Ulica Wał Miedzeszyński w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ulica Wał Miedzeszyński w Warszawie
Saska Kępa, Gocław, Las, Zerzeń, Nadwiśle, Falenica
Ilustracja
Ulica Wał Miedzeszyński
Państwo  Polska
Miejscowość Warszawa
Długość 14,6 km
Przebieg
Ikona ulica z prawej.svg 0m ul. Werbeny (granica miasta)
Ikona ulica z prawej.svg 250m ul. Krokusów
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 500m ul. Przylaszczkowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 590m ul. Wiślanego Nurtu/ul. Rafałowska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 860m ul. Bysławska
Ikona ulica z prawej.svg 1520m ul. Czarnuszki
Ikona ulica z lewej.svg 1690m ul. Arkadii
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 1830m ul. Rozchodnikowa
Ikona ulica z prawej.svg 2400m ul. Podbiałowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 2700m ul. Rosiczki
Ikona ulica z lewej.svg 2750m ul. Nasza
Ikona ulica z lewej.svg 2990m ul. Sitowie
Ikona ulica z prawej.svg 3270m ul. Przewodowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 3540m ul. Strzygłowska
Ikona ulica rondo.svg 3640m ul. Trakt Lubelski
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 4275m ul. Odrębna
Ikona ulica z prawej.svg 4420m ul. Śnieguliczki
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 4530m ul. Zawilców
Ikona ulica z prawej.svg 4795m ul. Cyklamenów
Ikona ulica z prawej.svg światła 5600m ul. Skalnicowa
Ikona ulica z prawej.svg światła 6070m ul. Peonii
Ikona ulica z prawej.svg światła 6700m ul. Jeziorowa
Ikona ulica z prawej.svg 7135m ul. Kaszmirowa
Ikona ulica z prawej.svg światła 7590m ul. Bronowska
Ikona ulica z prawej.svg światła 9260m ul. Kadetów
Ikona ulica tunel.svg światła 10065m Trasa Siekierkowska
Ikona ulica z prawej.svg światła 10700m ul. gen. A.E. Fieldorfa „Nila”
Ikona ulica z prawej.svg światła 11960m ul. Afrykańska
Ikona ulica z prawej.svg światła 12370m ul. Ateńska
Ikona ulica z prawej.svg światła 12750m ul. Wersalska
Ikona ulica tunel.svg 13265m al. Stanów Zjednoczonych
Ikona ulica z prawej.svg światła 13760m ul. Zwycięzców
Ikona ulica z prawej.svg światła 14400m
Ikona ulica tunel.svg 14590m al. Ks.J.Poniatowskiego
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Ulica Wał Miedzeszyński w Warszawie
Ulica Wał Miedzeszyński w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ulica Wał Miedzeszyński w Warszawie
Ulica Wał Miedzeszyński w Warszawie
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
Ulica Wał Miedzeszyński w Warszawie
Ulica Wał Miedzeszyński w Warszawie
Ziemia52°11′38,2″N 21°07′17,6″E/52,193944 21,121556

Wał Miedzeszyński – ulica prawobrzeżnej Warszawy prowadząca wzdłuż brzegu Wisły od Saskiej Kępy do granicy miasta. Pierwotnie był to wał przeciwpowodziowy mający chronić tereny Saskiej Kępy przed zalewaniem przez rzekę, usypany w latach 1906–1911[1].

Ulica, początkowo nazywana Drogą do Miedzeszyna, od 1919 ul. Miedzeszyńską, a od 1958 pod obecną nazwą[2]. Istnieją też źródła mówiące o tym, że ul. Miedzeszyńska zastąpiła wcześniejszą lokalną ulicę Brzegową[3]. Obecna nazwa związana jest z faktem, że ulicę przeprowadzono wzdłuż, a częściowo na wale oddzielającym rzekę od miasta, a prowadzi m.in. do Miedzeszyna[4]. Zabudowę ulicy, częściowo przedwojenną, tworzą głównie domy mieszkalne i punkty usługowe.

Przebieg[edytuj | edytuj kod]

Wał biegnie wzdłuż prawego brzegu Wisły, od Mostu Poniatowskiego na południe do granicy miasta. Jest arterią łączącą centrum Warszawy z dzielnicą Wawer oraz z podwarszawskimi miastami: Józefowem i Otwockiem. Niegdyś na odcinku między Mostem Poniatowskiego a Mostem Łazienkowskim stanowił fragment drogi krajowej nr 61, a między Mostem Łazienkowskim a granicą miasta fragment drogi wojewódzkiej nr 801 (zmiana związana była z włączeniem Mostu Północnego w ciąg drogi krajowej nr 61[5]).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Okolice Wału Miedzeszyńskiego na wysokości ul. Genewskiej są prawdopodobnym miejscem lokalizacji folwarku Holendry będącego jednym z najstarszych ośrodków zorganizowanego osadnictwa na Saskiej Kępie. Przypuszcza się, że jedna z wykonanych w 1910 roku fotografii Władysława Marconiego przedstawia resztki zabudowań tego właśnie folwarku[6]. Jeszcze w latach 30. na u wylotu ul. Wersalskiej znajdowały się zabudowania należące do Józefa Wolframa[7].

