Ulica Marszałka Józefa Piłsudskiego w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
POL Kraków COA.svg Kraków
ulica
Marszałka Józefa Piłsudskiego
Stare Miasto
Ul. J. Piłsudskiego, w głębi kopiec Kościuszki
Ul. J. Piłsudskiego, w głębi kopiec Kościuszki
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg ul. Straszewskiego
Ikona ulica z prawej.svg ul. Czapskich
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Retoryka, ul. Garncarska, ul. Wenecja
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła al. Mickiewicza, al. Krasińskiego, al. Focha
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
ulica  Marszałka Józefa Piłsudskiego
ulica Marszałka Józefa Piłsudskiego
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
ulica  Marszałka Józefa Piłsudskiego
ulica Marszałka Józefa Piłsudskiego
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica  Marszałka Józefa Piłsudskiego
ulica Marszałka Józefa Piłsudskiego
Ziemia50°03′35,4″N 19°55′40,3″E/50,059840 19,927866

Ulica Marszałka Józefa Piłsudskiego (do 1933 ul. Wolska) – ulica w Krakowie, na Nowym Świecie; łączy Stare Miasto z Błoniami.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ul. Piłsudskiego 2
Tablica pamiątkowa informująca o zmianie nazwy ul. Wolskiej.

Pierwsza droga w miejscu obecnej ulicy powstała jeszcze w średniowieczu. Droga ta prowadziła do wsi Wola Chełmska, którą od XVI wieku nazywano Wolą Justowską. Właścicielem tej miejscowości był od 1528 roku Jost Decjusz – sekretarz królewski i rajca krakowski[1].

W 1807 roku obecna ulica Piłsudskiego została odnotowana jako ulica Wolska (Wohler Gasse), tę samą nazwę potwierdza Plan Miasta Krakowa w obrębie okopów z 1836 roku[2]. Wówczas ulica dochodziła tylko do Rudawy w jej starym biegu – obecnie w tym miejscu jest skrzyżowanie z ulicą Retoryka. W tym miejscu znajdowały się usypane w początkach XIX wieku fortyfikacje i okopy mające zastępować rozebrane mury obronne miasta. W pierwszej połowie XIX w. rejon narożnika dzisiejszych ulic Piłsudskiego i Straszewskiego zajmowały ogrody i małe domki. W 1839 roku teren ten zakupił Jacenty Kochanowski. Z jego polecenia wzniesiono tam hotel w formie włoskiej willi renesansowej. Jego budowniczym był przybyły z Wiednia majster murarski von Pierret, przedsiębiorca budowlany. Budowę ukończono w roku 1841. Willa - od nazwiska właściciela zwana "Kochanowem" - wzbudziła duże zainteresowanie polskiego środowiska architektonicznego i artystycznego. Poznański "Orędownik Naukowy" pisał w roku 1842 następująco: Nowo otworzoną ulicę - Nowy Świat - ozdobiła prześliczna Willa "Kochanów", jak uczy napis na niej umieszczony, wystawiona z gruntu w roku przeszłym. Willa ta, prawdziwe cacko bijou architektury, arcydzieło gustu, elegancji i nowszego stylu. Obecnie w miejscu tym wznoszą się budynki nr 4 i 6 przy ul. Piłsudskiego oraz budynek narożny (ul. Piłsudskiego 2) nr 21-22 przy ul. Straszewskiego[3]. W latach 60. XIX wieku fortyfikacje zostały przesunięte na linię dzisiejszych Alei Trzech Wieszczów. W związku z tym przedłużeniem ulicy na jej końcu wybudowano Bramę Wolską. Dodatkowo powstały odcinek ulicy został zabudowany na przełomie XIX i XX wieku[1].

Decyzją rady miejskiej Krakowa 3 października 1933 roku w związku z sąsiedztwem związanych z historią legionową Oleandrów ulicę nazwano imieniem Józefa Piłsudskiego (na tym samym posiedzeniu Marszałkowi przyznano honorowe obywatelstwo miasta)[4][5].

W czasie okupacji niemieckiej ulica nosiła nazwę Universität Straße[6]. Po zakończeniu II wojny światowej, w 1948 roku nazwę ulicy zmieniono na ul. Manifestu Lipcowego[1].

W 1990 przywrócono nazwę wcześniejszą nazwę – Ulica Marszałka Józefa Piłsudskiego[1].


Zabudowa[edytuj | edytuj kod]

Odnowione, secesyjne kamienice przy ul. Piłsudskiego 11 i 9 (zaprojektowana przez Beniamina Torbe)
Zabytkowa XIX-wieczna kamienica numer 38 zaprojektowana przez Henryka Lamensdorfa

Przy tej ulicy, na skwerze pomiędzy ulicami Garncarską a Wenecja, odsłonięto w 2008 roku pomnik Józefa Piłsudskiego, autorstwa Czesława Dźwigaja.

Komunikacja zbiorowa[edytuj | edytuj kod]

Pomnik Józefa Piłsudskiego widziany z ulicy Piłsudskiego.

Ulicą Piłsudskiego biegnie tor tramwajowy w Kierunku Cichego Kącika po którym poruszają się tramwaje linii 20. Dodatkowo ulicą kursują autobusy miejskie linii 124, 152, 304, 424, 502, 601, 605, 618, 902. Przy ulicy znajdują się także przystanki komunikacji miejskiej: Uniwersytet Jagielloński (tramwajowo-autobusowy w obydwóch kierunkach) oraz przystanek tramwajowy Cracovia w kierunku Cichego Kącika (przystanek w drugim kierunku znajduje się po drugiej stronie Alei Mickiewicza).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Supranowicz Elżbieta: Nazwy Ulic Krakowa. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN, 1995, s. 121-122. ISBN 83-85579-48-6.
  2. Teofil Żebrawski: Rok 1836, plan Krakowa w obrębie okopów. W: adam śmiałek STARE MAPY KRAKOWA [on-line]. http://www.ckmedia.pl/~jankomuzykant/,+1836.+[dostęp 2011-01-16].
  3. Marek Żukow-Karczewski, Nie istniejące budowle Krakowa. Willa "Kochanów", "Echo Krakowa", 19 V 1992 r., nr 97 (13660).
  4. Z kraju. Kraków. „Kurier Warszawski”. Nr 274, s. 4, 3 października 1933. 
  5. geodezyjna mapa Krakowa. W: Adam Śmiałek STARE MAPY KRAKOWA [on-line]. 1934. [dostęp 2011-01-16].
  6. plan centrum Krakowa. W: Adam Śmiałek STARE MAPY KRAKOWA [on-line]. 1943. [dostęp 2011-01-16].
  7. Co zwiedzić? - Ulica Piłsudskiego (Kraków) (pol.). Wydawnictwo Pascal. [dostęp 2011-01-16].
  8. Społeczny Komitet Odnowy Zabytków Krakowa - Pałac Czapskich (pol.). [dostęp 2011-01-16].
  9. Pałac Czapskich w Krakowie - Krakow4u. 2009-06-07. [dostęp 2011-01-16].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]