Ulica Rwańska w Radomiu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
ulica Rwańska
Miasto Kazimierzowskie
Ilustracja
Ulica Rwańska w Radomiu – widok z ok. 1900 roku.
Państwo  Polska
Miejscowość Radom
Długość ok. 245 m
Przebieg
Ikona ulica plac.svg Rynek
Ikona ulica plac.svg Pl. Kazimierza Wielkiego
Położenie na mapie Radomia
Mapa konturowa Radomia, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „ulica Rwańska”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „ulica Rwańska”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, na dole znajduje się punkt z opisem „ulica Rwańska”
51,402437°N 21,145524°E/51,402437 21,145524

Ulica Rwańska w Radomiu – ulica w Radomiu w dzielnicy Miasto Kazimierzowskie[1], jedna z najstarszych ulic Radomia.

Ulica Rwańska biegnie od placu Kazimierza Wielkiego do Rynku[2]. Posiada status drogi gminnej[2]. Długość ulicy wynosi około 245 metrów[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ulica Rwańska została wytyczona pod koniec XIV lub na początku XV w. Wychodzi ze środka wschodniej pierzei Rynku, łącząc go z dawnym przedmieściem lubelskim. Od lokacji Nowego Radomia w XIV w. do początku XIX w. od wschodu oś ulicy zamykała brama lubelska – jedna z trzech, obok piotrkowskiej i iłżeckiej (krakowskiej) bram miejskich Miasta Kazimierzowskiego. W okresie międzywojennym i wcześniej ulica miała charakter handlowo-rzemieślniczy i była zamieszkana głównie przez Żydów[4].

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Etymologia nazwy ulicy nie jest jasna[5]. Nazwa ta może mieć charakter topograficzny i wywodzić się od słowa rwa oznaczającego dół, wykop, grób czy rów – pierwotnie droga była ścieżką prowadzącą przez cmentarz znajdujący się wokół kościoła farnego św. Jana[4][5]. Inna możliwość to związek z określeniami typu rwisko, urwisko i pochodnymi[6]. Nazwa ulicy wzmiankowana jest w lustracji Radomia z 1554[5]. Nazwa ulicy jest również nietypowa z tego względu, że w miastach średniowiecznych ulice prowadzące od rynku do bramy otrzymywały zazwyczaj nazwę miasta, w kierunku którego wiodła brama[7].

Historyczne zmiany nazwy ulicy:

Architektura[edytuj | edytuj kod]

Pierwotna zabudowa ulicy nie zachowała się, jednak badania archeologiczne i przekazy źródłowe wskazują na konstrukcje drewniane osadzone na fundamentach z kamienia polnego[9]. W 1554 przy ulicy Rwańskiej stało 27 drewnianych domów, materiał ten dominował w jej zabudowie również na początku XIX wieku[10].

Obecnie najbardziej rozpowszechnionym typem zabudowy są zachowane klasycystyczne domy z epoki Królestwa Polskiego (I poł. XIX w.) powstałe w wyniku realizacji założeń planu regulacyjnego Radomia z 1822[4]. Najstarszym budynkiem usytuowanym przy ulicy Rwańskiej jest kościół farny, wzniesiony w latach 1360–1370 z fundacji Kazimierza Wielkiego, założyciela Nowego Radomia [11]. Od strony ulicy, na placu przed kościołem farnym stoi rokokowa figura św. Jana Nepomucena. Oś ulicy od strony zachodniej zamyka Pomnik Czynu Legionów – monument upamiętniający poległych żołnierzy Legionów Polskich, odsłonięty w 1930, zniszczony przez okupanta hitlerowskiego w 1940, odbudowany w 1998.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Rejestr zabytków

W rejestrze zabytków Narodowego Instytutu Dziedzictwa znajdują się również poniższe obiekty położone przy ulicy Rwańskiej[12]:

Gminna ewidencja zabytków

Do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta Radomia, oprócz obiektów z rejestru zabytków, wpisane są też obiekty[13]:

  • nr 5 – dom murowany, 1820–1830
  • nr 6 – dom murowany, poł. XIX w.
  • nr 7 – dom murowany, 1818–1823
  • nr 9 – kamienica, 1826–1927, 2. poł. XIX w.
  • nr 10 – dom murowany, ok. 1823
  • nr 11 – dom murowany, 2. poł. XIX w.
  • nr 12 – dom murowany, ok. 1823
  • nr 13 – dom murowany, ok. 1828
  • nr 14 – dom murowany, ok. 1828
  • nr 15 – dom murowany, 1. poł. XIX w.
  • nr 16 – dom murowany, ok. 1823, koniec XIX w.
  • nr 17 – dom murowany, poł. XIX w.
  • nr 18 – dom murowany, 1812, 1821
  • nr 16/18 – fragment murów obronnych, 2. poł. XIV w.
  • nr 21 – dom murowany, poł. XIX w.
  • nr 25 – dom murowany, 1. poł. XIX w.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. BIP UM Radom, Uchwała nr 330/2012 w sprawie podziału Radomia na obszary Systemu Informacji Miejskiej
  2. a b Wykaz oraz przebieg dróg krajowych, wojewódzkich, powiatowych i gminnych na terenie Radomia. Miejski Zarząd Dróg i Komunikacji w Radomiu, 2019-04. [dostęp 2019-10-22].
  3. Geoportal. [dostęp 2019-10-22].
  4. a b c d J. Sekulski, Encyklopedia Radomia, Radom 2009, s. 279
  5. a b c Krupa 1996 ↓, s. 188.
  6. Krupa 1996 ↓, s. 189.
  7. Krupa 1996 ↓, s. 188–189.
  8. S. Piątkowski, Radom: Historia miasta, Radom 2005, s. 101
  9. red. W.Kalinowski, Urbanistyka i architektura Radomia, Lublin 1976, ss. 73–102
  10. Studium historyczno-urbanistyczne śródmieścia Radomia 1998 ↓, s. 25.
  11. J. Sekulski, Encyklopedia Radomia, Radom 2009, s. 122
  12. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo mazowieckie. 2020-09-30. [dostęp 2019-10-16].
  13. Gminny program opieki nad zabytkami dla gminy miasta Radomia na lata 2017–2020 2017 ↓, s. 72–73, 88.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]