Historia ulicy sięga lat 1906-1911, gdy usypano wał mający chronić okoliczne tereny przed wylewem Wisły. Podczas prac natrafiono m.in. na szczątki żołnierzy polskich i szwedzkich poległych w lipcu 1656 w bitwie pod Warszawą. W tym miejscu wzniesiono niewielki monument w formie krzyża – pomnik Poległych w Bitwie ze Szwedami[8].

Na początku lat 30. XX wieku na odcinku wału od Mostu Średnicowego do dzisiejszej ul. Afrykańskiej przeprowadzono alejkę spacerową[9], a po roku 1934 wał został poszerzony i poprowadzono obok niego asfaltową jezdnię, wzdłuż której stanęły pierwsze w Warszawie latarnie z lampami sodowymi[10]. W tym samym czasie przy brzegu Wisły usypano nową, kamienną skarpę, która została obsadzona winoroślą. Pisano wówczas, że Warszawa zyskała dogodną i urozmaiconą w widoki spacerową arterię wylotową w kierunku Otwocka[7].

W okresie dwudziestolecia międzywojennego okolice Wału Miedzeszyńskiego zaczęto zagospodarowywać. Część inwestycji służyła celom rekreacyjno-sportowym, jak np. budynki YKP i Klubu Sportowego Policji Państwowej[11]. Powstawały także plaże, jak np. Plaża Braci Kozłowskich czy też miejska plaża Poniatówka – obydwie z drewnianymi pawilonami z przebieralniami[12]. Także przed II wojną światową powstały dwie luksusowe wille – willa Szyllerów[13] (proj. Józef Szanajca i Bohdan Lachert) oraz willa Zalewskich[14] (proj. Bohdan Pniewski). W swoich wspomnieniach Bronisław Kopczyński pisał, że:

Saska Kępa, a nie było to przecież tak dawno, bo w roku 1933 miała zaledwie kilkanaście domków i willi przy ulicy Miedzeszyńskiej, naówczas głównej arterii, oraz kilka na Francuskiej.

Bronisław Kopczyński: Przy lampce naftowej. W: Hanna Faryna-Paszkiewicz: Saska Kępa w listach, opisach, wspomnieniach.... Warszawa: Kowalska/Stiasny, 2004, s. 60.,

Po II wojnie światowej zaczęły pojawiać się plany rozbudowy Wału Miedzeszyńskiego. W jednym z tekstów w Stolicy z 1948 pisano:

Ważną innowacją będzie skrócenie zjazdu z Mostu Poniatowskiego na Wał Miedzeszyński. Ulica Jakubowska zostanie zlikwidowana jako nitka łącząca dwa poziomy. Zamiast niej powstanie bezpośrednie połączenie mostu z Wałem, mniej więcej w jednej trzeciej dotychczasowej odległości mostu od ronda Waszyngtona

Hanna Faryna-Paszkiewicz: Saska Kępa. Warszawa: Murator, 2001, s. 93-94. ISBN 83-915407-0-7.,

Budowę wspomnianej estakady rozpoczęto dopiero w roku 1991[15]. Wcześniej, bo w połowie lat 70., zakończone zasadnicze prace związane z rozbudową ulicy, co zostało poprzedzone budową kompleksu basenów w latach 1962-1970[16]. Z tego okresu zachowały się zapiski Józefa Sigalina dotyczące budowy Trasy Łazienkowskiej:

Na Wale Miedzeszyńskim ruch samochodów i nieustanny ciąg pieszych idących na plażę, do klubów i ot, po prostu nad Wisłę. Po drugiej stronie wału gospodarstwo ogrodniczo-warzywnicze: grządki kapusty, pomidorów, malin, truskawek, słoneczniki, peonie, irysy. To ostatnie zbiory – cały ten teren będzie zasypany na wysokość kilku pięter pod wielki węzeł drogowy Trasy Mostowej

Hanna Faryna-Paszkiewicz: Saska Kępa. Warszawa: Murator, 2001, s. 116. ISBN 83-915407-0-7.,

Na początku XXI wieku poszerzona i gruntownie przebudowana na odcinku od Mostu Łazienkowskiego do granicy miasta w związku z wybudowaniem mostu Siekierkowskiego. W sierpniu 2020 oddano do użytku przebudowany odcinek ulicy od Traktu Lubelskiego do węzła z Południową Obwodnicą Warszawy[17].

