Ulica Kartuska w Gdańsku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
POL Gdańsk COA.svg
Gdańsk
ulica Kartuska
Siedlce, Ujeścisko-Łostowice, Jasień, Kokoszki
Długość: 12 km
Kartuska na Siedlcach
Kartuska na Siedlcach
Przebieg
Ikona ulica.svg ul. Nowe Ogrody
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 0 ul. Pohulanka/ul. Powstańców Warszawskich
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 150 ul. Wesoła
Ikona ulica z prawej.svg 270 ul. Zakopiańska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 460 ul. J. Sowińskiego/ul. Sowia
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 620 ul. Zagrodowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 810 ul. Tarasy/ul. Ciasna
Ikona ulica z prawej.svg 1,0km ul. Winnicka
Ikona ulica z prawej.svg 1,3km ul. Zakopiańska
Ikona ulica z lewej.svg światła 1,4km ul. Kościelna
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 1,6km ul. Kartuska/ul. Skrajna[1]
Ikona ulica z prawej.svg 1,7km ul. Starodworska
Ikona ulica z prawej.svg 1,9km ul. Kolonia Zręby
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 2,3km ul. Łostowicka/ul. Nowolipie
Ikona ulica z lewej.svg 2,5km ul. A. Struga
Ikona ulica z lewej.svg 2,9km ul. Zielony Stok
Ikona ulica z lewej.svg 3,2km ul. Ujeścisko
Ikona ulica z prawej.svg 3,2km ul. Pagórkowa
Ikona ulica z lewej.svg 3,4km ul. Olchowa
Ikona ulica z prawej.svg 3,8km ul. Myśliwska
Ikona ulica z prawej.svg 4,0km ul. Stolema
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 4,2km ul. Stolema/ul. Cedrowa
Ikona ulica z lewej.svg 4,3km ul. Lipowa
Ikona ulica z lewej.svg 4,6km ul. Czereśniowa
Ikona ulica z lewej.svg 4,8km ul. Jabłoniowa
Ikona ulica z lewej.svg 4,9km ul. Limbowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 5,0km ul. Limbowa
Ikona ulica z lewej.svg 5,1km ul. Jeziorowa
Ikona ulica z prawej.svg światła 5,3km ul. Damroki
Ikona ulica z lewej.svg 5,3km ul. Jaworowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 5,6km ul. Pólnicy/ul. Leszczynowa
Ikona ulica z prawej.svg 5,8km ul. Szczytników
Ikona ulica z prawej.svg 6,2km ul. Zwierzyniecka
Ikona ulica z lewej.svg światła 6,2km ul. Źródlana
Ikona ulica z prawej.svg 6,3km ul. Kuszników
Ikona ulica rondo z ulicą z prawej.svg 6,5km ul. Gronostajowa
Ikona ulica koniec T.svg 6,5km al. Armii Krajowej
Ikona ulica rondo.svg 6,5km rondo Jacka Kuronia
ul. Źródlana/ul. Brzoskwiniowa
Ikona ulica z prawej.svg 7,3km ul. Nowa Myśliwska
Ikona ulica z lewej.svg 7,8km ul. Życzliwa
Ikona ulica rondo.svg 8,3km ul. Szczęśliwa/ul. Kartuska Północna, szlak turystyczny zielony wlot Szlaku Skarszewskiego
Ikona ulica wiadukt.svg 8,3km Aleja Kazimierza Jagiellończyka
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 8,7km ul. Kalinowa/ul. Otomińska
Ikona ulica z prawej.svg 9,1km ul. Jaśminowy Stok
Ikona ulica z lewej.svg 9,2km ul. Egiertowska
Ikona ulica z prawej.svg 9,4km ul. Inżynierska
Ikona ulica z prawej.svg 10,1km ul. Fabryczna, szlak turystyczny czarny skrzyżowanie ze Szlakiem Trójmiejskim
Ikona ulica z prawej.svg światła 10,3km ul. Nowatorów, szlak turystyczny niebieski wlot Szlaku Kartuskiego
Ikona ulica z prawej.svg 10,9km ul. Stokłosy
Ikona ulica z lewej.svg 11,0km ul. Smęgorzyńska, szlak turystyczny niebieski wylot Szlaku Kartuskiego
Ikona ulica z prawej.svg 11,2km ul. Bysewska
Położenie na mapie Gdańska
Mapa lokalizacyjna Gdańska
ulica  Kartuska
ulica Kartuska
Położenie na mapie województwa pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa pomorskiego
ulica  Kartuska
ulica Kartuska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica  Kartuska
ulica Kartuska
Ziemia54°21′12,6″N 18°29′01,2″E/54,353500 18,483670

