Ulica Warszawska w Białymstoku

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
 Polska, Białystok
ulica Warszawska
Bojary
Długość: ok. 1610 m
Uniwersytet w Białymstoku - Wydział Ekonomiczny
Uniwersytet w Białymstoku - Wydział Ekonomiczny
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg 0 m ul. Henryka Sienkiewicza
Ikona ulica z prawej.svg 230 m ul. Kościelna
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 485 m ul. Pałacowa
Ikona ulica z prawej.svg 770 m ul. Elektryczna
Ikona ulica z prawej.svg 1040 m ul. Świętojańska
Ikona ulica z lewej.svg 1075 m ul. Św. Wojciecha
Ikona ulica z prawej.svg 1270 m ul. Elizy Orzeszkowej
Ikona ulica koniec T.svg 1610 m ul. Piastowska
Położenie na mapie Białegostoku
Mapa lokalizacyjna Białegostoku
ulica  Warszawska
ulica Warszawska
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
ulica  Warszawska
ulica Warszawska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica  Warszawska
ulica Warszawska
Ziemia53°07′51,3″N 23°10′24,2″E/53,130920 23,173390
Obiekt zabytkowy znak.svg

Ulica Warszawskaulica na osiedlach Bojary i Piasta II w Białymstoku, ciągnąca się od ul. Henryka Sienkiewicza do ul. Piastowskiej[1].

Pochodzenie nazwy[edytuj]

Nazwa ulicy nawiązuje do nazwy miasta stołecznego Warszawa.

Historia głównej ulicy Bojar[edytuj]

Białystok przeżył swój ponowny rozkwit począwszy od roku 1832, kiedy to wysokie cło na wyroby tekstylne wwożone do carskiej Rosji, wprowadzone po powstaniu listopadowym, skłoniło wielu fabrykantów z Łodzi i Zgierza do uruchomienia produkcji w Białymstoku. W ciągu pół wieku miasto stało się jednym z większych ośrodków przemysłu włókienniczego na terenach ówczesnej Rosji.

Wokół pałacu Branickich i Starego Miasta rozpoczęły rozrastać się chaotycznie przedmieścia - również Bojary. Mieszkańcy nowych dzielnic, ubodzy imigranci ze wsi, przybywali wraz z całym bagażem wiejskich tradycji: rozplanowaniem domów, z tradycyjnymi zachowaniami i sposobem życia. Ludzie ci pochodzili z różnych regionów, czego konsekwencją była duża różnorodność typów wznoszonych budynków.[2]
Podczas drugiej wojny światowej jednym z aspektów polityki niemieckiej na terenach okupowanych w Polsce była likwidacja materialnego dziedzictwa kulturalnego. Nie zaliczano do niego dziewiętnastowiecznych drewnianych dzielnic, dlatego Bojary dość szczęśliwie przetrwały okupację niemiecką. To co niemieckim okupantom wydawało się obojętne, powojenne, popierane przez sowiecką Rosję, władze uznały za poważne zagrożenie. Dziewiętnastowieczne dzielnice - wspólnoty indywidualnych jednorodzinnych gospodarstw zupełnie nie przystawały do oficjalnie preferowanego modelu organizacji życia społecznego. Wszystko, co miało jakiekolwiek indywidualne cechy, musiało ulec likwidacji. Lata osiemdziesiąte XX wieku to wśród architektów moralny i estetyczny kryzys.

Architekci spostrzegli, że Bojary, które właśnie zaczęto wyburzać, mają wiele zapomnianych wartości. Pojawiła się idea zachowania dzielnicy w jej ówczesnym kształcie. Seminarium w Hołnach Mejera, poświęcone architekturze regionalnej poparło ją wydając "Manifest Bojarski"[3]. W roku 1989 powiększono obszar ochrony konserwatorskiej na Bojarach, co spowodowało sprzeciw mieszkańców. Doprowadziło to do zamrożenia działań na Bojarach. Dziś spacerując po dzielnicy można poczuć specyficzną, atmosferę tego miejsca – wsi w mieście.

Otoczenie[edytuj]

Kamienice przy ul. Warszawskiej

Przy ulicy Warszawskiej znajduje się wiele zabytkowych budynków i budowli m.in.:[4]

Pałac Tryllingów - ul. Warszawska 7[edytuj]

Helena i Chaim Tryllingowie w roku 1898 rozpoczęli budowę nowej rezydencji. Architektura pałacyku utrzymana była w stylu eklektycznym końca XIX wieku. Przed II wojną światową Tryllingowie sprzedali pałac i wyjechali do Stanów Zjednoczonych, zaś po wojnie, jako mienie opuszczone, przejął go Skarb Państwa.

Kamienica czynszowa - ul. Sienkiewicza 14[edytuj]

Obecnie Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna. Kamienicę wzniesiono na przełomie XIX i XX wieku. Wówczas uchodziła za luksusową: cztery kondygnacje, dwa dziedzińce wewnętrzne, piękna neorenesansowa fasada i malarska dekoracja klatki schodowej. Wysoki parter z dużymi przeszklonymi witrynami miał charakter handlowy. Na wewnętrznym dziedzińcu kamienicy do dziś zachował się żeliwny wspornik lampy z Gwiazdą Dawida.

Szpital Żydowski - ul. Warszawska 15[edytuj]

Obecnie Szpital ginekologiczno - położniczy. Szpital ufundowany przez Izaaka Zabłudowskiego w roku 1872. Był jedną z najnowocześniejszych placówek medycznych w przedwojennej Polsce, a nawet na świecie. Był on również kolatorem Synagogi Chorszul

Pałacyk Cytronów – ul. Warszawska 37[edytuj]

Obecnie Muzeum Historyczne. Piękny przykład architektury secesyjnej. Siedzibą muzeum jest XIX - wieczny pałacyk białostockiego fabrykanta Szmuela Cytrona. Częścią ekspozycji stałej muzeum jest makieta XVIII-wiecznego, barokowego Białegostoku. Zostało na niej precyzyjnie odtworzone miasto z czasów tuż po śmierci Jana Klemensa Branickiego.

Kościół ewangelicko-augsburski pw. św. Jana[edytuj]

Obecnie kościół rzymskokatolicki pw. św. Wojciecha BM przy ul. Warszawska 46a powstał w latach 1909 - 1912 w stylu neoromańskim z czerwonej cegły według projektu architekta Jana Wendde z Łodzi. Świątynia została zbudowana została na planie krzyża greckiego. Prezbiterium jest zamknięte półkolem i ograniczone prostokątnymi zakrystiami. Kościół jest halowy trójnawowy ozdobiony dużym witrażem wykonany w Wiedniu[6].

Gimnazjum Hebrajskie - ul. Sienkiewicza 79[edytuj]

Obecny Szpital Miejski to byłe Gimnazjum Hebrajskie w Białymstoku, które było jedną z najważniejszych żydowskich szkół w przedwojennej Polsce. Nauczanie odbywało się tu w całości w języku hebrajskim. Gimnazjum przyczyniło się do odrodzenia tego języka, a jego absolwenci zasilili przyszłe elity Izraela. Szkołę tę ukończył m.in. Icchak Jaziernicki późniejszy premier Izraela jako Icchak Szamir.

Pałacyk Cytronów, Szpital Żydowski, Pałac Tryllingów, Gimnazjum Hebrajskie i Kamienica czynszowa są jednymi z punktów otwartego w czerwcu 2008 r. Szlaku Dziedzictwa Żydowskiego w Białymstoku opracowanego przez grupę doktorantów i studentów UwB - wolontariuszy Fundacji Uniwersytetu w Białymstoku.

Przypisy