ("zaułek Szeroki") lub Breitestraße ("ulica Szeroka"). Początkowy odcinek ulicy, między placem Nowy Targ a Bramą Krupniczą nazywano Gutengraupengasse ("zaułek Dobrej Kaszy")[1][2] albo Mönchgasse ("zaułek Mnisi"), a w 1824 dołączono do ulicy Szerokiej.

Po likwidacji fortyfikacji miejskich w 1807 i zasypaniu fragmentu Fosy Miejskiej przy Bastionie Ceglarskim ulica przedłużona została o dalszy wschodni odcinek położony w miejscu, gdzie niegdyś stał most przed Bramą Ceglarską i towarzyszący jej rawelin.

Po 1945 Breitestraße przemianowano tłumacząc jej nazwę po prostu na "ulicę Szeroką"[3]; nazwa ta utrzymała się do roku 1956, kiedy jej patronem został Jan Evangelista Purkyně, czeski lekarz, fizjolog i uczony, działający I połowie XIX wieku we Wrocławiu, twórca Wydziału Fizjologii Uniwersytetu Wrocławskiego, którego dom znajdował się niegdyś przy tej ulicy[4].

Do połowy XX wieku przy dzisiejszej ulicy Purkyniego nr 25 stał dom dyrektora promenady, utworzonej na miejscu zburzonych po 1807 fortyfikacji miejskich, mieściły się tu także dwa browary (Browar Pod Gruszą, posesja nr 6/8 i Browar pod Złotą Marią, posesja nr 39), Villa Meincke[5] (nr 26), Seminarium Nauczycielek Katolickich (nr 36).

Obecnie ulica Purkyniego liczy ok. 620 metrów długości; zaczyna się po stronie zachodniej przy skrzyżowaniu z ul. św. Katarzyny na skraju placu Nowy Targ, a kończy się po wschodniej stronie na Placu Powstańców Warszawy, przy budynku Muzeum Narodowego i Parku Juliusza Słowackiego. W połowie jej długości, naprzeciw Wzgórza Polskiego (pozostałości po Bastionie Ceglarskim) znajduje się rotunda Panoramy Racławickiej (posesja nr 11).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. We Wrocławiu jest jeszcze inna ulica o podobnym źródłosłowie: ulica Krupnicza, dawniej Graupenstraße; znajduje się ona na przeciwległym, południowo-wschodnim obrzeżu Starego Miasta. Jej przedłużenie wytyczone po zburzeniu murów w 1807 nazwano Neue Graupenstraße ("Nowokrupnicza"), dziś nazywa się ul. Sądowa. Pewne dodatkowe zamieszanie w nazewnictwie wynika z faktu, że na Ostrowie Tumskim znajduje się uliczka, przy której niegdyś także mieszkali producenci kasz. Uliczka ta nosiła do końca XIX wieku nazwę Neue Graupenstraße lub (częściej) Gräupnergasse ("Nowokrupnicza" lub "Krupiarzy"). W 1902 przemianowano ją na Josephstraße, dziś nosi nazwę ul. św. Józefa.
  2. Inny problem z nazewnictwem wiąże się z mostkiem nad fosą wewnętrzną (zasypaną w latach 60. XIX w., po epidemii cholery). Mostek ten nazywany był Gute Graupenbrücke, a w polskiej terminologii określany jest jako "most Przy Wieży Krupniczej". Mylony bywa jednak z Graupenbrücke ("mostem Krupniczym") nad zewnętrzną Fosą Miejską, w ciągu ul. Krupniczej.
  3. Pod taką nazwą widnieje m.in. na planie miasta z 1948 opracowanym w Biurze Pomiarów Zarządu Miejskiego m. Wrocławia
  4. Na parceli nr 29, gdzie stał ten budynek, dziś wznosi się hotel Radisson.
  5. Okazały dom z ogrodem wybudowany w 1894 dla Heinricha Meineckego, właściciela fabryki wodomierzy na Karłowicach, później przekształcony w Coenaculum - Dom Studentek Katolickich.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]