Ulica Kartuska – jedna z głównych ulic w Gdańsku[2]. Jej fragment należy do ciągu drogi krajowej nr 7. Przebiega przez dzielnice: Siedlce, Ujeścisko-Łostowice, Jasień oraz Kokoszki.

Nazwa pochodzi od miasta Kartuzy, do którego prowadzi ta ulica. Współcześnie jest jedną z głównych ulic wylotowych w stronę Kaszub. W początkowym biegu ulicy towarzyszy jej linia tramwajowa, zakończona pętlą Siedlce.

Ulica Kartuska zaczyna się od skrzyżowania z ulicami Pohulanka i Powstańców Warszawskich. Jest przedłużeniem Nowych Ogrodów. Początek ten jest związany z przebiegiem dawnej granicy miasta i obecnością tam jednej z bram miejskich (obecnie niezachowanej). Ulica kończy się na obecnej granicy miasta.

Przebieg[edytuj]

Ulica Kartuska biegnie przez cztery dzielnice: Siedlce, Ujeścisko-Łostowice, Jasień oraz Kokoszki. Numeracja ulicy zaczyna się od strony Śródmieścia, gdzie ulica jest przedłużeniem Nowych Ogrodów. Numeracja od strony nieparzystej (prawej) zaczyna się od numeru 5. Dalej ulica biegnie przez Siedlce, będąc główną ulicą dzielnicy. Dalej ulica biegnie przez tereny mniej zamieszkane, przechodząc przez osiedla Pieklisko, Zabornia, Jasień, Kiełpinek, Karczemki. Budynki mieszkalne są w większości zlokalizowane tak, że Kartuska jest ulicą przelotową. W przypadku Karczemek Kartuska mija osiedle bokiem.

Wzdłuż ul. Kartuskiej, przy centrum handlowym w Kiełpinku, biegnie krótki odcinek turystycznego szlak turystyczny zielony Szlaku Skarszewskiego[3].

Historia[edytuj]

Skrzyżowanie Kartuskiej z Kartuską[1]

Ulica została wybudowana na śladzie dawnej drogi prowadzącej z Gdańska do Kartuz. Trakt ten prowadził przez kilka wiosek, z których niektóre (Siedlce, Jasień) zostały wchłonięte przez Gdańsk i obecnie są dzielnicami lub osiedlami[4].

Ulica Kartuska rozpoczynała się bramą miejską, wybudowaną na początku XVI wieku w ramach fortyfikacji miejskich. W czasie, kiedy miasto rozrastało się wzdłuż obecnej ulicy Kartuskiej, brama stała się zbędna, więc została wyburzona pod koniec XIX wieku. Jedynym reliktem, dzięki któremu można odnaleźć to miejsce, jest układ skrzyżowania Kartuska/Nowe Ogrody/Powstańców Warszawskich/Pohulanka[5].

W 1886 wzdłuż początkowego odcinka Kartuskiej powstała linia tramwajowa[6] ze Śródmieścia do Emaus.

Większość zabudowy ulicy Kartuskiej spłonęła podczas zdobywania Gdańska przez Armię Czerwoną.

W 1945 w wyniku zmiany granic państwowych Gdańsk znalazł się w Polsce, co spowodowało zmianę nazwy ulicy z Karthäuser-Str na obecną. Polskojęzyczna nazwa jest dosłownym tłumaczeniem nazwy niemieckojęzycznej[7].

Po wojnie bieg ulicy został nieco wyprostowany (szczególnie na terenie Siedlec), stąd skrzyżowanie Kartuskiej z Kartuską[5]. W 1973 ulica została wydłużona (przekwalifikowanie drogi na ulicę), gdyż do Gdańska zostały włączone tereny leżące wcześniej poza miastem[8].

