Ulica Pędzichów w Krakowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
POL Kraków COA.svg Kraków
ulica
Pędzichów
Stare Miasto
Długość: 350 m
widok od strony ul. Szlak w stronę ul. Długiej
widok od strony ul. Szlak w stronę ul. Długiej
Przebieg
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Długa, ul. Słowiańska
Ikona ulica z lewej.svg ul. Z. Wróblewskiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Szlak
Ikona ulica koniec T.svg ul. Helclów
Położenie na mapie Krakowa
Mapa lokalizacyjna Krakowa
ulica Pędzichów
ulica Pędzichów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Pędzichów
ulica Pędzichów
Ziemia 50°04′13,9″N 19°56′19,1″E/50,070521 19,938645

Ulica Pędzichów – ulica w Krakowie w Dzielnicy I Stare Miasto.

Ulica ta była najprawdopodobniej drogą główną graniczącej z Kleparzem wsi Pędzichów, czego pamiątką jest zachowany do dziś kamień graniczny, wmurowany u wylotu ulicy. Nazwa pochodzi najprawdopodobniej od pędzenia tędy bydła do miasta, nazwy własnej Pędzich lub prowadzenia skazańców na szubienice.

Od 1441 roku istniał tu Kościół św. Walentego. Po pożarze w 1528 świątynia została odbudowana. Znany jest jej opis pochodzący z 1599 r. Była to wówczas budowla drewniana, posiadająca jednak 5 ołtarzy murowanych. Ponownemu zniszczeniu uległa podczas potopu szwedzkiego. W 1661 roku Tomasz Olszowski, mieszczanin z Pędzichowa, ufundował nowy kościół, zniszczony następnie podczas konfederacji barskiej. Odbudowany w 1661 r. kościół był już budowlą murowaną, krytą gontem. Na szczycie dachu znajdowała się wieżyczka z sygnaturką i krzyż.

W XVIII w. świątynia zaczęła chylić się ku upadkowi. Mówią o tym wyraźnie sprawozdania z wizytacji budynku w 1711 i 1748 r. Po raz kolejny odbudowany, ostatecznie został rozebrany w 1818 po zniszczeniach dokonanych w 1790 r. Następnie, 12 maja 1819 r. w biurze Wydziału Spraw Wewnętrznych Senatu Rządzącego odbyła się licytacja całkowicie już wtedy zrujnowanego i opustoszałego "kościółka Św. Walentego w Kleparzu położonego z placem 175 sążni kwadr. wiedeńskich, stopę i cali 6 powierzchni trzymającym, którego szacunek urzędowy wynosi 1926 złp. 25 gr (...)". Tak zakończyły się wielowiekowe dzieje tej budowli. Obecnie na jej miejscu wznoszą się budynki nr 1 i 3 przy ul. Pędzichów.

Świątynia ta sąsiadowała z kościołem Świętego Krzyża, zwanym też słowiańskim oraz Męki Pańskiej – obecnie nieistniejącym, który znajdował się w miejscu dzisiejszego placu Słowiańskiego.

U wylotu ulicy, przy ul. Długiej 31 (róg ul. Pędzichów 2) znajduje się tzw. Dom Turecki. Został zbudowany w latach 1883–1885 jako dwupiętrowa kamienica. Został przebudowany w 1910 roku na 3-piętrowy, 4-skrzydłowy dom z wewnętrznym podwórzem. Szczyt zdobi nadwieszona wieżyczka-minaret, otoczona galeryjką, i nakryta hełmem stożkowym z półksiężycem. W narożnikach znajdują się dwa skromniejsze minarety. Według legendy minarety zostały zbudowane dla żony Rayskiego, muzułmanki, aby przypominały jej ojczysty Egipt. W rzeczywistości żoną Rayskiego była Józefa z Seroczyńskich, katoliczka, której podpis widnieje na planach kamienicy. To właśnie ona pozwoliła na budowę minaretu[1].

Na frontowej elewacji znajduje się tablica pamiątkowa poświęcona generałowi brygady pilotowi Ludomiłowi Rayskiemu, twórcy polskiego lotnictwa, który mieszkał w tym domu.

Przed kamienicą, na niewielkim skwerku, znajduje się kolumna z figurą Matki Bożej. Postawiono ją we wrześniu 1865 roku, na miejscu zniszczonej przez burzę w lipcu tegoż roku, starszej figury. Odnowiona została w 1897 r.

W kamienicy nr 5 mieści się III Komisariat Policji w Krakowie. Niebawem zostanie on przeniesiony na ul. Strzelecką, gdzie trwa właśnie budowa nowej siedziby[2].

W budynkach pod numerem 13 znajdują się Katolickie Szkoły im. Świętej Rodziny z Nazaretu w Krakowie[3] wchodzące w skład Katolickiego Centrum Edukacyjnego Caritas Archidiecezji Krakowskiej. Mieszczą się tu: szkoła podstawowa, gimnazjum i liceum ogólnokształcące.

W kamienicy numer 16 znajduje się Dom Prowincjonalny zgromadzenia Córek Bożej Miłości[4] – nazwany „Instytutem Maryi”. Został on wybudowany w 1899 roku i poświęcony rok później. Obecnie mieści się tam również Przedszkole nr 40 im bł. Jana Pawła II[5].

Pod numerem 27 mieści się siedziba ZUS. W tym miejscu od XV wieku znajdowały się miejskie szubienice.

Przypisy

  1. Dom Turecki – ul. Długa 31 (pol.). Kraków według Świętoszka, 22 listopada 2009. [dostęp 2013-02-28].
  2. Z budynków przy ul. Radzikowskiego i Pędzichów zniknie komisariat (pol.). krakow.naszemiasto.pl, 14 lutego 2006. [dostęp 28 lutego 2013].
  3. Kontakt (pol.). Katolickie Centrum Edukacyjne Caritas Archidiecezji Krakowskiej. [dostęp 28 lutego 2013].
  4. Dom Prowincjalny (pol.). Zgromadzenie Córek Bożej Miłości. [dostęp 28 lutego 2013].
  5. Przedszkola (pol.). Zgromadzenie Córek Bożej Miłości. [dostęp 28 lutego 2013].