Inne informacje[edytuj | edytuj kod]

Po stronie wschodniej Wał Miedzeszyński zabudowany jest domami mieszkalnymi i osiedlami, po zachodniej jego stronie znajdują się tereny zalewowe Wisły oraz ośrodki rekreacyjno-wypoczynkowe, w tym kompleks basenowy Plaże nad Wisłą[18].

W pobliżu ul. Jakubowskiej znajduje się tablica poświęcona pamięci 20 Polaków rozstrzelanych w czasie okupacji niemieckiej. Karol Tchorek, projektant tej i pozostałych tego rodzaju tablic w Warszawie, po II wojnie światowej wraz z rodziną mieszkał właśnie przy ul. Miedzeszyńskiej[19].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Anna Topolska. Prawobrzeżna Warszawa w zbiorach fotograficznych Działu Ikonografii Muzeum Historycznego m. st. Warszawy. „Almanach Muzealny”. 2 (1), s. 265-290, 1999. [dostęp 2014-08-26]. 
  2. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 136. ISBN 83-86619-97-X.
  3. Hanna Faryna-Paszkiewicz: Saska Kępa. Warszawa: Murator, 2001, s. 27-28. ISBN 83-915407-0-7.
  4. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 213. ISBN 83-86619-97-X.
  5. Krzysztof Śmietana: Most północny będzie drogą krajową. wyborcza.pl, 2004-04-20. [dostęp 28 marca 2016].
  6. Jarosław Zieliński: Przedwojenne Kamionek, Grochów, Saska Kępa. Najpiękniejsze fotografie. Warszawa: Wydawnictwo RM, 2013, s. 35. ISBN 978-83-7773-011-9.
  7. a b Hanna Faryna-Paszkiewicz: Saska Kępa. Warszawa: Murator, 2001, s. 31. ISBN 83-915407-0-7.
  8. Wiesław Głębocki: Warszawskie pomniki. Warszawa: Wydawnictwo PTTK "Kraj", s. 26. ISBN 83-7005-211-8.
  9. Jarosław Zieliński: Przedwojenne Kamionek, Grochów, Saska Kępa. Najpiękniejsze fotografie. Warszawa: Wydawnictwo RM, 2013, s. 53. ISBN 978-83-7773-011-9.
  10. Jarosław Zieliński: Przedwojenne Kamionek, Grochów, Saska Kępa. Najpiękniejsze fotografie. Warszawa: Wydawnictwo RM, 2013, s. 54. ISBN 978-83-7773-011-9.
  11. Jarosław Zieliński: Przedwojenne Kamionek, Grochów, Saska Kępa. Najpiękniejsze fotografie. Warszawa: Wydawnictwo RM, 2013, s. 55. ISBN 978-83-7773-011-9.
  12. Jarosław Zieliński: Przedwojenne Kamionek, Grochów, Saska Kępa. Najpiękniejsze fotografie. Warszawa: Wydawnictwo RM, 2013, s. 56-58. ISBN 978-83-7773-011-9.
  13. Jarosław Zieliński: Przedwojenne Kamionek, Grochów, Saska Kępa. Najpiękniejsze fotografie. Warszawa: Wydawnictwo RM, 2013, s. 105. ISBN 978-83-7773-011-9.
  14. Jarosław Zieliński: Przedwojenne Kamionek, Grochów, Saska Kępa. Najpiękniejsze fotografie. Warszawa: Wydawnictwo RM, 2013, s. 109. ISBN 978-83-7773-011-9.
  15. Hanna Faryna-Paszkiewicz: Saska Kępa. Warszawa: Murator, 2001, s. 94. ISBN 83-915407-0-7.
  16. Hanna Faryna-Paszkiewicz: Saska Kępa. Warszawa: Murator, 2001, s. 116. ISBN 83-915407-0-7.
  17. Wał Miedzeszyński otwarty. W: Urząd m.st. Warszawy [on-line]. um.warszawa.pl, 19 sierpnia 2020. [dostęp 2020-08-27].
  18. „Życie Warszawy”. 7-8 czerwca 2008, s. 6-7, 2008. Tomasz Sobiecki. Warszawa: Presspublica Sp.z o.o. (pol.). 
  19. Hanna Faryna-Paszkiewicz: Saska Kępa – historia dzielnicy, jej mieszkańcy, środowisko artystyczne, sklepy i kawiarnie.... W: Hanna Faryna Paszkiewicz: Saska Kępa. Murator, 2001, s. 19. ISBN 83-915407-0-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]