W 1994 na ulicy Kartuskiej wydarzyła się największa katastrofa autobusowa w Gdańsku.

W 2008 oddano do użytku biurowiec Ka5.

Zabytkowe obiekty i instytucje[edytuj]

Kartuska 7
Kartuska 124a
Front
Tył
Kartuska 128
Kartuska 186
Plebania
Budynek gospodarczy przy plebanii

Zabudowa ulicy Kartuskiej składa się głównie z wielorodzinnych domów mieszkalnych, w początkowym biegu ulicy (na Siedlcach) są to w większości kamienice z lat 30. XX wieku oraz bloki powstałe w latach 50. XX wieku. W dalszym biegu zabudowa staje się coraz rzadsza. Często również budynki stojące przy Kartuskiej mają adresy ulic bocznych lub równoległych biegnących w niewielkiej odległości od Kartuskiej. W środkowym biegu ulicy przy Kartuskiej stoją prawie wyłącznie punkty usługowe.

Zabytki[edytuj]

  • 2 drewniane domy z 1908 (Kartuska 7 i Kartuska 11) nr rej.: 1055 z 16.10.1989[9].
  • dom z XVIII wieku (Kartuska 124a) nr rej.: 427 z 30.10.1971[9].
  • Zespół Szkół z 1902: szkoła, sala gimnastyczna i budynek gospodarczy (Kartuska 128) nr rej.: A-1130 z 3.10.1995[9].
  • Zespół kościoła pw. św. Franciszka z Asyżu z lat 1904–1906[10]: kościół, plebania i budynek gospodarczy przy plebanii (Kartuska 186), nr rej.: 888 z 30.07.1984[9]. Kościół został wybudowany w stylu neogotyckim. Długość budynku po odbudowie wynosi 52 m, szerokość w transepcie 30 m, wysokość 17 m, powierzchnia 1160 m². Kościół jest trójnawowy[11].
  • Zespół młynów Emaus (Kartuska 213/215) nr rej.: A-428 z 30.10.1971 / A-429 z 30.10.1971 / A-1162 z 14.02.1997 - obecne budynki są z XIX i początków XX wieku, jednakże tradycja wyrobu chleba w tym miejscu jest znacznie starsza. Pierwszy młyn powstał w XV wieku, sam kompleks młynów przed wojną składał się jeszcze z piekarni i gospody[12].

Instytucje[edytuj]

  • Zakład Opieki Zdrowotnej MSWiA w Gdańsku (ul. Kartuska 4/6)
  • Biuro Inwerstycji Euro Gdańsk 2012 (ul. Kartuska 5 – Biurowiec Ka5)[13]
  • Gimnazjum nr 2 (ul. Kartuska 32)[14]
  • Urząd Pocztowy Gdańsk 18 (ul. Kartuska 96)[15]
  • Szkoła Podstawowa nr 14 im. ks. Grzegorza Piramowicza (ul. Kartuska 126A)[14]
  • VIII Liceum Ogólnokształcące (ul. Kartuska 128)[16]
  • II Podstawowo-Gimnazjalny Zespół Szkół Społecznych STO w Gdańsku (ul. Kartuska 245)[14]
  • Komisariat Policji VIII Gdańsk (ul. Kartuska 245B)[17]

Komunikacja[edytuj]

Tramwaje[edytuj]

 Osobny artykuł: Tramwaje w Gdańsku.

Równolegle do początkowego odcinka ulicy Kartuskiej biegnie linia tramwajowa, kończąca się pętlą Siedlce. Linia ta ma wydzielone torowisko, biegnące po południowej stronie jezdni. Po linii poruszają się tramwaje linii numer 4, 10 i 12[18].

Biurowiec Ka5 na granicy ze Śródmieściem
Pętla tramwajowa

Autobusy[edytuj]

 Osobny artykuł: Autobusy w Gdańsku.

Ulicą Kartuską przejeżdża część autobusów międzymiastowych. Na ulicy znajduje się 5 przystanków autobusowych: Gdańsk Kartuska/Jasień, Gdańsk Kartuska/Karczemki, Gdańsk Kartuska/Kiełpinek, Gdańsk Kartuska/Kokoszki, Gdańsk Kartuska/Siedlce[19].

Ulicą poruszają się również autobusy miejskie linii: 142, 157, 161, 164, 166, 167, 168, 174, 175, 183, 195, 264, 367. Przy ulicy znajduje się jedna pętla autobusowa (Jasień Północny). Najdłuższy odcinek ulicą Kartuską pokonuje linia 167, która dociera aż do Kokoszek[20].

Przypisy

  1. a b W Gdańsku istnieje skrzyżowanie Kartuskiej z Kartuską (sic!). To niecodzienne nazewnictwo jest wynikiem powojennej przebudowy ulicy. Ulica Kartuska rozdziela się na dwie ulice, zachowujące wspólną nazwę.
  2. Korek na ul. Kartuskiej – Korki w Trójmieście (pol.). [dostęp 2010-08-13].
  3. Tadeusz Gruszczyński: Szlak Skarszewski (pol.). W: Znakowane Szlaki Turystyczne Województwa Pomorskiego [on-line]. PTTK Gdańsk. [dostęp 2010-09-06].
  4. Uebersichtskarte_von_Mitteleuropa_Danzig.jpg (niem.). [dostęp 2010-08-30].
  5. a b Aleksander Masłowski: Zwiedzanie Gdańska Spacer wzdłuż ul. Kartuskiej (pol.). [dostęp 2010-07-29].
  6. hist_tram.pdf (pol.). [dostęp 2010-07-29].
  7. Langfuhr, Oliva, Schidlitz (pol.). [dostęp 2010-08-19].
  8. Urząd Miejski w Gdańsku: Rozwój Przestrzenny Gdańska (pol.). [dostęp 2010-07-30].
  9. a b c d http://www.nid.pl/pl/Informacje_ogolne/Zabytki_w_Polsce/rejestr-zabytkow/zestawienia-zabytkow-nieruchomych/POM-rej.pdf (pol.). [dostęp 2010-08-21].
  10. Archidiecezja (pol.). [dostęp 2010-07-29].
  11. Parafia pw. św. Franciszka z Asyżu Gdańsk-Emaus (pol.). [dostęp 2010-08-13].
  12. Aleksander Masłowski: Zwiedzanie Gdańska Spacer wzdłuż ul. Kartuskiej – cz.II (pol.). [dostęp 2010-08-07].
  13. ">FotoGaleria – Ka5 – GdaPolis – Inwestycje w Gdańsku [Gdańsk, nieruchomości, biura, mieszkania, ogłoszenia, zdjęcia z budowy, drogi, komunikacja, Euro 2012] (pol.). [dostęp 2010-08-06].
  14. a b c Kuratorium Oświaty w Gdańsku: Kuratorium Gdańskie : Kuratorium: : Wydz. Kształcenia Przedszkolnego, Podstawowego i Gimnazjalnego: : Wykaz szkół, przedszkoli i punktów przedszkolnych: : Szkoły podstawowe i gimnazja: (pol.). [dostęp 2010-07-29].
  15. "Urzędy Pocztowe Informator miejski (pol.). [dostęp 2010-07-29].
  16. Kuratorium Oświaty w Gdańsku: Kuratorium Gdańskie : Kuratorium: :Wykaz szkół i placówek  : Szkoły ponadgimnazjalne (publiczne):  : Gdańsk i pow. gdański: (pol.). [dostęp 2010-07-29].
  17. Komenda Wojewódzka Policji w Gdańsku © 2002-2010 (pol.). [dostęp 2010-08-07].
  18. Zarząd Transportu Miejskiego w Gdańsku: Schemat komunikacji tramwajowej (pol.). [dostęp 2015-11-15].
  19. pks Gdańsk, gm. M. Gdańsk bus stop timetable >> e-podroznik.pl (pol.). [dostęp 2010-07-29].
  20. Zarząd Transportu Miejskiego w Gdańsku: plik_duzy_8311.pdf (pol.). [dostęp 2010-07-29].